Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 19 września 2013 r., sygnatura akt II SA/Łd 687/13, oddalił skargę J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] lipca 2011 r. o stwierdzeniu braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych przez R. J., polegających na zamurowaniu okna. Wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł w następujących istotnych okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] lutego 2008 r. umorzył wszczęte na wniosek skarżącego postępowanie dotyczące robót budowlanych przy budowie klatki schodowej domu przy ul. [...] w K., stanowiącego własność R.J. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy tą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 14 listopada 2008 r., sygnatura akt II SA/Łd 452/08, na skutek skargi skarżącego, uchylił obie wskazane decyzje z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] listopada 2009 r. po raz kolejny umorzył postępowanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2010 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 8 października 2010 r., sygnatura akt II SA/Łd 275/10, uchylił obie wskazane decyzje. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie było podstaw do umorzenia postępowania, jednakże nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy związanych z budową klatki schodowej.
Rozpoznając sprawę po raz kolejny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] lipca 2011 r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stwierdził brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych przez R. J., polegających na "zamurowaniu wykonanego od strony wschodniej otworu okiennego o wym. 120 x 165 cm".
Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ administracji ustalił, iż skarżący domagał się podjęcia działań przez organ nadzoru budowlanego w sprawie dobudowy klatki schodowej do istniejącego budynku, stanowiącego własność R. J. W szczególności twierdził, że we wschodniej ścianie tej klatki schodowej, usytuowanej od strony granicy z jego nieruchomością, zostało wykonane okno. Dalej organ administracji ustalił, że klatka schodowa była budowana na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Miasta K. decyzją z [...] sierpnia 1975 r. H. i R. J. Zgodnie z tym pozwoleniem na budowę we wschodniej ścianie klatki schodowej, usytuowanej w odległości 2,85 cm od granicy z nieruchomością skarżącego, miały być wykonane dwa okna – jedno na parterze, drugie na piętrze. Inwestorzy, realizując inwestycję w okresie od 1975 r. do 1979 r., odstąpili od zatwierdzonego projektu budowlanego w ten sposób, że wykonali tylko okno na piętrze.
Okno to, o wymiarach 242 x 166 cm, zostało wykonane zgodnie z projektem budowlanym. W 2001 r. wznowiono roboty budowlane i wykonano ocieplenie budynku oraz zadaszony taras na poziomie piętra. Ponadto w tym czasie przebudowano okno we wschodniej ścianie klatki schodowej w ten sposób, że zmniejszono je do wymiarów 120 x 165 cm.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2012 r., na skutek odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] lipca 2011 r.
Oddalając skargę skarżącego Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sprawa dotyczy jedynie wykonania przez R. J. otworu okiennego o wymiarach 120 x 165 cm we wschodniej ścianie klatki schodowej na poziomie piętra. Następnie stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że przedmiotowa klatka schodowa wraz z oknem, którego dotyczy sprawa, zostały wykonane na podstawie pozwolenia na budowę z [...] sierpnia 1975 r. w okresie od 1975 r. do 1979 r. Natomiast roboty budowlane, polegające na zmianie parametrów okna, zostały wykonane w 2001 r. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika przy tym, że Sąd ten uznał, iż organy nadzoru budowlanego ustaliły, że okno we wschodniej ścianie klatki schodowej na poziomie piętra zostało najpierw wykonane zgodnie z zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projektem budowlanym, a następnie – w 2001 r. – zmniejszone. W tej sytuacji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, że nie było podstaw do nakładania na inwestora obowiązku dostosowania otworu okiennego do stanu zgodnego z przepisami, czyli projektem budowlanym, a tym bardziej do zamurowania tego okna.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżący zarzucił naruszenie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że powołany przepis warunków technicznych nie miał zastosowania do robót budowlanych wykonanych w 2001 r. i polegających na zmianie parametrów okna usytuowanego we wschodniej ścianie klatki schodowej na poziomie piętra oraz przez uznanie, że organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, iż zmniejszenie w 2001 r. otworu okiennego nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, mimo że odległość tej ściany od granicy nieruchomości sąsiedniej wynosi, w zależności od pomiarów, od 2,52 do 2,85 m i jest w związku z tym niezgodna z § 12 powołanego rozporządzenia.
Zdaniem skarżącego w związku z tym okno powinno być zamurowane i taki obowiązek winien być, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nałożony na inwestora. Skarżący twierdził, że powołane rozporządzenie powinno być w sprawie stosowane, gdyż zgodnie z jego § 2 stosuje się je także przy przebudowie budynków.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, mimo że organy te naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W szczególności skarżący zarzucał, że nie zostało prawidłowo ustalone, kiedy zostało wykonane okno, którego dotyczy sprawa, w pierwotnym wymiarze. Uchybienie to miało w ocenie skarżącego wpływ na wynik sprawy, gdyż ustalenie, że pierwotnie okno zostało wykonane w latach 1975 – 1979, doprowadziło do zastosowania przepisów zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, które nie zawierało przepisów określających odległość ściany z otworami okiennymi od granic działek sąsiednich.
