Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Rada Miejska w Ł. dokonała wyboru ławników do Sądu Rejonowego dla Ł. M. H., która bezskutecznie starała się o wybór na ławnika, zaskarżyła powyższą uchwałę do sądu administracyjnego, zarzucając przedmiotowej uchwale naruszenie art. 163 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), poprzez – jak podnosi – nieprzedstawienie przez powołany przez Radę Miejską zespół opinii o poszczególnych kandydatach, a także dowolne wykreślenie kandydatów, których uznano za osoby niemające nieskazitelnego charakteru.
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt 3 SA/Łd 1812/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wybór ławników jest czynnością z zakresu administracji publicznej, a skarżąca ma interes prawny umożliwiający skuteczne wniesienie skargi, albowiem zaskarżona uchwała pozbawiła ją zagwarantowanego Konstytucją RP udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił zarzut skargi, iż przy wydawaniu uchwały w przedmiocie wyboru ławników, doszło do naruszenia przepisów regulujących tryb przeprowadzenia tych wyborów, tj. art. 163 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Nie przedstawiono bowiem opinii o kandydatach, które spełniałyby wymogi określone w powyższym przepisie.
W ocenie Sądu I instancji w szczególności waloru takiej opinii nie miały "Materiały informacyjne dot. wyboru ławników do sądów powszechnych", które zaprezentowane zostały radnym przed głosowaniem w sprawie wyboru ławników, a zawierały jedynie dane ewidencyjne o kandydatach.
Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną przez Radę Miejską w Ł. Skarga zarzuca następujące uchybienia:
- 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, poprzez przyjęcie przez Sąd stanowiska, że Rada Miejska w Ł. podjęła zaskarżoną uchwałę z naruszeniem prawa, tj. bez wymaganej opinii ustawowo powołanego zespołu i poprzez przyjęcie, że skarżąca miała interes prawny w zaskarżeniu uchwały;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
- 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 53 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie przez Sąd, że zostały spełnione przesłanki do wniesienia skargi, w sytuacji, gdy skarżąca nie otrzymała na wezwanie do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego odpowiedzi od organu gminy, lecz jedynie od Wiceprzewodniczącego Rady, który organem nie jest. Wniesienie skargi było zatem przedwczesne, co winno skutkować jej odrzuceniem;
- 4) naruszenie art. 33 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niepowiadomienie Sądu Rejonowego dla Ł., którego interesu prawnego dotyczyło postępowanie, co skutkuje nieważnością postępowania na mocy art. 183 § 2 pkt 5 powyższej ustawy.
W związku z powyższymi zarzutami, wnosząca skargę kasacyjną wnosi "o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi M. H., bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub też odrzucenie skargi M. H.".
Po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Prezes Sądu Okręgowego w Ł. pismem z dnia 1 lipca 2004 r. zwrócił się o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 16 lipca 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Łd 1812/03 dopuścił Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. do udziału w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej w charakterze uczestnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę okoliczności stanowiące podstawę nieważności postępowania, określone w § 2 przywołanej regulacji. Uznając, iż okolicznością taką nie jest – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej naruszenia art. 33 § 1 ww. ustawy – brak powiadomienia o toczącym się postępowaniu sądowym właściwego Sądu Rejonowego, jako że ten nie legitymuje się w tej mierze interesem prawem chronionym oraz że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna inna przesłanka nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim Sąd doszedł do przekonania, że usprawiedliwionych podstaw nie mają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 53 § 2 oraz art. 106 § 3 w związku z art. 113 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 53 § 2 ww. ustawy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (a tylko takie naruszenie przepisów postępowania może skutkować wzruszeniem podjętego orzeczenia – zob. art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w sytuacji gdy dokonana przedwcześnie czynność zaskarżenia uległa konwalidacji (brak odpowiedzi Rady w dacie orzekania w sprawie przez sąd pierwszej instancji).
Nie sposób też byłoby podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 106 § 3 w związku z art. 113 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy, jak wynika to z materiałów sprawy, nie było potrzeby przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, a sąd uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.
Usprawiedliwione podstawy mają natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), a to w związku z tym, iż sąd rozpoczął sprawę mimo braku po stronie skarżącej legitymacji do skarżenia zakwestionowanej uchwały Rady Miejskiej w Ł. o wyborze ławników. Stosownie do brzmienia art. 101 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym uchwałę rady gminy podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć do sądu administracyjnego każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą uchwała. To zaś oznacza, że przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, toczonym na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, jest kształtowany inaczej niż w postępowaniu administracyjnym.
Legitymację do wniesienia skargi ma w tym przypadku nie ten kto ma w tym interes prawny, ale ten kto wykaże, że jego interes prawem chroniony został naruszony. Drogę do merytorycznego rozpoznania skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym otwiera zatem nie samo wykazanie się interesem prawnym, ale naruszeniem tego interesu.
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwe jest, iż Skarżąca ma interes prawny w kwestionowaniu przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej w Ł. o wyborze ławników, skoro sama kandydowała na ławnika do Sądu Rejonowego dla Ł. Mieć interes prawny w kwestionowaniu uchwały rady gminy to jednak za mało aby być legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Legitymowanym do wniesienia skargi, o której mowa, jest się dopiero wtedy gdy wykaże się naruszenie własnego, indywidualnego interesu prawnego. Tego zaś Skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała. Nie jest naruszeniem interesu prawnego sam fakt niewybrania kogoś na określoną funkcję (stanowisko). Żaden przepis prawa nie gwarantuje bowiem takiego wyboru. Wręcz przeciwnie, kandydując trzeba liczyć się z tym, iż nie zostanie się wybranym. Jeżeli tak to Skarżąca nie może wywodzić legitymacji do skarżenia kwestionowanej uchwały Rady Miejskiej w Ł. z przepisów Konstytucji, które gwarantują udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, a stanowisko sądu pierwszej instancji uznać należy w tej mierze za błędne.
Naruszenia interesu prawnego Skarżącej można byłoby się natomiast dopatrywać w naruszeniu w stosunku do niej tych przepisów ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, które regulują tryb zgłaszania kandydatów na ławników i ich wyboru. Nie może natomiast odnieść zamierzonego skutku wykazywanie tych naruszeń w stosunku do innych osób, jak w niniejszej sprawie, czy tym bardziej działanie pro publico bono. Co do zaś podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 163 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych to skoro w sprawie niewątpliwe jest, że Skarżąca znalazła się na liście kandydatów na ławnika, która (zob. "Materiały informacyjne dotyczące wyboru ławników do sądów powszechnych przez obywateli"), pozytywnie – choć ogólnie – zaopiniowana została przez powołany w tym celu zespół, a lista ta została przedłożona Radzie do głosowania, to można i należy przyjąć, że wymóg art. 163 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych został w stosunku do niej spełniony.
Przywołany wyżej przepis nie precyzuje bowiem w jakiej formie i w jakim stopniu szczegółowości opinie o zgłoszonych kandydatach winny być prezentowane radzie gminy. To zaś, że na ww. liście nie znalazły się inne osoby, zdaniem Skarżącej z naruszeniem prawa, nie może mieć wpływu na ocenę jej legitymacji do skarżenia przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej w Ł. na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie, ze skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Ł., doszło do naruszenia prawa materialnego zaskarżonym wyrokiem (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), a nie ma naruszeń przepisów postępowania uniemożliwiających podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 przywołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.