Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] stycznia 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ustronie Morskie z dnia [...] grudnia 2006 r., którą wymierzył Przedsiębiorstwu Usługowo-Produkcyjnemu "[...]"[...] Spółka z.o.o. w P. karę pieniężną za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwą ich pielęgnacją w kwocie 3.372.237,34 złotych oraz określił termin uiszczenia kary pieniężnej w kwocie 147.917,73 złotych na 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji podniósł, iż organy administracyjne nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego, tj. uchyliły się od ustalenia daty wykonania cięć pielęgnacyjnych przez skarżącą, co ma znaczenie dla ustalenia przepisów prawnych, które są podstawą prawną decyzji wymierzających kary administracyjne.
Dalej Sąd wskazał, że jeżeli zdarzenie prawne miało miejsce pod rządami innych przepisów niż te, które obowiązują w dacie wydania decyzji w tej sprawie, w przypadku braku przepisów przejściowych powstają, wymagające rozstrzygnięcia, wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie w sprawie. W przypadku decyzji konstytutywnych, kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych, stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie). W niniejszej sprawie stosunek ten, miedzy skarżącą Spółką a Wójtem Gminy Ustronie Morskie powstał z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznaczył treść obowiązku administracyjnoprawnego, dlatego też ewentualna sankcja administracyjna powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu - ustalenia, że doszło do niewłaściwego wykonania cięć pielęgnacyjnych.
II OSK 130/08
Dodatkowo Sąd wskazał na dwie, sprzeczne opinie biegłych znajdujące się w materiale dowodowym, do których organy winny się ustosunkować w myśl art. 107 § 3 kpa.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
- 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.):
naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) przez bezzasadne zarzucenie organom orzekającym popełnienie takiego błędu, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody i uznanie, że decyzja w sprawie kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwą pielęgnacją ma charakter decyzji deklaratoryjnej,
- 2. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi mimo braku naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji oraz niewskazanie przez Sąd, jakie to przepisy zostały naruszone i bez wyjaśnienia, jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. w związku z art. 6 i 138 kpa przez błędne uznanie, że organ administracji może wydać decyzję administracyjną stosując przepisy prawa materialnego nieobowiązujące w dniu jej wydawania, wbrew postanowieniom przepisów intertemporalnych, naruszenia art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz naruszenie art. 135 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez nie znajdujące uzasadnienia przyjęcie, że organy orzekające w zakresie istnienia sprzecznych opinii biegłych nie wskazały faktów uznanych za udowodnione oraz tych, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności, naruszenie art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. przez wydanie wyroku bez oparcia się na całym materiale zgromadzonym w aktach sprawy, głównie decyzji z dnia 30 czerwca
II OSK 130/08 2006 r., w której Kolegium wyjaśniło powody wykorzystania w sprawie opinii [...],
- - naruszenie art. 134 § 2 ustawy P.p.s.a. przez uchylenie decyzji i zlecenie zastosowania w sprawie przepisów ustawy o ochronie przyrody obowiązujących w czasie zdarzenia tj. wykonania cięć pielęgnacyjnych drzew, w sytuacji, gdy te przepisy są mniej korzystne dla skarżącej Spółki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż cięcia pielęgnacyjne drzew, dokonane przez Spółkę miały miejsce w okresie zimowym 2003 r. Skoro są to fakty podane przez samą zainteresowaną stronę postępowania i nie budzą wątpliwości, to nie ma potrzeby przeprowadzania w tym celu postępowania dowodowego.
Wskazano także, iż decyzja w sprawie administracyjnej kary pieniężnej jest decyzją konstytutywną kształtującą stosunek prawny w chwili jej wydania. A zatem powstał on, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, dopiero w chwili stwierdzenia, że czynności pielęgnacyjne były prowadzone w sposób nieprawidłowy doprowadzając do zniszczenia drzew. Podstawę prawną stanowi więc ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r, która obowiązywała w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego (3 luty 2005 r), a nie ustawa obowiązującą w dniu zdarzenia.
Nadto w skardze kasacyjnej podniesiono, iż Sąd I instancji naruszył zakaz reformationis in peius określony w art. 134 § 2 ustawy P.p.s.a.
