Uzasadnienie
[...] sp. z o.o. z siedzibą w L., [...] sp. z o.o. z siedzibą w L., [...] sp. z o.o. z siedzibą w L., [...] sp. z o.o. z siedzibą w L., [...] sp. z o.o. z siedzibą w L., [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. i [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w L. wniosły skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 434/16. Termin rozprawy w tej sprawie wyznaczono na dzień 4 października 2017 r.
Pismem z dnia 2 października 2017 r. skarżące kasacyjnie spółki wniosły o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego oraz Piotra Brody. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skład orzekający nie przychylił się do wniosku pełnomocnika skarżących kasacyjnie r. pr. E. P. o zmianę wyznaczonego terminu rozprawy. We wniosku pełnomocnik poinformował, iż nie może stawić się w wyznaczonym terminie z uwagi na zaplanowany zabieg operacyjny i konieczność co najmniej siedmiodniowej rekonwalescencji. W pełnomocnictwie wyłączono możliwość udzielenia dalszego pełnomocnictwa i zaakcentowano, że wolą skarżących kasacyjnie było, aby pełnomocnik osobiście uczestniczył w rozprawie. Celem ustanowienia innego, dodatkowego pełnomocnika skarżące kasacyjnie spółki zobowiązały r. pr. E. P. do wykonania fotokopii akt sprawy, lecz nie były one dostępne w sądzie w dniu 21 września 2017 r. Dalej skarżące kasacyjnie spółki podniosły, że uwzględnienie wniosku M. T. i B. C. o przyspieszenie terminu rozprawy a nieuwzględnienie wniosku drugiej strony o odroczenie rozprawy budzi uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sędziów, których dotyczy wniosek.
W dniu 3 października 2017 r. sędziowie Małgorzata Masternak-Kubiak, Grzegorz Czerwiński i Piotr Broda złożyli oświadczenia, w których stwierdzili, że nie zachodzą przesłanki, które stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skutkują obowiązkiem wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie, a także, że nie istnieje inna okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności zgodnie z art. 19 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do wyłączenia sędziów: Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego i Piotra Brody od orzekania w niniejszej sprawie.
Niewątpliwie w stosunku do wymienionych sędziów nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiące przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Z kolei przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Ustawa nakłada również na stronę postępowania obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia.
Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy, o czym stanowi art. 22 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie ww. sędziowie złożyli stosowne oświadczenia, w których stwierdzili, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zawiera argumentacji, która podważyłaby wiarygodność oświadczeń sędziów.
Odnosząc się do argumentacji wniosku o wyłączenie sędziów wskazać trzeba, że za okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie mogą być uznane zastrzeżenia skarżących kasacyjnie co do sposobu załatwienia wniosku ich pełnomocnika o zmianę terminu rozprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek r. pr. E. P. z dnia 12 września 2017 r. zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II sędziego NSA Zofii Flasińskiej z dnia 14 września 2017 r. został przedstawiony do decyzji składowi orzekającemu (k. 1109 akt sprawy). Nie jest zatem prawdą to, że wniosek ten został już negatywnie rozpoznany, gdyż skład orzekający odniesie się do niego dopiero na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. Nie może też ujść uwadze, że zarządzenie z dnia 14 września 2017 r. nie zostało wydane przez żadnego z sędziów wymienionych w rozpoznawanym wniosku, a przez Przewodniczącą Wydziału.
Niezależnie od powyższego za okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie może być uznane niezadowolenie strony ze sposobu procedowania Sądu.
W żadnej mierze o braku bezstronności sędziów Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego i Piotra Brody nie świadczy również uwzględnienie wniosku M.T. i B.C. o przyspieszenie terminu rozpatrzenia sprawy. Zarządzenie rozpoznania niniejszej sprawy poza kolejnością wpływu podjął bowiem nie skład orzekający, lecz Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z właściwością wynikającą z § 42 ust. 5 Uchwały Zgromadzeni Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego
W konkluzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki wyłączenia z mocy prawa sędziów Małgorzaty Masternak-Kubiak, Grzegorza Czerwińskiego i Piotra Brody. W stosunku do wymienionych sędziów nie występują również podstawy do wyłączenia ich na mocy art. 19 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.