Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 września 2005 r. sygn. Akt II SO/Wa 395/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu wniosku Z. P. w przedmiocie wymierzenia grzywny Ministrowi Obrony Narodowej w sprawie ze skargi Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej, wymierzył Ministrowi Obrony Narodowej grzywnę w wysokości 2500 zł (słownie dwa tysiące pięćset złotych).
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w dniu 24 maja 2005 r. Z. P. na podstawie art. 55 § 1, § 2, art. 154 § 6 w zw. z art. 54 § 1, § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny Ministrowi Obrony Narodowej w sprawie z jego skargi na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej.
W powołanej wyżej sprawie oznaczonej sygnaturą II SAB/Wa 105/05 Z. P. w dniu 13 kwietnia 2005 r. wniósł do Ministra Obrony Narodowej skargę (datowaną na 9 kwietnia 2005 r.) na bezczynność tego organu. Organ przekazał powyższą skargę wraz z odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 2 czerwca 2005 r.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wymierzając karę grzywny zaskarżonym postanowieniem zważył, iż stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (§ 2).
Z akt sprawy w sprawie ze skargi Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej jednoznacznie wynika, że organ przekazując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 2 czerwca 2005 r. odpowiedź na skargę oraz skargę wniesioną przez skarżącego do organu w dniu 13 kwietnia 2005 r. uchybił terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Minister Obrony Narodowej nie wskazał jednocześnie na istnienie żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby to uchybienie. Dodatkowo należy podkreślić, że organ do dnia dzisiejszego nie przekazał do sądu akt sprawy. Biorąc po uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał wniosek Z. P. za uzasadniony i nałożył na Ministra Obrony Narodowej grzywnę w wysokości 2 500 zł. Zgodnie bowiem z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie gdy organ nie zastosuje się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Pismem z dnia 5 października 2005 r. skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Minister Obrony Narodowej.
Minister zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegające na przyjęciu, że sąd może orzec o wymierzeniu grzywny organowi także wówczas, gdy obowiązki wynikające z art. 54 § 2 wskazanej ustawy zostaną wykonane przez organ przed posiedzeniem mającym na celu rozpoznanie wniosku o wymierzenie grzywny, i na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnosząc się do ustaleń dokonanych przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż:
- 1) uchybienie w przekazaniu odpowiedzi na skargę na bezczynność nie miało żadnego wpływu na możliwość orzeczenia przez Sąd w tej sprawie, to jest w sprawie o sygn. akt II SO/Wa 395/05,
- 2) Minister Obrony Narodowej odpowiadając na skargę na bezczynność szczegółowo wykazał wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na podejmowane rozstrzygnięcie, jednoznacznie wskazując, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem,
- 3) akta sprawy przekazane zostały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę na bezczynność
Podnieść przy tym należy, przede wszystkim, iż stosownie do postanowień art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd na wniosek skarżącego może orzec (podkreślenie własne) o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków o których mowa w art. 54 § 2, to jest nie przekazania sądowi przez organ skargi wraz z aktami sprawy. Z brzmienia przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że wymierzenie grzywny jest fakultatywne. Zasadnym zatem wydaje się przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym warunkiem sine qua non jej wymierzenia jest nieprzekazanie akt sprawy lub odpowiedzi na skargę w dacie orzekania przez sąd w przedmiocie grzywny.
Jeżeli bowiem przyjąć, że wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, to konsekwentnie trzeba uznać, że dopełnienie tego obowiązku - choćby z uchybieniem terminu, ale zanim sąd orzeknie w tej sprawie - czyni postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym i z tego powodu powinno być umorzone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2)naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organu administracji (porównaj wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12).
Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej wskazano przepis art. 55 ust 1 p.p.s.a. polegający na przyjęciu, że Sąd może o wymierzeniu grzywny organowi orzec wówczas gdy wykonane zostaną obowiązki z art. 54 (2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
Stosownie do art. 55 § 1 powołanej wyżej ustawy – W razie niezastosowania się do obowiązków o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
W sprawie niniejszej nie podlega sporowi, iż Minister Obrony Narodowej przekazał skargę wraz z odpowiedzią na nią po terminie określonym w art. 54 § 2 w/w ustawy. Skarga Z. P. wpłynęła bowiem do organu w dniu 13 kwietnia 2005 r., a dopiero w dniu 2 czerwca 2005 r. została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Jak się to podkreśla w piśmiennictwie prawniczym, i z czym należy się zgodzić, z wnioskiem o wymierzenie kary grzywny skarżący może wystąpić w każdym czasie po upływie terminu określonego w art. 54 § 2. Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia takiego poglądu, iż Sąd nie mógłby wniosku uwzględnić i wymierzyć organowi grzywny w sytuacji gdy organ wypełnił swoje obowiązki z art. 54 § 2 tj. przekazał skargę sądowi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy po złożeniu przez skarżącego wniosku, ale przed jego rozpatrzeniem przez Sąd. Z analizy przepisu art. 55 § 1 wynika bowiem, iż wyłączną materialnoprawną przesłanką do wymierzenia grzywny jest niewypełnienie w terminie obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy. Okoliczność, iż organ przesłał skargę wraz z odpowiedzią przed orzeczeniem grzywny może być natomiast uwzględniona przy jej wymiarze, co też uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując na to w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
W takiej sytuacji należy uznać, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2005 r. o wymierzeniu Ministrowi Obrony Narodowej grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostało wydane prawidłowo.
Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej należało oddalić.