Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 22/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że za pismem z 5 stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") w R. przekazało do Sądu w dniu 9 stycznia 2012 r. pismo B. M. z dnia 16 grudnia 2011 r., które po wyjaśnieniu (k.10) okazało się skargą na decyzję SKO w R. z [...] grudnia 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą nakazania J. M. i M. M. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu, albowiem przed Sądem toczy się postępowanie ze skargi B. M. na decyzję SKO w R. z [...] grudnia 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą nakazania J. M. i M. M. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Rz 1169/11 postanowieniem z 28 listopada 2011 r. odrzucono skargę B. M. z powodu jej wniesienia z uchybieniem terminu. W dniu 9 grudnia 2011 r. skarżąca w siedzibie SKO w R. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przedstawiając stosowną argumentację. Wniosek ten po przekazaniu do Sądu podlega rozpoznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1169/11.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka niedopuszczalności prowadzenia postępowania, o której mowa w art. 58 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z nim Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Ze stanem sprawy w toku mamy do czynienia w przypadku tożsamości sprawy wcześniej wszczętej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości sprawy w rozumieniu art. 58 §1 pkt 4 p.p.s.a. decydują zatem dwie przesłanki: tożsamość stron oraz tożsamość przedmiotu sprawy.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast m.in. w przepisach art. 3 § 2 p.p.s.a. określono przedmiot kontroli sądu administracyjnego, a wśród nich wymieniono decyzje administracyjne. Wszczęcie sprawy sądowoadministracyjnej następuje przez wniesienie skargi za pośrednictwem właściwego organu, zgodnie z 54 § 1 p.p.s.a., w tym jeżeli skargę składa się wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (art. 87 § 3 p.p.s.a., zob. też: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, komentarz do art. 54, teza 3). Do wniosku takiego powinna być zasadniczo dołączona skarga, skoro równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, jednak wymóg ten uważa się za spełniony i nie podlegający ponownemu wykonaniu, jeżeli skarga została już wniesiona do Sądu, np. w przypadku jej odrzucenia, jeżeli następnie strona wnosi o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W takiej bowiem sytuacji domagając się przywrócenia terminu skarga jest już złożona w aktach sprawy (por. postanowienie NSA z 25.01.2008 r., II FZ 646/07, LexPolonica 1919331, oraz komentarz w/w autora do art. 86, teza 4).
Powyższe pozwala ustalić, że zakres podmiotowy i przedmiotowy niniejszej sprawy jest tożsamy ze sprawą rozpatrywaną pod sygn. akt II SA/Rz 1169/11. Stroną skarżącą w każdej z nich jest B. M., organem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., a przedmiotem kontroli (skargi) decyzja SKO w R. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą nakazania J. M. i M. M. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Uwzględniając fakt, że skarga B. M. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1169/11 została odrzucona, jednak w dniu 9 grudnia 2011 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu – dzień ten należy uznać za dzień wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, a sprawę za będącą w toku. W tych okolicznościach złożenie do SKO w R. pisma z dnia 16 grudnia 2011 r. jako kolejnej tożsamej skargi, przekazanej do Sądu przez organ za pismem z dnia 9 stycznia 2012 r., stanowi o niemożliwości prowadzenia drugiego tożsamego postępowania.
Wniesienie takiej skargi po dniu 9 grudnia 2011 r., kiedy wystąpiono z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1169/11 powoduje, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odrzucenia skargi określona w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Jak już wyjaśniono skarżąca nie była obowiązana do wnoszenia kolejnej skargi - w nawiązaniu do swojego wniosku o przywrócenie terminu z dnia 9 grudnia 2011 r. - skoro skarga ta została już złożona w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1169/11 i znajduje się w tych aktach. Dodatkowo ewentualne braki skargi podlegają uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego, w tym braki wniosku o przywrócenie terminu, a wezwanie takie nie zostało do skarżącej skierowane.
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. Odrzucenie skargi uzasadniało odstąpienie od wzywania skarżącej do uzupełnienia braków skargi.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną złożyła B. M., zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając:
- 1. naruszenie prawa procesowego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd rozpatrujący sprawy o tej samej właściwości przedmiotowej, tj. o sygn. akt II SA/Rz 1169/11 oraz o sygn. II SA/Rz 22/12, będących konsekwencją skargi na decyzję SKO w R. nr [...] nie wyłączył się z mocy prawa do czego obligował go wskazany przepis, a co może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności;
- 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 22/12, podczas gdy toczyło się w przedmiotowej sprawie postępowanie na skutek pisma B. M. w związku z jej wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji SKO w R. do WSA w Rzeszowie.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
W myśl art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W myśl powyższego przepisu, sędzia jest wyłączony w sprawach, w których podejmował określone ustawowo czynności na wcześniejszym etapie postępowania (dotyczy to także postępowania sądowego). Zgodnie z dyspozycją art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
W rozpatrywanej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie zachodzi nieważność postępowania, gdyż przepis art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a dotyczy sędziego, który rozstrzygał sprawę sądowoadministracyjną w rozumieniu art. 1 p.p.s.a., a więc "sprawę" w znaczeniu materialnoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OSK 960/04). Przedmiotem orzeczenia wydanego w tej sprawie przez sędziego Zbigniewa Czarnika było rozstrzygnięcie określonych wstępnych zagadnień procesowych, nie zaś merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Stwierdzić zatem należy, że wskazany sędzia nie był zobligowany do wyłączenia się, gdyż wyłączenie nie dotyczy badania wstępnego skargi.
W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a należało uznać za niezasadny.
Za nieusprawiedliwiony należało uznać także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie było bowiem podstaw do zawieszenia postępowania. W niniejszej sprawie Sąd prawidłowo uznał, że zakres podmiotowy i przedmiotowy niniejszej sprawy jest tożsamy ze sprawą rozpatrywaną pod sygn. akt II SA/Rz 1169/11. Stroną skarżącą w każdej z nich jest B. M., organem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., a przedmiotem kontroli (skargi) decyzja SKO w R. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] września 2010 r., nr [...] odmawiającą nakazania J. M. i M. M. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W niniejszej sprawie Sąd był zatem zobligowany odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., nie zaś zawieszać postępowanie do czasu rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżąca nie była obowiązana do wnoszenia kolejnej skargi, skoro skarga ta została już złożona w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1169/11 i znajduje się w tych aktach.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.