Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 1913/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi A. D. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. L.-D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] (pkt 1 wyroku); stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (pkt 2 wyroku) oraz zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej A. D. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku).
W uzasadnieniu Sąd podał, że w dniu 11 marca 2013 r. S. D. złożył w Urzędzie m. st. Warszawy w Dzielnicy Bemowo wniosek (skargę) w sprawie wydania dowodu osobistego małoletniej córce A. E. D., podnosząc iż na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII C [...] nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a jedynie Sąd władzę tę ograniczył do współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących wspólnego dziecka.
Pismem z dnia 18 marca 2013 r., Prezydent m. st. Warszawy zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie unieważnienia dowodu osobistego serii AVD nr [...] wydanego w dniu 26 lipca 2012 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy małoletniej A. E. D. Tego samego dnia wydał decyzję nr [...], którą działając na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz.993 ze zm.) orzekł o unieważnieniu dowodu osobistego serii AVD nr [...] wydanego w dniu 26 lipca 2012 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy małoletniej A. E. D. (sprostowano postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] w trybie art. 113 k.p.a.).
Od tej decyzji A. L.-D., matka małoletniej A. E. D., wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności dotyczących kwestii wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. E. D., pismem z dnia 10 maja 2013 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego w Warszawie o sprecyzowanie wyroku z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII C [...]. W odpowiedzi Sąd wskazał, że S. D. przysługuje prawo współdecydowania wraz z matką małoletniej w sprawie wydania ich córce dowodu osobistego (pismo z dnia 20 maja 2013 r.).
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż skoro w dniu składania przez A. L.-D. w Urzędzie m. st. Warszawy Delegatura w Dzielnicy Bemowo wniosku o dowód osobisty dla A. E. D., S. D. posiadał w tym zakresie władzę rodzicielską nad małoletnią, to Prezydent m. st. Warszawy zasadnie przyjął, że dowód osobisty został wydany z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności. Okoliczność ta dawała podstawę do wydania decyzji o unieważnieniu dowodu osobistego serii AVD nr [...], wystawionego na imię i nazwisko A. E. D. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że jakkolwiek Prezydent m. st. Warszawy naruszył przepisy wynikające z art. 10 k.p.a., to organ odwoławczy pismem z dnia 22 maja 2013 r. wezwał strony postępowania w celu zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie. A. L.-D. nie zgłosiła się do urzędu w celu zapoznania się z aktami. W pisemnych wyjaśnieniach kwestionowała jedynie możliwość współdecydowania S. D. o ważnych sprawach ich małoletniej córki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. L.-D., działając w imieniu małoletniej A. E. D., wniosła o wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz unieważnienie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy, a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa poprzez wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznie określonej normie prawnej;
- 2. prawa procesowego, czyli uchybienia w postępowaniu przed organem administracji publicznej, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie;
- 3. błędne ustalenie stanu faktycznego oparte o niezgodne z prawem działanie Sądu Okręgowego, tj. wydanie decyzji na podstawie niezgodnej z prawem wykładni wyroku z dnia 20 lutego 2013 r.;
- 4. naruszenie konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania.
W ocenie skarżącej decyzja wydana przez organ odwoławczy nie zawiera pełnej i dokładnej podstawy prawnej unieważnienia dokumentu małoletniej A. D., a przywołanie tylko art. 43 ust 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wyczerpuje obowiązku podania podstawy prawnej dla czynności podejmowanych przez organ, gdyż nie przedstawia, który z przepisów cytowanej ustawy został naruszony. Ponadto utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wskazała, iż w postępowaniu przed organem I instancji zostały naruszone prawa zagwarantowane jej przez Konstytucję RP i Kodeks postępowania administracyjnego, m. in. prawo do udziału w prowadzonym postępowaniu i dostępu do akt sprawy. Wszczęcie i zakończenie postępowania w tym samym dniu tj. [...] marca 2013 r. doprowadziło do niewywiązania się przez organ I instancji z obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Wskazała także, iż nie doręczono jej i nie poinformowano o sprostowaniu decyzji z dnia [...] marca 2013 r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Najistotniejszą jednak kwestią zdaniem skarżącej jest wydanie decyzji administracyjnej przez organ I instancji, nie posiadający elementarnej wiedzy na temat zakresu wykonywania władzy rodzicielskiej przez S. D. oraz przez organ odwoławczy w oparciu o pismo Sądu Okręgowego, które nie ma umocowania prawnego ze względu na jego niezgodny z prawem charakter. Sąd Okręgowy wysyłając pismo z dnia 20 maja 2013 r. naruszył postanowienia art. 352 k.p.c., który umożliwia rozstrzyganie wątpliwości co do treści wyroku tyko w drodze postanowienia, które stanowi integralną część wyroku. Wykładnia ma taką samą jak wyrok moc wiążącą. Jednak wykładni może dokonać sąd, który wydał wyrok, przy czym najłatwiej dokonać wykładni sądowi w tym samym składzie osobowym. Zdaniem skarżącej stanowisko Sądu Okręgowego odbiega od wykładni przyjętej przez Sąd Najwyższy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd przytoczył treść art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz.993 ze zm.). Wskazał, że w oparciu o art. 44 tej ustawy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2009 r., Nr 47, poz. 384). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, wniosek w sprawie wydania dowodu osobistego osobie małoletniej, która nie ukończyła 13 roku życia, składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie albo jeden z rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów wraz z pisemną zgodą drugiego z rodziców lub opiekuna ustanowionego przez sąd, poświadczoną za zgodność podpisu przez organ gminy lub notariusza.
