Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 2258/12 oddalono skargę A. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. (sprostowanym postanowieniem Sądu z dnia [...] marca 2013 r.) nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń.
W motywach wyroku Sąd powołał się na następujący stan sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.- zwanej dalej ustawą o broni i amunicji) oraz art. 104 i art. 268a k.p.a. cofnął A. S. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, wskazując, że wobec strony toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu oraz przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów. To zaś powoduje, że istnieje uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, co w świetle ustawy o broni i amunicji musi skutkować cofnięciem pozwolenia na posiadanie broni.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] października 2010 r.) Komendant Główny Policji odmówił A. S. zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania jego wniosku o umorzenie postępowania karnego przez Prokuraturę Okręgową w Bielsku – Białej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na normę art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ odwoławczy stwierdził, że samo prowadzenie wobec posiadacza broni postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu rodzi uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6. Skoro, odwołujący się został oskarżony o czyn z art. 286 § 1 k.k., to wystąpiła okoliczność uzasadniająca cofnięcie mu pozwolenia na broń.
Skarga na ww. postanowienie z dnia [...] października 2010 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1862/10. Od wyroku tego złożono A. S. wniósł skargę kasacyjną (zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 1255/11).
Z kolei w skardze na ww. decyzję z dnia [...] listopad 2010 r. A. S., zarzucił jej naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (91/477/EWG), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. (2008/51/WE), art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 81 k.p.a. oraz przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji wobec nierozstrzygnięcia kwestii zawieszenia postępowania. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest zgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II OSK 1255/11 oddalił skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Opisując na wstępie ściśle reglamentowany charakter prawa do broni, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w przypadku prowadzenia postępowań karnych o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu przez osoby korzystające z pozwoleń na broń, prawodawca przyjmuje konstrukcję decyzji związanej (organ Policji cofa pozwolenie na broń), odsuwając na dalszy plan subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, posiadającego takie pozwolenie, akcentując przy tym potrzebę szczególnej dbałości o interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jak zauważył Sąd, przez wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego istnieje konieczność zarówno ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób, jak i egzekwowania obowiązków posiadacza broni.
Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, daje organowi Policji szeroki zakres możliwości dokonywania oceny, jakie okoliczności faktyczne, leżące po stronie posiadacza broni lub podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń, stwarzają uzasadnioną obawę, że posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy. Nie ulega wątpliwości, że każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny, przy czym skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy samego prawa oznacza, że istnieje uzasadniona obawa, iż sprawcy tych przestępstw mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o prowadzenie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko jednemu ze wskazanych dóbr. Właściwy organ Policji ma w takiej sytuacji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ nie musi więc, wobec tych osób, przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Co do innych osób, organ Policji musi analizować i uzasadnić istnienie obawy. Takie stanowisko zostało wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. o sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010/1/5).
Wskazując na powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, stosując art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ I instancji miał wystarczające podstawy do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W tym zakresie zarówno analiza materiału dowodowego, jak i uzasadnienie samej obawy, wskazują na trafność rozstrzygnięcia i jego motywów. Również argumentacja Komendanta Głównego Policji w pełni zasługuje na aprobatę. Fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie przez skarżącego przestępstw z art. 271 § 3 i z art. 286 § 1 w związku z art. 11 § 2 i w związku z art. 12 k.k. słusznie został oceniony przez organy Policji jako okoliczność wystarczająca do uznania, że skarżący należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Strona została bowiem oskarżona w postępowaniu karnym o popełnienie przestępstw, które wyczerpują znamiona przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów, czyli takich przestępstw, z których ustawodawca wywodzi obawę, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Cofnięcie pozwolenia na broń następuje nie tylko wtedy, gdy właściwy organ Policji dysponuje prawomocnym orzeczeniem skazującym sądu za popełnienie czynów wskazanych w tym przepisie, ale także wtedy, gdy toczy się przeciwko osobie zainteresowanej postępowanie karne o popełnienie takich czynów. W takiej sytuacji nawet nienaganne opinie środowiskowe o skarżącym, jego zasługi czy osiągnięcia, nie mogą wpływać na zmianę stanowiska organu odnośnie prowadzonego wobec niego postępowania karnego i wynikającej z tego faktu obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co determinuje rozstrzygnięcie organu Policji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
