Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1877/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta K. nr [...] z [...] stycznia 2019 roku, w sprawie dotyczącej doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych związanych z budową sieci podziemnej instalacji: wodociągowej, kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz budową drogi wewnętrznej wraz ze zjazdem na drogę publiczną dla projektowanych 16 budynków mieszkalnych na terenie działek o nr [...],[...],[...],[...], obr. [...], położonych przy ul. [...] w K., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. R., zaskarżając go w całości.
Na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez dokonanie dowolnej, niewszechstronnej, a przede wszystkim sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny dowodów i skutkujące przyjęciem, że skarżący nie dochował należytej staranności w zachowaniu terminu na wniesienie odwołania, a ponadto, że już wcześniej, bo w lipcu 2019 r., rzekomo dowiedzieć się miał o decyzji [...], podczas gdy z prawidłowo odczytanego całokształtu materiału dowodowego wynika, że skarżący zadbał o swoje sprawy, podjął niezwłocznie stosowne kroki prawne celem obrony swoich praw, że jedynie niefortunna koincydencja czasowa i brak fachowego rozeznania w przepisach prawa (skarżący nie jest profesjonalistą) spowodowały uchybienie terminu na wniesienie odwołania oraz że nie był wcale w stanie przed lipcem 2020 r. dowiedzieć się o wydanej decyzji, której nie otrzymał ani po jej wydaniu, ani jako załącznik do jakiegokolwiek innego pisma z PINB;
- 2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że do uchybienia terminu po stronie skarżącego doszło z jego winy, w sytuacji w której tej winy skarżącemu nie sposób przypisać, a to z uwagi na podjęte przez skarżącego działania w reakcji na powzięcie przez niego wiedzy o decyzji [...] (co do której minął skarżącemu termin na odwołanie) w wyniku doręczenia korespondencji z PINB podczas nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że konkubina skarżącego kasacyjnie przekazała mu informację o odbiorze przesyłki w najszybszym możliwym terminie, kiedy udało jej się z nim skontaktować. Dochowała zatem obowiązku, jaki nałożony na nią został w ramach tzw. doręczenia zastępczego. Skarżący kasacyjnie podkreślił jednak, że konkubina przekazała mu tylko informację o przesyłce, a nie samą przesyłkę. Nie było możliwości wcześniejszego "pokazania" (także w formie zdjęcia czy skanu) skarżącemu kasacyjnie postanowienia niż po jego powrocie do domu (miejsca zamieszkania) z wyjazdu służbowego, [...] lipca 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia "art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez dokonanie dowolnej, niewszechstronnej, a przede wszystkim sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny dowodów (...)".
Przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 powołanego artykułu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i art. 106 § 5 p.p.s.a. mają zastosowanie jedynie w przypadku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sąd I instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, a co za tym idzie w ogóle nie stosował wskazanych przepisów dotyczących postępowania dowodowego. Nie mógł ich zatem naruszyć.
Ponadto zauważyć należy, iż sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, a może to uczynić tylko wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy. W sprawie niniejszej, tak się jednakże nie stało, sąd I instancji nie miał w tym zakresie wątpliwości. Stawiając zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów skarżący kasacyjnie w zasadzie nie zgadza się z wydanym przez sąd wojewódzki wyrokiem i kwestionuje odmówienie mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta K. nr [...] z [...] stycznia 2019 r.
Po raz kolejny, za sądem I instancji należy przypomnieć, że aby można było mówić o przywróceniu terminu muszą być spełnione łącznie 4 następujące przesłanki, wskazane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.: wniesienie prośby o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, prośba ta musi być wniesiona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnienie czynności dla której określony był termin jednocześnie z wniesieniem prośby - w niniejszej sprawie tj. wniesienie odwołania. W przedmiotowej sprawie ma rację organ odwoławczy i sąd wojewódzki, że J. R. nie zachował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] stycznia 2019 r. nr [...].
We wniosku o przywrócenie terminu skarżący kasacyjnie podał, że decyzja nr [...] z [...] stycznia 2019 roku nigdy nie została mu doręczona i dowiedział się o niej dopiero w dniu [...] czerwca 2020 roku, kiedy konkubina poinformowała go o odebraniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2020 roku o nałożeniu grzywny za niewykonanie decyzji nr [...].
Z akt administracyjnych wynika jednak wyraźnie, że J. R. o decyzji z [...] stycznia 2019 r. dowiedział się znacznie wcześniej. Zawiadomieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta K. z [...] lipca 2019 roku ([...];[...]) poinformowano go o przeprowadzeniu kontroli wykonania nakazu decyzji PINB dla miasta K. nr [...] z [...] stycznia 2019 roku. Zawiadomienie to zostało odebrane przez skarżącego kasacyjnie [...] lipca 2019 roku, co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 29 i 30 akt adm.). Treść tego zawiadomienia wprost wskazuje na decyzję PINB nr [...], datę jej wydania - [...] stycznia 2019 roku, w jakiej sprawie została wydana (prawidłowości budowy sieci podziemnych instalacji oraz drogi wewnętrznej dla projektowanych 16 budynków mieszkalnych na wskazanych działkach geodezyjnych) oraz treść nałożonych jej mocą obowiązków na skarżącego.
Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje odbioru powyższego zawiadomienia o kontroli w dniu [...] lipca 2019 roku. Dlatego prawidłowo przyjął organ odwoławczy i sąd I instancji, że o decyzji z [...] stycznia 2019 r. nr [...] dowiedział się właśnie w tym dniu i termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku rozpoczął się w [...] lipca 2019 roku. Ponieważ skarżący nie złożył wniosku w terminie siedmiu dni, tj. do [...] lipca 2019 roku należy uznać, że nie dochował siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku (odwołanie wraz z wnioskiem zostało złożone dopiero [...] lipca 2020 r.).
W świetle powyższych rozważań nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz.329) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.