Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 249/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Z.D. i K.D. na czynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. polegającą na odmowie umożliwienia stronie sporządzenia odpisu protokołu ze złożonych przez J.K. wyjaśnień, za pomocą kserokopiarki, jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 roku stanowi odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie może stanowić przedmiotu zaskarżenia.
Ponadto Sąd I instancji uznał, że pismo organu administracyjnego z dnia [...] stycznia 2009 roku nie może podlegać zaskarżeniu, gdyż nie może ono zostać uznane za "inny akt lub czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że powołany przepis dotyczy działań administracji publicznej podjętych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Zgodnie zaś z art. 74 § 2 K.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny nie wydał takiego postanowienia, a jedynie skierował do strony odpowiedź na jej żądania w formie pisma z dnia [...] stycznia 2009 roku.
Tym samym uznać należało, że w sprawie nie ma zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 K.p.a., gdyż zgodnie z powołanym wyżej przepisem w powyższej sprawie powinno zostać wydane postanowienie. W przypadku odmowy wydania takiego postanowienia stronie przysługuje skarga na bezczynność organu. Sąd podniósł, że rzeczą strony jest dokładne określenie przedmiotu zaskarżenia. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie wniesiony przez profesjonalnego pełnomocnika wpis w wysokości 200 PLN jest wyższy od wpisu wymaganego w przypadku złożenia skargi na bezczynności organu – 100 PLN.
W konsekwencji skarga została zarejestrowana jako skarga na akt (czynność) z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż wolą skarżących było także wniesienie skargi na bezczynność. Sąd zauważył też, że w przypadku uznania skargi za skargę na bezczynność organu zostałaby ona odrzucona jako nienależycie opłacona.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli Z.D. i K.D. domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili oni naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że czynność jaką była odmowa umożliwienia sporządzenia odpisu dokumentu za pomocą kserokopiarki nie stanowi czynności o jakiej mowa jest w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a także naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie niezasadnie odrzucono skargę, naruszając tym samym art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że Sąd nie był uprawniony do odrzucenia skargi tylko dlatego, że dany akt lub czynność nie był w jego ocenie aktem (czynnością), o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skoro bowiem sąd administracyjny nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi, to sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w całym katalogu spraw objętych art. 3 § 2 P.p.s.a., bez względu na to, w jaki sposób określił przedmiot zaskarżenia wnoszący skargę. Zatem, jeżeli Sąd uznał, że organ pozostawał w bezczynności, powinien był zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Skarżący nie zgodzili się również z twierdzeniem sądu, że skarga na bezczynności powinna być w sprawie odrzucona jako nienależycie opłacona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Rozstrzygające znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy miała treść skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w szczególności zawarte w petitum tej skargi żądania. Skarżący domagali się "umożliwienia sporządzenia odpisu protokołu z czynności, jaką było złożenie wyjaśnień przez wezwanego do stawiennictwa: świadka – J.K. w dniu [...].03.2008 r., za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K." lub "wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu protokołu z czynności, jaką było złożenie wyjaśnień przez wezwanego do stawiennictwa: świadka – J.K. w dniu [...].03.2008 r., za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (tj. wydania postanowienia, o którym mowa jest w art. 74 § 2 kpa)". To ostatnie sformułowanie dobitnie świadczy o tym, że w skardze zgłoszone zostało żądanie, które należało traktować jako skargę na bezczynność organu.
Powyższe stwierdzenie znajduje również oparcie w podejmowanych przez skarżących czynnościach procesowych. Skarżący wystąpili do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z zażaleniem na bezczynność organu I instancji (k. 10 akt administracyjnych). Tym samym przyjąć należy, iż wykorzystali oni tryb określony w art. 37 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji wniesioną skargę należało potraktować jako skargę na bezczynność organu.
Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że skarga na bezczynność podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 221 P.p.s.a., jako nienależycie opłacona przez profesjonalnego pełnomocnika. Co prawda "uiszczenie wpisu stałego przez adwokata lub radcę prawnego w wysokości mniejszej niż należna powoduje, że wniesiona przez niego skarga kasacyjna nie jest należycie opłacona, co obliguje sąd do jej odrzucenia bez wezwania do uiszczenia opłaty" (postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 roku OZ 701/04), jednakże w przedmiotowej sprawie wpis uiszczony przez profesjonalnego pełnomocnika wynosił 200 PLN, a więc został uiszczony w wysokości wyższej niż wymagany wpis od skargi na bezczynności organu. Skarga powinna więc zostać uznana za opłacona należycie, a kwota wpłacona ponad wymagany przepisami wpis powinna zostać zwrócona stronie na podstawie art. 225 P.p.s.a.
W takim stanie faktycznym jaki zaistniał w niniejszej sprawie odrzucenie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wobec czego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. w 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.