Sąd podniósł, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwestii, czy do wystąpienia z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego małoletniej A. E. D. uprawniona była samodzielnie jej matka A. L. – D. Zdaniem Sądu w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego A. L. – D. przysługuje takie uprawnienie. Wyrokiem z dnia z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII C [...] Sąd Okręgowy w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy, rozwiązał przez rozwód małżeństwo A. L.-D. i S. D., powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej matce i ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, edukacja i wyjazdy zagraniczne. Pismem z dnia 10 maja 2013 r. Wojewoda zwrócił się do Sądu Okręgowego w Warszawie o sprecyzowanie wyroku z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII C [...]. W odpowiedzi Sąd wskazał, że S. D. przysługuje prawo współdecydowania wraz z matką małoletniej w sprawie wydania ich córce dowodu osobistego (pismo z dnia 20 maja 2013r.).
W ocenie Sądu pismo to nie mogło jednak stanowić podstawy do rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do treści powyższego wyroku. Stosownie bowiem do art. 352 k.p.a. wątpliwości co do treści wyroku rozstrzygane są tyko w drodze postanowienia. Takie postanowienie w sprawie nie zostało wydane, a zatem organy kierując się literalną wykładnią wyroku nie były uprawnione do dokonania jego rozszerzającej wykładni.
Za zasadny Sąd uznał zarzuty skargi, iż organy prowadząc postępowanie naruszyły szereg przepisów postępowania administracyjnego, w tym podstawowe prawo strony do czynnego uczestniczenia w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Organ I instancji pismem z dnia 18 marca 2013 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie unieważnienia dowodu osobistego serii AVD nr [...], wydanego w dniu 26 lipca 2012 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy małoletniej A. E. D. Tego samego dnia organ wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o unieważnieniu powyższego dowodu osobistego. Następnie dokonał sprostowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] w trybie art. 113 k.p.a., które nie zostało doręczone skarżącej.
Zdaniem Sądu, pomimo tych uchybień, które pozbawiły skarżącą reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego uczestniczenia w przeprowadzonym przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowaniu, organ odwoławczy błędnie uznał, iż naruszenia te można konwalidować w postępowaniu przed organem II instancji. W ocenie Sądu w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie było podstaw do unieważnienia dowodu osobistego małoletniej A. E. D. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt a) p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez r.pr. J. Ł., zaskarżył powyższy wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 47, poz. 384) przez niewłaściwe zastosowanie;
- 2. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, ze zm.), dalej p.p.s.a.;
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił decyzję organów stwierdzając naruszenie prawa materialnego, jednak uzasadnienie wyroku nie zawiera wyjaśnienia na czym polegało to naruszenie: czy na błędnej wykładni czy niewłaściwym zastosowaniu § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 47, poz. 384). Sąd nie wskazał również jak poprawnie należy rozumieć ten przepis. Zdaniem organu Sąd tak naprawdę zarzuca organowi błąd w ocenie zebranego materiału dowodowego, a zatem winno to skutkować wskazaniem jako podstawy uchylenia decyzji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd nie uczynił tego, co powoduje, że uzasadnienie zawiera istotne uchybienia skutkujące koniecznością uchylenia wyroku, gdyż nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 141 § 1 p.p.s.a. Za wadę uzasadnienia należy również uznać naruszenie obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej pismu Sądu Okręgowego, w oparciu o które organ administracji przyjął okoliczności stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji.