Przedstawionej oceny Sądu nie zmienia brzmienie art. 5 in fine dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (91/477/EWG), bowiem w żaden sposób nie stoi ono w sprzeczności z uregulowaniami przyjętymi na gruncie prawa krajowego w ustawie o broni i amunicji. Polski ustawodawca skorzystał z uprawnienia, jakie zostało mu udzielone w art. 3 tej dyrektywy, zgodnie z którym Państwa Członkowskie mogą w swym ustawodawstwie uchwalić przepisy surowsze niż przewidziane w dyrektywie, z zastrzeżeniem praw przyznanych osobom mającym miejsce zamieszkania w Państwach Członkowskich, określonych w art. 12 ust. 2, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Zatem prawodawca krajowy mógł wprowadzić dodatkowe, surowsze uregulowania w przedmiocie cofania pozwoleń na posiadanie broni, łącząc sam fakt prowadzenia przeciwko osobie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko jednemu ze wskazanych wyżej dóbr z obawą użycia przez nią broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tego rodzaju uregulowań nie można jednak kwalifikować w kategoriach łamania zasad konstytucyjnych, w szczególności art. 42 ust. 3 Konstytucji RR (każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu). Samo prowadzenie postępowania karnego, gdy toczy się ono o popełnienie przestępstwa przeciwko jednemu z wymienionych dóbr, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, prowadzi do podjęcia decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń i nie ma podstaw, by przyjąć, że jej wydanie winno być poprzedzone wpierw rozstrzygnięciem postępowania karnego, wszak decyzja o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej nie rozstrzyga o winie osoby zainteresowanej.
W sytuacji gdy prowadzone postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko jednemu ze wskazanych dóbr stanowi samoistnie ustawową przesłankę do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń, rozstrzygnięcie organu ścigania czy sądu karnego nie ma znaczenia prawnego w tej sprawie. Skoro bowiem toczące się postępowanie karne w tym przypadku stanowi przesłankę ustawową do podjęcia decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej, zatem w żaden sposób decyzja taka nie obarcza winą skarżącego. Z tego powodu Sąd nie znalazł podstaw, by zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest zgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, o co wnosił skarżący.
Jak zauważył, Sąd, wprawdzie ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195) prawodawca zmienił m.in. katalog przyczyn cofnięcia pozwolenia na broń, nadając nowe brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, niemniej jednak zmiana ta weszła w życie w dniu 10 marca 2011 r. i nie mogła być uwzględniona w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotowe decyzje zostały wydane przed tą datą, a Sąd kontroluje legalność zapadłych rozstrzygnięć na moment ich wydania.
Uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. S., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
A. naruszenie prawa materialnego, a to naruszenie art.18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2- 6 tejże ustawy w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez błędną jego wykładnię nieuwzględniającą przepisów Konstytucji a to art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz nowelizacji art. 15 ustawy o broni i amunicji wprowadzonym ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r.,
B. naruszenie prawa procesowego art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze względnie odniesienie się w sposób zdawkowy, w szczególności w zakresie bezpośredniego obowiązywania z art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51 AA/E z dnia 21 maja 2008 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzających go decyzji administracyjnych oraz na zasadzie opisanej w art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.97.102.643) o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania konstytucyjności - zgodności z art. 42 ust. 3 Konstytucji - przepisów ustawy o broni i amunicji art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w zakresie zgodności z zasadą domniemania niewinności (art.
42. ust 3 Konstytucji), które to przepisy - a w szczególności art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji - przełamują na niekorzyść osoby postawionej w stan oskarżenia zasadę domniemania niewinności, bez uzasadnionych racji o charakterze konstytucyjnym, w szczególności przy braku normy konstytucyjnej zakazującej posiadanie broni palnej myśliwskiej.
