Uzasadnienie
II OSK 1354 / 12
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. L. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w prowadzonym postępowaniu ustalono, że E. L.:
- - w okresie od 1 września 1978 r. do 14 listopada 1982 r. pracowała w [...] w S. jako pielęgniarka, gdzie miała bezpośredni kontakt z chorymi (pielęgnacja, wykonywanie iniekcji, opatrunków, podnoszenie, przekładanie pacjentów), pracowała w wymuszonej pozycji ciała, co powodowało przeciążenie układu ruchu,
- - od 15 listopada 1982 r. do 31 grudnia 2002 r. pracowała jako pielęgniarka [...] w S. W., Przychodnia Specjalistyczna Nr 1 - Poradnia Alergologiczna,
- - od 1 stycznia 2003 r. do 20 maja 2004 r. pracowała jako pielęgniarka w [...] Przychodnia Alergologiczna [...] w S. W trakcie wykonywanej pracy prowadziła dokumentację medyczną w pozycji siedzącej wykonywała testy alergiczne u pacjentów sporadycznie w pozycji stojącej pochylonej, podczas wykonywania badań spirometrycznych w pozycji stojącej.
W orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2010 r. stwierdzono u E. L. brak podstaw do rozpoznania przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy wymienionych pod pozycją 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 19/6 określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem).
Także w orzeczeniu lekarskim z dnia 19 listopada 2010 r. Instytut Medycyny Pracy w Sosnowcu uznał brak podstaw do rozpoznania przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy (pkt 19 rozporządzenia), mając na względzie charakter pracy badanej, krótki okres narażenia (1978- 1982), upływ około 20 lat od zakończenia pracy w narażeniu do wystąpienia pierwszych objawów oraz niewielkie dolegliwości stwierdzone aktualnie.
W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Stalowej Woli decyzją z dnia 3 lutego 2011 r. na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) i § 11 ust. 1 rozporządzenia nie stwierdził u E. L. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, wymienionej w poz. 19 pkt 1- 6 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu.
Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez E. L., decyzją z dnia [...] marca 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 w związku § 11 ust. 1 rozporządzenia utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w okresie od 1 września 1978 r. do 20 sierpnia 1980 r. strona odwołująca się wykonywała pracę w sposób mogący wywołać chorobę zawodową. W pozostałych zakładach pracy nie wykonywała czynności pracowniczych w sposób pozwalający na uznanie wykonywania pracy w narażeniu zawodowym. Organ stwierdził, iż u strony zdiagnozowano jednostki chorobowe niesklasyfikowane w wykazie chorób zawodowych (uszkodzenie barku prawego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa), a tym samym brak jest podstaw do zmiany skarżonej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję z dnia [...] marca 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, E. L. zarzuciła organom naruszenie § 6 ust. 2 pkt 5, ust. 5 pkt 1 i 5 oraz § 8 rozporządzenia oraz art. 8, art. 9 i art. 80 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uznał ją za niezasadną.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania określonej jednostki chorobowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na dotychczasowe ustalenia w sprawie, przywołane w skarżonej decyzji orzeczenia lekarskie oraz czas pracy wykonywanej przez skarżącą w narażeniu zawodowym, zakończonym 19 sierpnia 1980 r. i na fakt zgłoszenia dolegliwości około 2001 r. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie były uprawnione do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19 pkt 1-6 wykazu. Rozpoznane u skarżącej zmiany zwyrodnieniowo- dyskopatyczne odcinka szyjnego kręgosłupa nie są wymienione w powyższym wykazie. Z tych też przyczyn Sąd uznał, wbrew zarzutom skargi, że nie zostały i nie mogły zostać naruszone przepisy rozporządzenia, w tym przepisy § 6 ust. 2 pkt 5, ust. 5 pkt 1 i 5, § 8 ust.
1. Przy braku, bowiem stwierdzenia choroby zawodowej wskazanej w załączniku do ww. rozporządzenia i tak znacznego upływu czasu, bez istotnego wpływu na wynik sprawy miał sposób wykonywania pracy, jej przebieg oraz organizacja, czy też wywiad zawodowy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zostały również naruszone przepisy postępowania w tym art. 8, art. 9 i art. 80 k.p.a., albowiem skarżąca brała czynny udział w postępowaniu, była powiadamiana o jego przebiegu, mogła składać wnioski dowodowe w sprawie, jak również miała możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego to uprawnienia też korzystała. Orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniły wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, których jasność i oczywistość nie nasuwa wątpliwości.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił skargę. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o normę art. 250 tej ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. L., zaskarżając go w całości i zarzucają mu naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- 1. § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w zw. z art. 237 § 1 k.p., poprzez brak właściwej analizy miejsca i sposobu pracy skarżącego pod kątem wystąpienia zgłaszanej choroby zawodowej,
- 2. § 6 ust. 5 pkt 1 i 5 rozporządzenia w zw. z art. 237 § 1 k.p. poprzez wydanie orzeczenia lekarskiego pomimo niewystarczających informacji w tym zakresie, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,
- 3. § 8 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 237 § 1 k.p. poprzez wydanie decyzji, pomimo braków w materiale dowodowym sprawy oraz braku wyjaśnienia wszystkich niezbędnych kwestii w sprawie,
- 4. art. 80 i art. 84 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie oceny materiału dowodowego w sprawie, pomimo braku wyjaśnienia wszystkich istotnych aspektów sprawy, a także braku odniesienia się do uwag skarżącej poruszanych w toku postępowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,
- - poprzez uznanie, iż nie mają one istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacji, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącej, zasądzenie kosztów nieopłaconego przez skarżącą zastępstwa procesowego przyznanego w ramach zwolnienia z kosztów procesu według norm przypisanych.