Sąd nie ustosunkował się do treści pisma Sądu Okręgowego z dnia 20 lutego 2012r., sygn. akt VII C 446/11, tylko zaprzeczył możliwości wyjaśniania wątpliwości w drodze takiego pisma. Sąd nie rozważył również tej okoliczności, że Sąd Okręgowy uznając to za konieczne w przedmiotowej sprawie, po otrzymaniu pisma od organu, mógł z urzędu dokonać wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie. Sąd nie zwrócił również uwagi na to, że strona, która winna być najbardziej zainteresowana uzyskaniem pełnej wiedzy na temat zakresu jej praw rodzicielskich, nie wystąpiła o takie postanowienie.
Organ podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym jako dowód zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. należy dopuścić wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dlatego też organ zwrócił się do Sądu Okręgowego o wyjaśnienie treści wyroku. Sąd nie dokonał tego w formie postanowienia tylko pisma, ale ten dokument również musiał został wzięty pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Organ nie może zmusić sądu ani strony do wydania postanowienia, czy wystąpienia ze stosownym wnioskiem. WSA nie wskazał jak w takim przypadku ma dalej postąpić organ, aby uzyskać stosowne postanowienie Sądu Okręgowego. Naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. może być niezamieszczenie w wyroku zaleceń co do dalszego postępowania.
Zdaniem organu brak jest pełnej podstawy prawnej wyroku i jej wyjaśnienia. Nie ma takiej jednostki redakcyjnej przepisu art. 145 p.p.s.a., jak § 1 pkt a, prawdopodobnie chodzi o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., jednak organ administracji nie powinien się tego domyślać tylko w uzasadnieniu ten przepis powinien być poprawnie sformułowany. Wskazanie przez Sąd "na postawie art. 145 § 1 pkt a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji" mogłoby wskazywać, że jedynym błędem popełnionym przez organ było naruszenie prawa materialnego. Natomiast w uzasadnieniu Sąd wskazuje również na uchybienie przepisowi art. 10 k.p.a. bez wskazywania, czy miało to istotne znaczenie dla sprawy czy też nie. Lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku w tym zakresie pozbawia organ wskazówek co do dalszego kierunku prowadzenia postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie.
Tymczasem skarżąca nie wskazała jakich konkretnie czynności dokonałaby, gdyby otrzymała stosowne zawiadomienie, zaś przebieg postępowania odwoławczego, w trakcie którego nie przejawiała żadnej inicjatywy w tym zakresie wskazuje, iż stawiany zarzut ma wyłącznie czysto formalne znaczenie, zakotwiczone w brzmieniu art. 10 § 1 k.p.a., nie znajdując jednak w żadnym stopniu przełożenia na końcowe rozstrzygnięcie. Naruszenie zaś art. 10 § 1 k.p.a. tylko wówczas może być podstawą uchylenia zaskarżonego aktu, gdy przynajmniej uprawdopodobniono, bądź sąd doszedłby do przekonania, że brak tego naruszenia mógłby skutkować wydaniem aktu w danym postępowaniu o innej treści.
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polega również na enigmatycznym uzasadnieniu przez WSA zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz niewykonywania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd ograniczył się tylko do wskazania przepisów art. 152 i art. 200 p.p.s.a. bez ich wyjaśnienia.
W ocenie organu Sąd naruszył również prawo materialne, tj. § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 47, poz. 384) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w ustalonym stanie faktycznym do wystąpienia z wnioskiem o dowód osobisty dla córki nie potrzebna była zgoda ojca – S. D., a A. L.-D. była uprawniona do samodzielnej reprezentacji małoletniej A. E. D. w sprawie o wydanie dowodu osobistego. Tymczasem na taką czynność zgodę winien wyrazić również jej ojciec.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie ma uzasadnionych podstaw zaskarżenia.
Po pierwsze, Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 47, poz. 384) przez jego niewłaściwe zastosowanie.
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść § 5 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia, a także treść art. 43 ust. 4 i art. 44 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i ocenił legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w świetle tych przepisów.
Sąd pierwszej instancji - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – jednoznacznie stwierdził, że w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie było podstaw do unieważnienia dowodu osobistego wydanego w dniu [...] lipca 2012 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy małoletniej A. E. D. i z tych względów uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2013 r. A zatem, Sąd pierwszej instancji uznał, że organy administracji publicznej błędnie zastosowały przepisy w niniejszej sprawie, gdyż ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do unieważnienia dowodu osobistego.
Z taką oceną Sądu pierwszej instancji należy się zgodzić, a to z poniższych względów.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VII C [...] Sąd Okręgowy w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy, rozwiązał przez rozwód małżeństwo A. L.-D. i S. D., powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej matce i ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, edukacja i wyjazdy zagraniczne.
