Uzasadnienie
M. R,. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o stwierdzenie decyzją wydaną na podstawie art. 117 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) faktu niewykonywania przez niego pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymaną następnie w mocy kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uwzględnienia tego wniosku stwierdzając, iż nie posiada żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że wykazane dokumentami pozostawanie M. R. bez pracy w okresie od 1 listopada 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. było spowodowane stosowaniem w stosunku do niego represji politycznych. Decyzję tę wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił. W motywach tego wyroku Sąd stwierdził, że przedstawione przez skarżącego dowody wykazały, iż pozostawał on bez pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r., lecz jednocześnie brak jest jakichkolwiek dowodów stwierdzających, iż niewykonywanie pracy miało charakter represji politycznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wobec braku takich dowodów Sąd I instancji uznał, iż organ nie mógł uwzględnić wniosku M. R. i oddalił skargę od decyzji, którą uznał za zgodną z prawem.
Wymieniony wyrok zaskarżył M. R. reprezentowany przez adwokata przyznanego mu w ramach prawa pomocy. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – a mianowicie przez pozbawienie wnioskodawcy możliwości obrony swoich praw na skutek odmowy ustanowienia adwokata – art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący podniósł, iż oddalenie wniosku o ustanowienie mu adwokata z urzędu spowodowało, że pozbawiony pomocy prawnej skarżący nie złożył odpowiednich wniosków dowodowych, co skutkowało niewyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy i odmowę uwzględnienia żądania wszczynającego postępowanie. Z tego powodu w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanej w mocy tym wyrokiem decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na tę skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu M. R. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu (art. 245 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lipca 2004 r. (k. 33), wniosek ten uwzględnił tylko w części, zwalniając skarżącego od wpisu ponad 50 zł i oddalił w pozostałej części, a więc również odnośnie żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zażalenie M. R., wniesione na to postanowienie (k.
43) kwestionowało wyłącznie częściowe oddalenie wniosku o zwolnienie od opłat sądowych i zostało uwzględnione postanowieniem NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. (OZ 812/04). W tej sytuacji nieskarżona część postanowienia WSA z 13 lipca 2004 r. dotycząca odmowy ustanowienia adwokata z urzędu, uprawomocniła się. Natomiast kolejny wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, złożony już po wydaniu zaskarżonego wyroku, został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniony postanowieniem z dnia 21.09.2005 r..
Zarówno pierwotne orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy w postaci adwokata z urzędu i następne, uwzględniające nowy wniosek, zostały więc wydane zgodnie z obowiązującym prawem i nie były kwestionowane przez skarżącego w trybie postępowania zażaleniowego. W żadnym wypadku nie można więc uznać, iż skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Wprawdzie przed Sądem I instancji działał on bez pełnomocnika, lecz sam wyraził na to w sposób dorozumiany zgodę nie zaskarżając do Sądu II instancji postanowienia o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie zachodziły też inne przyczyny skutkujące pozbawieniem strony możliwości obrony swoich praw, gdyż mogła ona osobiście działać w postępowaniu składając odpowiednie wnioski i twierdzenia.
W końcu należy stwierdzić, iż zgodność z prawem zaskarżonej do Sądu decyzji nie może budzić żadnych wątpliwości, skoro skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, iż przyczyną jego pozostawania bez pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. były represje polityczne. Uzasadnia to oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 250 wymienionej ostatnio ustawy w zw. z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie... (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd orzekł o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi działającemu w ramach "prawa pomocy".