Dodatkowo wskazano, iż analiza dowodów i stanowisko Kolegium w kwestii opinii biegłych, zostały szczegółowo opisane w decyzji Kolegium z dnia 30 czerwca 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona albowiem zaskarżony wyrok nie narusza prawa.
Trafnie Sad l-ej instancji wskazał, iż organy w toku trwania postępowania administracyjnego nie ustaliły stanu faktycznego w wymaganym zakresie. Pominęły bowiem w swoich ustaleniach kwestię tego kiedy dokonano cięć pielęgnacyjnych drzew.
Ta okoliczność z punktu widzenia możliwości wymierzenia ewentualnej kary pieniężnej miała kluczowe znaczenie, albowiem ustalenie daty tego zdarzenia przesądzało o konieczności zastosowania właściwych przepisów.
II OSK 130/08
Dopóki więc ta okoliczność nie zostanie ustalona dopóty mówienie o tym czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały zastosowane słusznie bądź nie, uznać należy za przedwczesne.
W toku postępowania przed organami doszło więc do naruszenia art. 7 kpa na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I- ej instancji.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż nie zwalnia z obowiązku ustalenia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że jest on niesporny.
Żaden przepis obowiązującego prawa nie upoważnia organu do zaniechania ustalenia i oceny tych faktów, które jawią się jako oczywiste, czy wręcz nawet przyznane przez stronę (strony).
Jest niewątpliwe, że w takiej sytuacji ustalenia nie wymagają szczegółowych rozważań i ocen. Nie może być jednak tak, że się je wogóle pomija, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
Obowiązkiem organów będzie wiec precyzyjne ustalenie daty cięć pielęgnacyjnych niezależnie od tego czy do okoliczności tej spółka z o.o. [...] odnosiła się w postępowaniu wcześniejszym zakończonym decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2006 r.
Wprawdzie decyzja ta nie została zaskarżona do Sądu i stała się prawomocna tym niemniej uchylała ona rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne co oznacza, iż w następstwie jej wykonania kwestia chociażby wysokości ewentualnej kary pieniężnej pozostawała otwarta.
Trzeba poza tym pamiętać, iż w sprawie będącej przedmiotem niniejszych rozważań ani Sąd l-ej instancji, ani tym bardziej NSA nie kontrolował decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2006 r., a więc nie odniósł się także do wyrażonych w jej uzasadnieniu ocen..
Natomiast w decyzji SKO z dnia [...] listopada 2007 r., która została poddana kontroli WSA w Szczecinie nie znalazło się choćby powołanie się na ustalenia faktyczne poczynione wcześniej (w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r.).
Taki stan rzeczy oznacza, iż nie można mówić nie tylko o jakichkolwiek ustaleniach faktycznych w omawianym zakresie, ale i o uznaniu za aktualne tych ustaleń, których dokonano w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2006 r.
Podobnie jest, gdy chodzi opinie biegłych. Także i w tej materii brak jest jakichkolwiek rozważań organów.
II OSK 130/08
W realiach niniejszej sprawy były one niezbędne albowiem opinie te były odmienne, zwłaszcza gdy chodzi o postawione w nich wnioski.
Taki stan rzeczy w pełni uzasadnia tezę, iż w postępowaniu przed organami doszło do naruszenia także art. 107 § 3 oraz 77§ 1 kpa.
Nie wystarczy bowiem twierdzenie (podnoszone zresztą dopiero w skardze kasacyjnej), że dowody w postaci opinii biegłych zostały omówione i ocenione we wcześniejszej decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2006 r.
Jak bowiem podkreślano wcześniej ta ostatnia decyzja nie była i nie jest przedmiotem zainteresowania i oceny w przedmiotowym postępowaniu.
Z powyższych względów brak jest uzasadnionych podstaw dla których należałoby odnosić się do tych wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, które wykazują na naruszenia przez Sąd l-ej instancji przepisów prawa materialnego.
O ewentualnych naruszeniu tych przepisów można bowiem mówić dopiero wtedy kiedy zostanie prawidłowo ustalony stan faktyczny.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest ar. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.