Uzasadnienie
II OSK 135 / 10
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Z. L. i Z. L. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skargę na powyższą decyzję wniósł zastępujący pełnomocnika skarżących, t.j. radcę prawnego M. J., aplikant radcowski S. W., upoważniony m.in. do sporządzania i podpisywania pism procesowych. Aplikant radcowski w dacie złożenia skargi odbył już rok i 6 miesięcy aplikacji, a więc zgodnie z art. 351 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) mógł zastępować radcę prawnego między innymi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zgodnie z ust. 4 ww. ustawy z wyraźnego upoważnienia radcy może on sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem radcy prawnego przed sądami, organami ścigania i organami administracji publicznej, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej.
W rozpoznawanej sprawie aplikant radcowski - z wyraźnego upoważnienia radcy prawnego - sporządził i podpisał skargę, nie uiszczając jednak należnego od niej wpisu.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w myśl § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. - zwanego dalej rozporządzeniem) od skarg niewymienionych w ust. 1- 5 tego rozporządzenia, a więc również od skarg na decyzje w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego pobiera się wpis stały w kwocie 200 zł.
Wskazując natomiast na treść art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oraz fakt, iż ostatnim dniem uiszczenia wpisu stałego był dzień 3 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec faktu, iż wnoszący przedmiotową skargę radca prawny, w imieniu którego działał aplikant radcowski, nie uiścił wpisu stałego od skargi, na podstawie art. 221 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli Z. L. i Z. L., zaskarżając je w całości i zarzucając mu:
- 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa procesowego które mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, z którego treści wynika błędna podstawa prawna opłaty od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz w konsekwencji, błędną wysokość tej opłaty;
- 2. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie podstawą prawną, z mocy której należało uiścić opłatę stałą od skargi do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w kwocie 200 zł był przepis § 2 ust. 6 rozporządzenia, podczas, gdy właściwą podstawą prawną naliczenia kwoty 500 zł opłaty stałej powinien być § 2 ust. 3 pkt. 1 przedmiotowego rozporządzenia, który przewiduje opłatę stałą w kwocie 500 zł;
- 3. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 221 ustawy, dokonane z pominięciem art. 45 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacji, skarżący reprezentowani przez radcę prawnego M. J., wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazali, iż przedmiotowa sprawa jest sprawą ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2009 r., uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r., umarzającą z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie istotnego odstępstwa od projektu budowlanego. Nie ulega więc wątpliwości, iż przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu budownictwa i architektury, w której właściwą podstawą prawną naliczenia właściwej opłaty stałej w kwocie 500 zł powinien być § 2 ust. 3 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia, który przewiduje opłatę stałą w kwocie 500 zł.
W tym zakresie zdaniem skarżącego doszło do sporządzenia niejasnego i błędnego, co do przepisu prawa w nim powołanego uzasadnienia, co naruszało przepis 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez utrudnienie stronie zrozumienia intencji Sądu, którymi kierował się przy orzekaniu, jak również utrudnienie Sądowi II instancji sprawowania kontroli instancyjnej.
Ponadto skarżący wskazali, iż przepis art. 221 p.p.s.a., stanowiący podstawę wydania zaskarżonego postanowienia jest przejawem nadmiernego fiskalizmu oraz formalizmu, powodującego ograniczenie prawa obywatela do dostępu do sądu, a prawa tego nie mogą ograniczać względy sprawności postępowania, których pochodną jest zaostrzanie wymogów formalnych wobec pism formułowanych przez profesjonalnych pełnomocników, ponieważ zasada sprawności postępowania, czy ekonomii procesowej nie są zasadami konstytucyjnymi. W związku z powyższym zdaniem skarżących, iż art. 221 p.p.s.a. jest w sposób oczywisty sprzeczny z postanowieniami art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak również art. 2 Konstytucji RP, to Sąd winien odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami kasacji. Związanie granicami skargi oznacza zaś związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej.
Oceniając we wskazanych wyżej granicach wniesioną skargę kasacyjną i wobec braku przesłanek, o jakich mowa w art. 183 § 2 powołanej ustawy, należy stwierdzić, iż zarzuty przedstawione we wniesionej kasacji są chybione.
W pierwszej kolejności odnieść należało się do najdalej idącego zarzutu, opartego na sprzeczności z Konstytucją RP, tj. naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 221 p.p.s.a., dokonane z pominięciem art. 45 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Argumentacja wskazana przez skarżących o naruszeniu tym przepisem norm konstytucyjnych jest jednak o tyle wadliwa, że pomija ona zupełnie fakt, iż art. 221 p.p.s.a. był przedmiotem kontroli konstytucyjnej Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, iż przepis ten jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05, Dz. U. z 2006 r. Nr 45, poz. 322), a także iż jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt SK 21/05, Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1195).
Wszystkie wątpliwości natury konstytucyjnej wskazane, więc przez skarżących zostały poddane analizie przez Trybunał Konstytucyjny, który ostatecznie przesądził o zgodności z Konstytucją omawianego przepisu. Na marginesie odnosząc się do dalszej argumentacji skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien odmówić zastosowania przepisu ustawy w rzeczywistości poprzez samodzielne poddanie go kontroli konstytucyjnej, podnieść należy, iż takie stanowisko, uwzględniając przy tym fakt kontroli konstytucyjnej dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny, stoi jaskrawo w sprzeczności z Konstytucją RP, a to z art. 178 ust. 1, na który zresztą sami skarżący się powołują oraz art. 188 pkt 1 w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
W warunkach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 221 p.p.s.a., bowiem nie został uiszczony należny w stałej wysokości wpis od skargi, pomimo wniesienia jej przez radcę prawnego, w imieniu którego działał z jego wyraźnego upoważnienia aplikant radcowski, spełniający wymóg wskazany w art. 351 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.
Za nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne przyjęcie, że podstawą prawną w przedmiotowej sprawie, z mocy której należało uiścić wpis stały od skargi był przepis § 2 pkt 6 rozporządzenia zamiast § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Wymaga podkreślenia, iż warunkiem skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, jest wykazanie, że naruszenie wskazanego w zarzucie przepisu miało istotny wpływ na wynik postępowania. Tymczasem w warunkach niniejszej sprawy ustalanie wysokości należnego w sprawie wpisu o tyle było nieistotne, że pełnomocnik skarżących nie uiścił wpisu w żadnej wysokości. Stąd rozważania o wysokości stałej opłaty pozostają bez wpływu na wynik skarżonego postanowienia.
Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. Pozostawiając na marginesie wadliwą konstrukcję tego zarzutu poprzez sformułowanie go jako "naruszenie prawa procesowego" z jednoczesnym powołaniem się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. odnoszący się do naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy, iż badanie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje na prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji tj. art. 221 p.p.s.a.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.