Rację ma też Sąd pierwszej instancji, że Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga wątpliwości co do jego treści postanowieniem - stosownie do art. 352 K.p.c.
Przepis art. 352 K.p.c upoważnia sąd, który wydał wyrok do dokonywania jego wykładni, tj. do rozstrzygania wątpliwości co do jego treści. Dokonanie wykładni wyroku, nie jest ograniczone żadnym terminem i może nastąpić z urzędu. Wykładnia wyroku może nastąpić zarówno na wniosek, jak i z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1966 r., II CZ 75/66, OSNC 1967, nr 2, poz. 29). Rozstrzygając wątpliwości co do treści wyroku sąd, który wydał wyrok, wydaje postanowienie.
W skardze kasacyjnej podniesiono, iż organ nie może zmusić sądu powszechnego do wydania postanowienia, ani strony do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Jednocześnie organ podkreślił, że strona nie jest zwolniona z lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Jeśli zatem organ ma wątpliwości co do treści wyroku złożonego przez stronę, to powinien rozważyć zobowiązanie strony (stron) do wystąpienia ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego, który wydał wyrok i złożenia organowi postanowienia wydanego w trybie art. 352 K.p.c.
Pismo Przewodniczącego VII Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 maja 2013r. nie może zastąpić postanowienia wydawanego na podstawie art. 352 K.p.c., tj. postanowienia rozstrzygającego - przez sąd, który wydał wyrok - wątpliwości co do treści wyroku. W piśmie tym Przewodniczący VII Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie wyjaśnił, że S. D. przysługuje prawo współdecydowania wraz z matką małoletniej w sprawie wydania ich córce dowodu osobistego/paszportu. Takiego stanowiska nie można jednak wprost wywieść z sentencji powyższego wyroku.
Podkreślić należy – jak już wyżej wskazano – że powyższym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej matce i ograniczając władzę rodzicielską ojca do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, edukacja i wyjazdy zagraniczne.
Jak stanowił art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – obowiązującej do dnia 1 marca 2015r.) dowód osobisty jest dokumentem: - stwierdzającym tożsamość osoby (pkt 1); - poświadczającym obywatelstwo polskie (pkt 2); - uprawniającym obywateli polskich do przekraczania granic państw członkowskich Unii Europejskiej, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, których obywatele mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi oraz na podstawie jednostronnych decyzji innych państw, uznających ten dokument za wystarczający do przekraczania ich granicy (pkt 3).
Wprawdzie dowód osobisty uprawnia obywateli polskich do przekraczania granic państw wskazanych w art. 1 ust. 3 pkt 3 powołanej wyżej ustawy, to jednak wydanie dowodu osobistego nie oznacza automatycznie, że ojciec dziecka jest pozbawiony współdecydowania o wyjazdach zagranicznych dziecka. Od czynności wydania dowodu osobistego należy odróżnić faktyczne wyjazdy zagraniczne dziecka, o których z mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy z dnia 20 lutego 2012r., sygn. akt VII C [...] ma prawo współdecydować ojciec dziecka.
Na wyjazd za granicę małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku orzekającym rozwód powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej potrzebne jest oświadczenie o zgodzie drugiego z rodziców, który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a w razie niemożności uzyskania takiego oświadczenia - zezwolenie władzy opiekuńczej (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 11 października 1963 r., sygn. akt III CO 23/63 - OSNC 1964/9/168; z dnia 10 listopada 1971 r., sygn. akt III CZP 69/71 - OSNC 1972/3/49).
Podkreślić należy, iż przede wszystkim dowód osobisty dowód stwierdza tożsamość osoby i poświadcza obywatelstwo polskie.
Z powyższych względów nieusprawiedliwiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej jest rezultatem przeprowadzenia przez ten sąd kontroli administracji publicznej. Uzasadnienie wyroku stanowi ono odzwierciedlenie przeprowadzenia przez Sąd administracyjny kontroli legalności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.
Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.
W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i nawiązuje do podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji.
Wprawdzie Sąd pierwszej instancji wskazał przepis art. 145 § 1 pkt a) p.p.s.a. – zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a - to jednak ta omyłka nie miała wpływu na wynik sprawy. Zauważyć też należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę na naruszenie w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie art. 10 k.p.a. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – art. 10 § 1 k.p.a. Od tej zasady organy administracji publicznej mogą odstąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.), a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła.
Nie można inaczej niż Sąd pierwszej instancji ocenić wydania przez organ decyzji administracyjnej w tym samym dniu, co miało miejsce zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak decydującą przesłankę uchylenia decyzji organów obu instancji stanowił brak podstaw do unieważnienia dowodu osobistego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.