Uzasadnienie
A. P. (dalej jako skarżący) w piśmie z 13 kwietnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] nakazująca inwestorom M. i A. P. rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy budynku gastronomicznego o wymiarach 2,17 m x 3,80 m, zlokalizowanego na działce nr [...], położonej w M., gmina M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 października 2018 r. oddalił powyższą skargę, uznając, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw.
Skarżący w piśmie z 19 lutego 2019 r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Następnie w piśmie z dnia 24 kwietnia 2020 r. skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).
Mając na uwadze przesłanki wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. w uzasadnieniu wniosku wskazano, że budynek gospodarczy, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie powstał częściowo w 1990 r., w czasie przemian ustrojowo-gospodarczych w Polsce. Skarżący wraz ze swoją małżonką stworzyli stanowiska pracy i utrzymania, mając dwójkę dzieci i żadnych perspektyw zatrudnienia w czasie dużego bezrobocia w regionie województwa lubelskiego. Przez cały okres funkcjonowania tego obiektu w miarę własnych możliwości finansowych rozbudowywali i zmodernizowali go. W 2012 r. działalność w budynku została zawieszona a skarżący dokonał jego całkowitego remontu ponosząc znaczne koszty. Remont wykonywany był z myślą, że budynek zostanie w przyszłości wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając na uwadze to, że skarżący zajmuje się świadczeniem usług gastronomicznych – tj. prowadzi restaurację, która w obecnym czasie pandemii jest zamknięta, byłby ze względu na brak przychodów zmuszony zwolnić pracowników. W tej sytuacji otwarcie tego obiektu dałoby skarżącemu możliwość uzyskania nowego źródła dochodów.
Skarżący uważa, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne, gdyż wykonanie nakazu rozbiórki wywoła trudne do odwrócenia skutki i wiąże się z poniesieniem wysokich kosztów samych prac rozbiórkowych, nie licząc kosztów materiałów i usług związanych z wybudowaniem obiektu, którego rozbiórka dotyczy. Konieczność poniesienia przez skarżącego kosztów związanych z rozbiórką budynku gospodarczego można niewątpliwie zakwalifikować jak znaczną szkodę w jego majątku.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Wniosek o wstrzymanie zaskarżonej nie zasługuje na uwzględnienie i jako taki podlega oddaleniu.
Na etapie postępowania kasacyjnego od wyroku oddalającego skargę dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07).
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Zatem ubiegając się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gastronomicznego skarżący powinien wskazać okoliczności faktyczne lub prawne, których wystąpienie z uwagi na jego aktualną sytuację mogłoby doprowadzić do spowodowania u skarżącego niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków.
Znaczną szkodę należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zasadniczo w orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego prowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków lub do powstania znacznej szkody w majątku zobowiązanego do rozbiórki podmiotu. Jednak reguła ta powinna być stosowana tylko kiedy wnioskujący o wstrzymanie wskaże we wniosku okoliczności, z których wynika, że konkretna rozbiórka doprowadzi do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oczywiście podstawą do wstrzymania wykonania mogą być okoliczności, których mimo obowiązku nie przywołał skarżący we wniosku ale wynikają one jednoznacznie z akt sprawy i Sąd uwzględnił je z urzędu.
W przedmiotowym wniosku o wstrzymanie decyzji orzekającej nakaz rozbiórki budynku gastronomicznego skarżący wskazuje, że nakaz dotyczy budynku gospodarczego, który został wyremontowany w 2012 r. celem prowadzenia w przyszłości działalności gospodarczej. W związku z remontem skarżący poniósł znaczne koszty, których jednak nie wskazuje konkretnie i nie udowadnia stosownymi dokumentami. Ów budynek w sytuacji skarżącego, który z uwagi na epidemię koronawirusa w Polsce nie może prowadzić dotychczasowej działalności gastronomicznej – zamknięta restauracja, miałby umożliwić mu uzyskanie nowego źródła dochodu.
Dalej wskazuje, że orzeczony nakaz rozbiórki wywoła trudne do odwrócenia skutki i spowoduje konieczność poniesienia znacznych kosztów prac rozbiórkowych tego budynku, nie licząc kosztów materiałów i usług związanych z jego wybudowaniem. To ma świadczyć o tym, że rozbiórka doprowadzi do wystąpienia znacznej szkody w jego majątku.
Z akt sprawy wynika, że obiekt, którego rozbiórkę orzeczono w zaskarżonej decyzji według oświadczeń skarżącego do protokołu oględzin z [...] lutego 2017 r. nie był budynkiem gospodarczym lecz miał służyć prowadzeniu działalności handlowej a następnie gastronomicznej. Skoro skarżący z uwagi na brak możliwości uzyskiwania dochodów z prowadzonej restauracji, zamkniętej z powodu epidemii, będącej jego dotychczasowym źródłem utrzymania, dopiero zamierza wykorzystać budynek podlegający rozbiórce, to uznać należy, że w chwili obecnej obiekt ten nie jest użytkowany w jakikolwiek sposób. Zatem jego rozbiórka nie wpłynie na uzyskiwanie przychodów przez skarżącego, nie pozbawi go źródła dochodu bo takiego nie stanowiła. Potencjalna możliwość prowadzenia w tym budynku działalności gospodarczej nie świadczy o wystąpieniu w sytuacji skarżącego trudnych do odwrócenia skutków w razie jego rozbiórki.
W ocenie NSA, nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania rozbiórki rozbudowy przedmiotowego budynku parterowego o wymiarach 2,17 m x 3,80 m na podstawie twierdzeń o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego. Rozbiórka ma dotyczyć tylko fragmentu zabudowy istniejącej na działce nr [...]. Reszta budynku tam istniejącego, wykorzystywanego do prowadzenia restauracji nie jest objęta nakazem rozbiórki zatem poniesione przez skarżącego nakłady na remont całego obiektu użytkowanego jako restauracja nie odnoszą się do fragmentu budynku, którego rozbiórkę orzeczono. Nakaz rozbiórki dotyczy tylko rozbudowanych fragmentów a zatem przy odpowiednim zorganizowaniu prac rozbiórkowych będzie możliwe prowadzenie dotychczasowej działalności w obiekcie pomniejszonym o samowolną rozbudowę.
Ponadto skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, że usunięcie fragmentów budynku spowoduje znaczną szkodę w jego majątku. Nie wiadomo jakim majątkiem dysponuje skarżący oraz jaki koszt generuje orzeczony zakres rozbiórki. Ogólne twierdzenia o znacznej szkodzie są zdaniem NSA niewystarczające by przyjąć, że taka znaczna szkoda w tej konkretnej sytuacji może powstać.
Dodatkowo należy wskazać, że orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji.
Wobec powyższego uznać należało, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.