Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia na M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. obowiązku dokonania ekspertyzy oraz instrukcji gospodarowania wodą.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Starosta Olsztyński nałożył na właściciela M. obowiązek sporządzenia: ekspertyzy dotyczącej oddziaływania piętrzenia wody rzeki Łyny w wodnej elektrowni w D. ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji hydrologicznej na początku roku 2011, przez osobę posiadającą uprawnienia hydrologiczne oraz instrukcji gospodarowania wodą. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Gminy D. w sprawie naruszenia interesów osób trzecich przez zakład korzystający z wód rzeki Łyna dla potrzeb M. w D. Zaskarżoną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 4 i art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.W. – uczestnika postępowania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że organ I instancji słusznie nałożył w trybie art. 133 Prawa wodnego na domniemanego sprawcę naruszenia interesów osób trzecich obowiązki, które pozwolą w sposób jednoznaczny przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Bowiem organ ten musi w toku postępowania ustalić czy naruszenie interesów osób trzecich nastąpiło w następstwie nieprawidłowości w postępowaniu uprawnionego (naruszenia uprawnień), czy też wynika ono z niedoskonałości posiadanej przez zakład decyzji – pozwolenia wodnoprawnego, pozwalającego na piętrzenie wód Łyny dla elektrowni wodnej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.W., zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia działań zmierzających do ewentualnej zmiany pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 133 Prawa wodnego, podczas, gdy okoliczności niniejszej sprawy obligowały organ I instancji do podjęcia działań zmierzających do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o art. 136 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego.
W ocenie skarżącego przedłożone w trakcie postępowania materiały wskazywały jednoznacznie, iż uprawniony do korzystania z wody rzeki Łyny, korzysta z wody w zakresie przekraczającym warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Również urządzenia wodne do korzystania z rzeki, wybudowane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym i nie są należycie utrzymywane. W ocenie skarżącego, w wyniku licznych uchybień, których dopuszcza się podmiot korzystający z pozwolenia wodnoprawnego, doszło do utrzymywania wody na poziomie przekraczającym dopuszczalny poziom, czego wynikiem jest zalewanie posesji skarżącego. Przepis art. 133 Prawa wodnego może mieć zaś zastosowanie jedynie w przypadku, gdy podmiot uprawniony korzysta z wody zgodnie z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym. W skardze wskazano także, że postępowanie w trybie określonym w art. 136 Prawa wodnego powinno było toczyć się z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie organ I instancji związany był granicami wniosku złożonego przez Gminę D., a także związany był trybem w jakim wnioskowane było o wszczęcie postępowania. A zatem zobowiązany był do wszczęcia i prowadzenia postępowania zgodnie z trybem określonym w art. 133 Prawa wodnego. Wobec braku pełnych informacji odnośnie przyczyn wskazanego we wniosku stanu, uprawnione były działania organu zmierzające do wyjaśnienia przyczyn zalewania działki skarżącego, a więc ustalenia czy są one wynikiem przekroczenia uprawnień przez M. Sp. z o.o. w O. W konsekwencji istniała więc podstawa do nałożenia na ten podmiot obowiązku sporządzenia stosownej ekspertyzy oraz instrukcji gospodarowania wodą.
Sąd podkreślił, że dopiero dokonanie pełnych, rzetelnych ustaleń w tym zakresie może stanowić podstawę do podjęcia przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego dalszych działań, w tym działań zmierzających do zmiany pozwolenia, ewentualnie cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego. Zaś cofniecie pozwolenia wodnoprawnego stosowanie do art. 136 cytowanej ustawy jest stosowane w sytuacji, gdy inne, opisane obowiązującymi przepisami, możliwości wyegzekwowania stosownych uprawnień i obowiązków nałożonych w decyzji są niewystarczające.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.W. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i uchylenia decyzji organów I i II instancji, oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 133 ust. 1 Prawa wodnego poprzez przyjęcie, że przepis ten może być stosowany w przypadku korzystania z wody w sposób przekraczający granice wynikające z treści pozwolenia wodnoprawnego, a co za tym idzie – zaaprobowanie nałożona na M. sp. z o.o. w O. obowiązku sporządzenia ekspertyzy dotyczącej oddziaływania piętrzenia wody rzeki Łyna na elektrowni w D. w sytuacji, gdy podmiot ten korzysta z wody w sposób wykraczający poza ramy pozwolenia wodnoprawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zaskarżone w sprawie decyzje zostały wydane zgodnie z wnioskiem Gminy D. o wyjaśnienie przyczyn naruszania interesów osób trzecich przez podtapianie okolicznych gruntów na skutek piętrzenia wód rzeki Łyny przez M. w D. Zastosowany w tej sytuacji przepis art. 133 ust. 1 prawa wodnego ma charakter dowodowy, gdyż w wypadku naruszenia interesów osób trzecich przez zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne pozwala organowi nałożyć w drodze decyzji obowiązek wykonania ekspertyzy i opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą. Dokumenty te służą, przede wszystkim, wyjaśnieniu przyczyn, z powodu których zakład korzystający z pozwolenia wodnoprawnego narusza interes osób trzecich i, następnie, podjęciu działań wskazanych w art. 133 ust. 2 prawa wodnego, to jest zmianie pozwolenia wodnoprawnego przez ograniczenie zakresu korzystania z wód albo zmianie tego pozwolenia w zakresie obowiązków określonych w art. 128 ust. 1 i 3 wymienionej wyżej ustawy.
Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej w sprawie sporna jest kwestia przyczyn podtapiania gruntów sąsiadujących z elektrownią wodną w D. Strona skarżąca podaje, iż przyczyną tą jest korzystanie z wód w sposób przekraczający zasady określone w pozwoleniu wodnoprawnym oraz wykonanie urządzeń piętrzących niezgodnie z warunkami tego pozwolenia. Natomiast zgodnie z wyjaśnieniami właściciela elektrowni powodem podtapiania był spływ wód roztopowych i inne, niezależne od niego, okoliczności. Nałożenie obowiązków na podstawie art. 133 ust. 1 prawa wodnego służy dokonaniu ustaleń przyczyn zaistniałej sytuacji i, ewentualnie, podjęciu stosownych kroków w celu jej poprawy.
Strona skarżąca nie zakwestionowała ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W szczególności nie wskazała na naruszenia przepisów regulujących postępowanie w celu podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych. W tej sytuacji zarówno wykładnię przepisu art. 133 ust. 1 prawa wodnego jak i jego zastosowanie należało uznać za prawidłowe. Skarga kasacyjna nie wykazała żadnego naruszenia tego przepisu. Dlatego podlega ona oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.