Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 15 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1307/20

Uzasadnienie

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 listopada 2019 r. sygn. VII SA/Wa 1457/19 uwzględnił skargę A. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2019 r" znak: [...].

Jak stwierdził Sąd I instancji, poza sporem musi pozostać to, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: Kpa) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Sytuacja procesowa, w której strona wnosi o sporządzenie przez organ kopii (kserokopii), bez uwierzytelnienia wykracza poza tryb przewidziany w art. 73 § 2 Kpa.

Zdaniem Sądu I instancji, istotną okolicznością powinna być znaczna odległość jaka dzieli miejsce zamieszkania strony oraz siedzibę organu. W sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 Kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze, że zasadą powinno być udostępnienie stronie żądanych przez nią kopii akt. Tym bardziej w dobie powszechnego wyposażenia urzędów i sprzyjające ku temu urządzenia techniczne, ale też z uwzględnieniem szczególnych okoliczności wnioskujących (znaczna odległość ich miejsca zamieszkania od siedziby organu, wiek, stan zdrowia).

Wskazano, że okoliczności, które po myśli przedstawionego wyżej stanowiska mogą stanowić podstawę do nieuwzględnienia wniosku w całości powinny skłaniać organ w pierwszej kolejności to omówienia ze stroną zakresu wniosku możliwego do wykonania. Orzeczenie o ewentualnym oddaleniu całości lub części żądania wniosku powinno zawsze zawierać uzasadnienie szczególnych, zindywidualizowanych okoliczności, które o tym zdecydowały.

2. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania mogące mieć istotny i wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: Ppsa) w zw. z art. 73 § 1 i 1a Kpa, poprzez uchylenie postanowień organów obu instancji w wyniku błędnego uznania, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył przepis art. 73 § 1 Kpa akceptując odmowę uwzględnienia wniosku o sporządzenie i doręczenie kserokopii akt sprawy.

Wskazując na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania.

1. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. 4.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

1. 4.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.

1. 4.3. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 184 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddala, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ta druga sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, ponieważ stanowisko o wadliwości zaskarżonych postanowień jest prawidłowe.

1. 4.4. Należy przyznać rację Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, że w trybie art. 73 § 1 Kpa organ obowiązany jest umożliwić stronie wyłącznie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przy tym zgodnie z art. 73 § 1a Kpa czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Strona nie może zatem żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże w przedmiotowej sprawie skarżący, co potwierdził w treści zażalenia, złożył wniosek w trybie art. 73 § 2 Kpa. W tym też trybie organ I instancji odmówił mu doręczenia kserokopii dokumentów. Jeżeli organ II instancji miał wątpliwości co do podstawy prawnej żądania to powinien zwrócić się do strony o ich wyjaśnienie. Przy tym należy zaznaczyć, że powoływana w zaskarżonym wyroku uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2018 r. sygn. akt I OPS 1/1 odnosi się do wykładni art. 73 § 1 Kpa.

1. 4.5. Powołany art. 73 § 2 Kpa stanowi zaś, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine Kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej w szczególności wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 Kpa (tak wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96).

1. 4.6. W tym zakresie, tj. prawidłowości odmowy wydania kserokopii dokumentów na podstawie art. 73 § 2 Kpa, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w ogóle nie wyjaśnił sprawy zakładając, że wniosek został złożony w trybie art. 73 § 1 Kpa. Kwestia ta nie została również wyjaśniona w dostateczny sposób w postanowieniu Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2019 r. Dlatego też uchylenie zaskarżonym wyrokiem obu postanowień jest co do zasady prawidłowe. Błędne uzasadnienie wyroku przez Sąd I instancji nie miało zatem wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.

1. 4.7. Z tych względów podstawy kasacyjne okazały się niezasadne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.

Wobec tego, że strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.