Uzasadnienie
II OSK 1313 / 09
Wyrokiem z dnia 14 maja 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie ze skargi L. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2007 r. uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we Wrocławiu.
Skarżący L. P., reprezentowany przez adwokata L. O., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z "wnioskiem o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14.05.2009 r." na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż w skarżonym kasacją wyroku, Sąd pierwszej instancji nie orzekł w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych orzeczeń. Tymczasem ich wykonanie spowoduje dla skarżącego nieodwracalne skutki w postaci przeniesienia go do rezerwy (faktycznego usunięcia z wojska), a w konsekwencji znaczną szkodę poprzez utratę miejsca pracy oraz zakończenie kariery wojskowej. Skarżący wskazał także, iż Dowódca Brygady nie wyraził zgody na przedłużenie nadterminowej służby wojskowej, co wynikało z konieczności zastosowania się do orzeczeń wydanych w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należało rozstrzygnąć kwestię wstrzymania czego faktycznie domaga się skarżący. Skarżący bowiem, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika- adwokata L. O., zatytułował wniosek jako "wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku". Jednakże z jego treści wyraźnie wynika, iż celem wniosku jest wstrzymanie wykonania orzeczeń uchylonych przez Sąd pierwszej instancji. Wskazano także na podstawę prawną z art. 61 § 3 p.p.s.a. odnoszącą się do wstrzymania wykonania przez sąd administracyjny aktu lub czynności. Ponieważ jednak w sprawie, której przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności Sąd nie jest związany granicami wniosku, a jednocześnie uwzględniając fakt, iż wniosek ten odnosi się do orzeczeń organów administracyjnych, należało przyjąć, że rozpoznawany wniosek dotyczył udzielenia wnioskodawcy ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania kontrolowanych w postępowaniu sądowym orzeczeń i w tym zakresie rozpoznać przedmiotowy wniosek.
Należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, iż rozstrzygnięcie o którym mowa w art. 152 p.p.s.a, stanowi obligatoryjny element wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i odnosi się do wykonalności decyzji w szerokim znaczeniu, podobnie jak szerokie znaczenie ma "wykonanie decyzji" w rozumieniu art. 130 § 1 i 2 k.p.a. Stwierdzenie przez Sąd, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, do chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. OSK 591/04, ONSAiWSA z 2004 r. Nr 2, poz. 32).
W okolicznościach niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 maja 2009 r., uwzględniając skargę, pomimo obowiązku wynikającego z art. 152 p.p.s.a. nie podjął rozstrzygnięcia odnośnie kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia. Sytuacja taka uzasadniała wystąpienie przez skarżącego do Sądu pierwszej instancji o uzupełnienie wyroku w trybie art. 157 § 1 p.p.s.a. Jednakże niezłożenie takiego wniosku przez skarżącego w ustawowym terminie nie może stanowić przeszkody do wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym przez inną stronę postępowania tj. organ odwoławczy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. II OSK 1713/09, niepubl.). Pogląd ten tym bardziej znajduje swoje uzasadnienie, że rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 152 p.p.s.a. niewątpliwie ma ten sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., zapewniając stronie ochronę tymczasową przed wykonaniem aktu lub czynności, którego legalność jest kwestionowana w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w sytuacji gdy wykonanie takiego aktu mogłoby doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków lub spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.
Ponadto odmienna od powyższej interpretacja mogłaby zagrażać konstytucyjnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania, poprzez możliwość doprowadzenia do sytuacji, w której wykonywane byłyby decyzje formalnie, choć nieprawomocnie pozbawione mocy bytu prawnego.
Zwrócić również należy uwagę, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano uwagę, że analiza systemowa powyższych przepisów pozwala przyjąć, iż regulacja art. 152 p.p.s.a. wyłącza możliwość odpowiedniego stosowania przepisów art. 61 § 3-5 p.p.s.a. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 193 p.p.s.a. tylko w odniesieniu do spraw, w których sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i wypowiedział się, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W pozostałych sytuacjach przepisy art. 61 § 3- 5 p.p.s.a. mają odpowiednie zastosowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2005 r. sygn. II FSK 885/05, ONSAiWSA 2006 r. Nr 1 poz. 8).
Wskazując na powyższe względy, należało ocenić zasadność złożonego przez skarżącego wniosku przez pryzmat możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. w razie wykonania zaskarżonego orzeczenia.
Stwierdzić trzeba, że treść § 6 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie wcześniejszego zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej i z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 72, poz. 499) stanowiącego, iż podstawą zwolnienia żołnierza odbywającego nadterminową służbę wojskową przed upływem okresu, na który zgłosił się do tej służby jest ostateczne orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o uznaniu go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, uzasadnia uwzględnienie wniosku opartego na treści art. 61 § 3 p.p.s.a.
W związku z treścią wywodów strony skarżącej koniecznym jest podkreślenie, że art. 61 § 3 p.p.s.a. uprawnia do wstrzymania wykonania aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowania prowadzonych w granicach tej samej sprawy, jednakże pod warunkiem, że wywołują one skutki materialnoprawne. Orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej w Łodzi z dnia [...] września 2007 r., z uwagi na jego zaskarżenie, nie wywołuje takich skutków, a to z uwagi na treść § 6 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie wcześniejszego zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej i z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.