Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.K., uchylił decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2009 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB w Suchej Beskidzkiej w dniu 26 września 2006 r. ustalono wybudowanie budynku chlewni o wymiarach 5 m x 10 m, na działce nr ew. [...]położonej w [...]. Będący inwestorem T.K. oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę oraz że budynek został wybudowany w roku 2004.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2007 r. skarżący wniósł o legalizację przedmiotowego budynku inwentarskiego i zatwierdzenie przedłożonej dokumentacji technicznej obiektu. Do wniosku dołączono: oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 4 egzemplarze projektu technicznego wraz z ekspertyzą techniczną i oświadczeniem projektanta.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów. Pismem z dnia 28 listopada 2007 r. oraz pismem z dnia 16 lipca 2008 r. skarżący przedłożył żądane dokumenty.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. organ I instancji ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł. Postanowienie to zostało przez inwestora zaskarżone. Po rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na postanowienie organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, lecz Sąd skargę prawomocnie odrzucił postanowieniem z dnia 20 lipca 2009 r. (sygn. akt II SA/Kr 1371/09).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nakazał skarżącemu dokonać przymusowej rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że dopuścił się samowoli budowlanej w związku z informacją, jaką uzyskał w urzędzie, a według której jako rolnik mógł wybudować budynek gospodarczy bez pozwolenia.
W związku z brakiem informacji w aktach postępowania na temat uiszczenia przez skarżącego opłaty legalizacyjnej w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2008 r., organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego o brakująca informację. W odpowiedzi organ I instancji poinformował, że skarżący nie przedłożył dowodu uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2009 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podkreślił, że skarżący wybudował budynek gospodarczy bez wymaganego pozwolenia na budowę, a w związku z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej należało wydać decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Organ odwoławczy wskazał, że nie może ustosunkować się do prośby skarżącego o zmniejszenie kwoty opłaty legalizacyjnej. Przepisy prawa budowlanego jednoznacznie określają sposób wyliczenia opłaty legalizacyjnej nie dając kompetencji organom nadzoru budowlanego do zmniejszenia lub zniesienia opłaty. Natomiast organem, który posiada kompetencje do umorzenia lub rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej jest wojewoda.
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Uchylając zaskarżoną decyzję wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że została ona wydana przedwcześnie i z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Sąd I instancji podkreślił, że termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie został sprecyzowany przez ustawodawcę. Oznacza to, że długość tego terminu określana jest przez organ administracji i nie ma przeszkód, aby w sytuacji podjęcia przez zobowiązanego czynności prawnych, które mogą niweczyć skutki upływu tego terminu, termin ten nie mógł być przedłużony.
Sąd I instancji podkreślił, że postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r., ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej uzyskało walor prawomocności w związku z prawomocnym odrzuceniem przez Sąd I Instancji skargi na to rozstrzygniecie (postanowienia z dnia 20 lipca 2009 r., sygn. akt: II SA/Kr 1071/09). Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż skarżący nie uiścił ustalonej opłaty legalizacyjnej.
W ocenie Sądu I instancji, istotny w sprawie jest fakt wystąpienia przez skarżącego przed ostatecznym orzeczeniem o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu z wnioskiem o "zmniejszenie kwoty legalizacyjnej". Wniosek taki został zawarty w odwołaniu skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 czerwca 2009 r. Wniosek ten nigdy nie został rozpatrzony przez właściwy organ, a zwłaszcza jego załatwienia nie stanowi informacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organem, który posiada kompetencje do umorzenia lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej jest wojewoda.
W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy obowiązany był nie tylko do dokonania kwalifikacji wniosku o "zmniejszenie kwoty legalizacyjnej", lecz również do podjęcia czynności zmierzających do rozpatrzenia tego wniosku przez właściwy organ. Przyjęta przez organ odwoławczy kwalifikacja powyższego pisma jako wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej jest prawidłowa. Nieprawidłowe natomiast jest rozstrzygnięcie sprawy samowoli budowlanej przez wydanie nakazu rozbiórki bez wcześniejszego rozpatrzenia tego wniosku przez właściwy organ. Sąd I instancji wskazał także, że informacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 66 § 1 k.p.a. W konkluzji WSA uznał, że wydanie nakazu rozbiórki przed ostatecznym rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie lub rozłożenie opłaty legalizacyjnej na raty było przedwczesne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 3 w związku z art. 59g ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie został sprecyzowany przez ustawodawcę, co oznacza, że długość tego terminu określana jest przez organ administracji. Organ zarzucił także naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – poprzez uznanie, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania – art. 66, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez wydanie nakazu rozbiórki przed ostatecznym rozstrzygnięciem wniosku inwestora o umorzenie lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej, w sytuacji gdy wniosek strony w tym przedmiocie został złożony po upływie terminu wyznaczonego na uiszczenie opłaty legalizacyjnej.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione. Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do opłaty legalizacyjnej, ustalonej zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ustawy, to jest przepisy o karach nakładanych za realizację obiektu budowlanego niezgodnie z projektem architektoniczno-budowlanym. Zgodnie z art. 59g ust. 2 ustawy wymierzoną karę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o jej wymierzeniu, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu. Wymieniony termin wynika z przepisów prawa materialnego i ma odpowiednie zastosowanie do opłat legalizacyjnych. Błędne jest więc stanowisko Sądu I instancji, iż termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie został sprecyzowany przez ustawodawcę, jego długość jest wyznaczona przez organ administracji, który może też ten termin przedłużyć.
Uzasadnione jest też stanowisko skarżącego organu, że wydanie decyzji o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego było zgodne z obowiązującym prawem. Przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego zawiera zasadę, iż obiekt budowlany wybudowany bez koniecznego pozwolenia na budowę podlega przymusowej rozbiórce. Od rozbiórki tej można odstąpić wówczas, gdy budowa odpowiada warunkom z art. 48 ust. 2, a inwestor spełni wymogi z ust. 3 tegoż artykułu. Dodatkowym warunkiem, od którego uzależnione jest zatwierdzenie projektu budowlanego i ewentualne udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych (co jest równoznaczne z odstąpieniem od nakazu rozbiórki), jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego). Nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej skutkuje – zgodnie z art. 49 ust. 3 zdanie 2 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy – wydanie decyzji o rozbiórce samowolnie wzniesionego obiektu.
Postanowienie o ustaleniu skarżącemu opłaty legalizacyjnej stało się ostateczne w dniu 9 kwietnia 2009 r., to jest po jego utrzymaniu w mocy przez organ drugiej instancji. Od daty otrzymania tego postanowienia biegł siedmiodniowy termin do uiszczenia przez T.K. tej opłaty, będącej warunkiem zalegalizowania wybudowanego obiektu. Jest faktem bezspornym, że skarżący opłaty tej nie uiścił. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego miał pełne podstawy do wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu. Omówione wyżej przepisy wręcz nakazywały temu organowi wydanie takiej decyzji.
Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła więc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył wskazane w niej przepisy prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarga ta podlega uwzględnieniu na podstawie art. 188 p.p.s.a., gdyż zaistniały podstawy zarówno do uchylenia zaskarżonego wyroku jak i oddalenia skargi T.K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2009 r. Na mocy wymienionego przepisu oraz w zakresie kosztów postępowania, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.