Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 85/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. I. w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody M. z [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania.
W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja Wojewody M. została wysłana R. I. na adres podany przez skarżącego jako adres do korespondencji i pomimo dwukrotnego awizowania została zwrócona przez Pocztę Polską do urzędu w dniu 18 listopada 2009 r., jako nie podjęta w terminie. Następnie, w dniu 26 listopada 2009 r. R. I. odebrał osobiście w tutejszym wydziale kopię decyzji Wojewody M. i został przy tym błędnie pouczony, że termin do wniesienia skargi do Sądu będzie liczony od 26 listopada 2009 r. Sąd I instancji podał, że odrzucona skarga została wniesiona 18 grudnia 2009 r. za pośrednictwem Wojewody M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że termin do złożenia skargi upłynął dla R. I. w dniu 17 grudnia 2009 r., gdyż decyzja organu II instancji została skarżącemu skutecznie doręczona w trybie art. 44 kpa.
Ponadto, w postępowaniu administracyjnym dopełniono wobec skarżącego obowiązku informacyjnego i pouczono go o treści art. 41 § 1 i § 2 kpa, tj. przepisu na mocy którego nałożono na stronę obowiązek zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu i o skutkach odstąpienia od tego obowiązku.
Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że okoliczność, iż organ w dniu 26 listopada 2009 r., tj. w dniu w którym skarżący osobiście odebrał kopię decyzji w Wydziale Spraw Obywatelskich M. Urzędu Wojewódzkiego, błędnie pouczył skarżącego, że termin do wniesienia skargi będzie liczony od daty osobistego odbioru kopii decyzji, nie może mieć wpływu na sposób liczenia biegu terminu do wniesienia skargi. Może ona stanowić jedynie uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył R. I. zarzucając mu:
- - naruszenie art. 9 kpa, na mocy którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu zobowiązane są do udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Powołując się na powyższy zarzut skarżący wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył uczestnik postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" i wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie natomiast do art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
Jak słusznie podniósł Sąd I instancji, z adnotacji poczty umieszczonych na przesyłce, która zawiera decyzję wynika, iż po raz pierwszy awizowano ją w dniu 3 listopada 2009 r., a zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 18 listopada 2009 r. Od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy upłynęło zatem pełne 14 dni. W takiej sytuacji doręczenie nastąpiło w dniu 17 listopada 2009 r.
Termin do wniesienia skargi upływałby zatem dla R. I. w dniu 17 grudnia 2009 r. Tymczasem skarżący skargę na decyzję Wojewody M. z [...] października 2009 r. nr [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 18 grudnia 2009 r., a więc z przekroczeniem wymaganego terminu, gdyby nie fakt, że został on błędnie pouczony o innym, terminie niż wyznacza ustawa (protokół przesłuchania strony/świadka z dnia 26 listopada 2009 r. k. - 86 akt administracyjnych).
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w związku z tym, iż decyzja organu II instancji została skarżącemu skutecznie doręczona w trybie art. 44 kpa, osobisty odbiór decyzji przez skarżącego w siedzibie organu w dniu 26 listopada 2009 r. nie miał waloru doręczenia decyzji w rozumieniu art. 110 kpa, jednakże miała wpływ na sposób liczenia biegu terminu do wniesienia skargi okoliczność, iż organ w dniu, w którym skarżący osobiście odebrał decyzję w Wydziale Spraw Obywatelskich M. Urzędu Wojewódzkiego błędnie pouczył skarżącego, że termin do wniesienia skargi będzie liczony od daty osobistego odbioru decyzji. Art. 112 kpa stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Trafnie więc, zauważył skarżący w skardze kasacyjnej, że ujemne skutki błędnego pouczenia strony o trybie i sposobie zaskarżenia rozstrzygnięć, nie mogą obciążać strony.
Jeżeli organ bowiem, błędnie podał termin do złożenia skargi i strona zastosowała się do takiego pouczenia, to mimo przekroczenia terminu ustawowego wniesiony środek prawny wywołuje przewidziane dla niego skutki prawne.
Zasada zaufania obywatela do państwa, w tym do jego organów, stanowiąca nieodzowny element konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nakazuje, by w sprawie interpretować przepisy postępowania na korzyść jednostki, w przeciwnym bowiem razie formalizm prawny doprowadziłby do sytuacji, w której to strona poniosłaby negatywne skutki w istocie zawinione błędem organu I instancji, polegającym na wskazaniu, że datą doręczenia decyzji jest moment przekazania jej skarżącemu bezpośrednio w organie, co uprawniło go do złożenia skargi na tą decyzję w terminie liczonym właśnie od tego momentu.
Odnosząc się natomiast do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżący w związku z zaistniałym faktem błędnego pouczenia przez organ mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazać należy, że skarżący był przekonany o tym, że skargę składa w terminie, stąd nie mógł wnosić jednocześnie o przywrócenie terminu, który w ocenie skarżącego nie został przekroczony.
W niniejszej sprawie organ administracji nie wypełnił obowiązku nieszkodzenia stronie błędnym pouczeniem i nie wypełnił dyspozycji art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednakże mimo powyższego, przyjąć jednak można, że organ nie wykonał powyższych obowiązków wynikających z art. 9 kpa, bo jak sam podkreślił w odpowiedzi na skargę, uznał skargę za wniesioną w terminie, gdyż jednodniowe przekroczenie terminu ustawowego wynikało z błędnego pouczenia dokonanego przez ten organ.
Dlatego też, w świetle przedmiotowej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, jak również mając na uwadze zasadę, że należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), uznać należy, za uzasadnioną skargę kasacyjną i stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę R. I. i skarga ta winna być rozpoznana merytorycznie.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygał w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wobec braku w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstaw do zgłoszenia takiego żądania w przypadku kosztów postępowania kasacyjnego mającego za przedmiot postanowienie sądu pierwszej instancji (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07 ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).