W uzasadnieniu kasacji skarżąca podniosła, że w skardze do Sądu pierwszej instancji wskazała na błędy postępowania przejawiające się w niepełnym materiale dowodowym niezbędnym do określenia narażenia zawodowego oraz związku przyczynowo- skutkowego między tym narażeniem a chorobą strony. Zdaniem skarżącej Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do kwestii poruszanych przez nią uznając zapewne, że stwierdzenie braku rozpoznania choroby zawodowej w sensie medycznym czyni bezcelowym rozważanie pozostałych kwestii. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, wskazała na niekompletny materiał dowodowy, brak właściwej analizy dokumentacji i informacji uzyskanych od pracodawcy oraz naruszenie zasady równości i sprawiedliwości.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie, wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.
W tym zakresie również podkreślić trzeba, iż sposób jej sformułowania, niejednokrotnie ogólnikowy, bez przytoczenia konkretnych okoliczności sprawy powodował dalsze ograniczenia w zakresie rozpoznawanego środka zaskarżenia. Autor kasacji wskazując, bowiem na "wydanie orzeczenia lekarskiego pomimo niewystarczających informacji w tym zakresie, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (zarzut naruszenia § 6 ust. 5 pkt 1 i 5 rozporządzenia w związku z art. 237 § 1 k.p.), "braki w materiale dowodowym sprawy oraz brak wyjaśnienia wszystkich niezbędnych kwestii w sprawie" (zarzut naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia w związku z art. 237 § 1 k.p.) również na "brak wyjaśnienia wszystkich istotnych aspektów sprawy, a także braku odniesienia się do uwag skarżącego poruszanych w toku postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy", nie wskazał w żaden sposób, na czym powyższe braki miałyby polegać.
Również w uzasadnianiu wniesionej kasacji brak jest konkretyzacji zarzutów poprzez wskazanie konkretnych dowodów, które zdaniem strony skarżącej pominięto, a ograniczono się jedynie do polemiki ze sporządzonymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Nie mogą stanowić usprawiedliwionych podstaw dla przedstawionych zarzutów takie argumenty jak na przykład powołanie się na "szereg nieprawidłowości w toku uzyskiwania informacji będących podstawą do sporządzenia opinii lekarskich", dopuszczenie się przez organy "licznych uchybień w ciążących na ich obowiązkach", "dopilnowanie należytego sporządzenia orzeczeń lekarskich, w oparciu o kompletny materiał niezbędny do jego sporządzenia", "dopilnowanie, czy wszystkie dokumenty stanowiące podstawę opinii biegłego były mu dostarczone". Brak jakiejkolwiek konkretyzacji powyższych zarzutów uniemożliwia też kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku, bowiem nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się intencji strony skarżącej i formułowania za nią zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia Sądu.
Powyższe okoliczności nie pozwalały na skuteczne poddanie w wątpliwość przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności działań organów administracyjnych, a w konsekwencji czyniły bezzasadnym zarzuty dotyczące naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia w związku z art. 237 § 1 k.p. oraz art. 80 i art. 84 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a.
Odnośnie natomiast twierdzeń formułowanych pod adresem wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich i dokonanej przez organy, jak i Sąd ich analizy stwierdzić trzeba, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie można uznać, aby wynikał z nich fakt stwierdzenia u strony skarżącej, jak to określił autor kasacji choroby "w sensie medycznym" tj. określonej w załączniku do rozporządzenia jednostki chorobowej. Treść orzeczeń lekarskich sporządzonych w rozpoznawanej sprawie prowadzi wprost do przeciwnych wniosków. W orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 24 lutego 2010 r. wskazano, że "badania i konsultacje (...) wykazały u pacjentki uszkodzenie pierścienia rotatorów barku prawego oraz potwierdziły obecność zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Schorzenia kręgosłupa nie mieszczą się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych układu ruchu (poz. 19 wykazu chorób zawodowych)". Także w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy z dnia 19 listopada 2010 r. wskazano na "niewielkie dolegliwości stwierdzone aktualnie", natomiast w karcie wypisowej ze Szpitala tego Instytutu jako rozpoznanie wskazano "skrzywienie przegrody nosa.
Przewlekły stan zapalny lewej zatoki szczękowej. Przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła. Podejrzenie alergii górnych dróg oddechowych- do diagnostyki. Zmiany zwyrodnieniowo- dyskopatyczne odcinka szyjnego kręgosłupa". Z tak przeprowadzonej diagnostyki wynika, zatem, wprost, iż jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19 u skarżącej nie rozpoznano.
Odnośnie natomiast twierdzeń dotyczących braku właściwej analizy miejsca i sposobu pracy skarżącej pod kątem wystąpienia zgłaszanej choroby zawodowej, podzielić należało ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji, iż brak rozpoznania choroby zawodowej zamieszonej w rozporządzeniu i znaczny upływ czasu od chwili ustania pracy w narażeniu zawodowym każe uznać zgłaszane przez skarżącą kwestie za pozostające bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie ma, bowiem potrzeby prowadzenia analizy ziszczenia się kolejnych przesłanek choroby zawodowej (art. 2351 k.p.), wobec wykluczenia istnienia jednej z nich.
Z przytoczonych wyżej względów za bezzasadny pozostawał zarzut naruszenia § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w związku z art. 237 § 1 k.p. oraz rozporządzenia § 6 ust. 5 pkt 1 i 5 rozporządzenia w związku z art. 237 § 1 k.p.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.
Odnośnie wniosku dotyczącego zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisanych art. 258- 261 p.p.s.a.