Zdaniem skarżącego wobec tego, że nie można było kategorycznie określić daty pierwotnego wykonania otworu okiennego, jako istotną dla prawnej oceny jego wykonania należało przyjąć datę zmiany jego parametrów, czyli 2001 r. i zastosować rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ustalenie dotyczące daty pierwotnego wykonania otworu okiennego jest w ocenie skarżącego nieprawidłowe, gdyż nie jest poparte żadnym wiarygodnym dowodem, bowiem nie można bezspornie ustalić, czy inwestor zawiadomił o zakończeniu budowy właściwy organ administracji.
W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zarzut związany z błędnym ustaleniem daty pierwotnego wykonania okna we wschodniej ścianie klatki schodowej nie jest trafny. Skarżący istotność uchybienia przepisom postępowania w tym zakresie widzi w tym, że ustalenie – wadliwe w ocenie skarżącego – iż miało to miejsce w latach 1975 – 1979, doprowadziło to zastosowania w sprawie przepisów zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa z 1966 r. Nr 10, poz. 44 ze zm.). Otóż przepisy tego zarządzenia były w sprawie stosowane przy wydawaniu decyzji Naczelnika Miasta K. z [...] sierpnia 1975 r. o udzieleniu H. i R. J. pozwolenia na budowę klatki schodowej, gdyż wówczas to zarządzenie obowiązywało. Przepisy tego zarządzenia nie były stosowane z uwagi na czas wybudowania wschodniej ściany klatki schodowej, w której znajduje się okno, którego dotyczy sprawa.
W rozpoznawanej sprawie nie jest więc istotne, kiedy dokładnie po raz pierwszy wykonano to okno. Istotne jest natomiast, że pierwotnie wykonano je zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i następnie w 2001 r. przebudowano je w taki sposób, że zmniejszono jego wymiary. Te istotne okoliczności nie są przez skarżącego kwestionowane. W skardze kasacyjnej przytaczając jej podstawy oraz uzasadniając je, wprost pisze się, że okno zostało zmniejszone w 2001 r. w stosunku do tego, w jaki sposób zostało wykonane pierwotnie na podstawie pozwolenia na budowę.
Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza, że "pierwotnie w ścianie tej istniały dwa otwory okienne, jednakże w 2001 r. przy spornym obiekcie dokonano wymiany stolarki okiennej (na okna plastikowe) oraz drzwiowej, w ścianie wschodniej klatki schodowej na kondygnacji parteru zamurowano otwór okienny, z kolei na kondygnacji piętra zmieniono istniejący otwór okienny o wym. 2,42 x 1,65 m na otwór okienny o wym. 1,20 x 1,65 m".
Należy podkreślić, że w sprawie istotne jest to, iż usytuowanie okna w ścianie znajdującej się od strony nieruchomości skarżącego, zostało przewidziane w projekcie budowlanym zatwierdzonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, wydaną w czasie, kiedy obowiązywało powołane zarządzenie, które możliwość usytuowania ściany z otworami regulowało inaczej niż obecnie obowiązujące przepisy. Skarżący nie może w związku z tym domagać się zamurowania tego okna dlatego, że okno to jest usytuowane sprzecznie z obecnie obowiązującymi przepisami oraz dlatego, że później (w 2001 r.) zmieniono jego wymiary w ten sposób, że je zmniejszono. Zmniejszenie okna, z punktu widzenia celów przepisów dotyczących sytuowania obiektów budowlanych od granicy nieruchomości sąsiednich, nie ma istotnego znaczenia. Z tych powodów zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest trafny.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że formułując ten zarzut skarżący zarzuca też naruszenie § 2 powołanego rozporządzenia. Należy więc stwierdzić, że nie jest trafna podstawa kasacyjna powołująca się na naruszenie powołanych przepisów.
Po pierwsze, skoro skarżący sam przyznaje, że wymiary okna zostały zmniejszone w 2001 r. to nie było podstaw do stosowania tego rozporządzenia, gdyż weszło ono w życie w dniu 16 grudnia 2002 r.
Po drugie, zakładając nawet, że zmniejszenie wymiarów okna miało miejsce pod rządami tego rozporządzenia, to nie miało ono zastosowania do tego rodzaju robót, gdyż § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie może być rozumiany w ten sposób, że uniemożliwia on zmniejszenia wymiarów okna umieszczonego zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili jego wykonania w ścianie budynku usytuowanej w odległości od granicy działki sąsiedniej niezgodnej z aktualnie obowiązującymi przepisami. Skoro okno zostało wykonane na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę i zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili wydania tego pozwolenia to może ono być zachowane mimo zmiany przepisów. Tym bardziej może być zachowane okno o mniejszych wymiarach. Oznacza to, że takie okno może być przebudowane w ten sposób, że zostaną zmniejszone jego wymiary.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
W tym stanie rzeczy NSA, na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Odnośnie do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu NSA wyjaśnia, że nie orzekł w wyroku o tym żądaniu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.