W uzasadnieniu kasacji skarżący stwierdził, że w istocie pozbawienie nabytego uprawnienia do posiadania broni palnej osoby, wobec której toczy się postępowanie karne stanowi naruszenie zasady domniemania niewinności opisanej w art. 42 ust 3 Konstytucji oraz w art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Nowe brzmienie art. 15 ustawy o broni i amunicji, a przez to i art. 18 tejże ustawy wprowadza postulowaną zmianę prawomocnego skazania dla decyzji odmownej lub cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej.
Nadto skarżący zwrócił uwagę, na brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do kwestii bezpośredniego obowiązywania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51 AA/E z dnia 21 maja 2008 r. i powtórzył zawartą w skardze argumentację, iż kwestia ta jest skorelowana również z opóźnioną implementacją tej dyrektywy do polskiego porządku prawnego (dopiero ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r.). W brzmieniu zaś znowelizowanej ustawy nie sposób doszukać się przesłanek, na jakich została oparta zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zaś przepisy ww. dyrektywy miały być implementowane do krajowego systemu prawnego do dnia 28 lipca 2010 r.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Komendant Główny Policji, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem organu odwoławczego sformułowane w kasacji zarzuty są chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj. art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze względnie odniesienie się w sposób zdawkowy, w szczególności w zakresie bezpośredniego obowiązywania art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni stwierdzić po pierwsze trzeba, iż ww. dyrektywa 2008/51/WE nie zawiera art. 5, co już tylko z tego powodu czyniło zarzut chybionym.
Po drugie natomiast zauważyć trzeba, iż wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie Sąd Wojewódzki odniósł się do zarzutu bezpośredniego obowiązywania art. 5 dyrektywy nr 91/477/EWG w brzmieniu nadanym mu dyrektywą 2008/51/WE. Sąd Wojewódzki wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż polski ustawodawca skorzystał z uprawnienia, jakie dawał mu art. 3 dyrektywy 91/477/WE, a który dopuścił, aby Państwa Członkowskie mogły w swym ustawodawstwie uchwalić przepisy surowsze niż przewidziane w dyrektywie.
Z tym podglądem należało się zgodzić, przy czym warto w tym miejscu dodać, że art. 5 dyrektywy 91/477/EWG w uzasadnianiu skargi kasacyjnej zawiera jeszcze jeden akapit ważny dla sposobu rozumienie omawianego przepisu – "Państwa członkowskie mogą wycofać pozwolenie na posiadanie broni palnej, jeżeli nie jest już spełniony którykolwiek z warunków, na podstawie których zostało ono wydane".
Prawo wspólnotowe nie stoi zatem na przeszkodzie cofnięciu pozwolenia na broń, jeżeli odpada warunek, pod którym pozwolenie to zostało udzielone.
Nie ma także potrzeby do sięgania do art. 3 tej dyrektywy. Prawo krajowe ograniczało się, w czasie kiedy obowiązywał przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji niedopuszczający udzielenia pozwolenia na broń osobie wobec której toczy się postępowanie karne, jedynie do tego, iż nie spełnienie tego warunku, w czasie gdy pozwolenie zostało już wydane, stanowiło bezwzględną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń.
W związku z powyższym nie okazały się również usprawiedliwione podstawy zarzutu naruszenia prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2- 6 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Bez żadnego bowiem związku z cofnięciem pozwolenia na broń traktowanej jako ustanie przesłanki udzielenia tego pozwolenia pozostają wymienione przepisy Konstytucji i Konwencji. Ustawa o broni i amunicji ustalając przesłanki udzielania i cofania pozwolenia na broń nie odnosiła się bowiem do zawinienia, czy też niewinności osób ubiegających się o pozwolenie, wykluczała jednak z grona osób, które o pozwolenie mogły się ubiegać osoby, których zachowanie mogło uzasadniać obawę użycia przez nie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Trudno zaś czynić zarzut ustawodawcy, iż wprowadził taki warunek w stosunku do osób wobec których toczyło się postępowanie karne. Jak zaś wyjaśniono wyżej za dopuszczalne należało uznać cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni palnej, jeżeli nie jest już spełniony którykolwiek z warunków, na podstawie których zostało ono wydane
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.