Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r., II SA/Gd 855/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (zwany dalej "WSA") odrzucił skargę Z. M. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że Z. M. wniósł do WSA skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...]. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA z dnia 10 listopada 2011 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie 9 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz z załącznikiem. Jednocześnie doręczono skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 10 listopada 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Do wykonania powyższego wezwania jak również do uiszczenia wpisu sądowego zakreślono siedmiodniowy termin od daty jego doręczenia, informując jednocześnie skarżącego, że nieusunięcie braków formalnych skargi jak również nieuiszczenie wpisu sądowego we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi.
Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 17 listopada 2011 r., a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu upływał dla skarżącego w dniu 24 listopada 2011 r. W dniu 24 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego) skarżący nadesłał do Sądu 9 egzemplarzy odpisów skargi - bez załączników oraz złożył wniosek o zwolnienie od kosztów i opłat sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Następnie, w dniu 29 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego), skarżący nadesłał do Sądu 9 egzemplarzy załączników do skargi.
Mając na uwadze, że skarżący w wyznaczonym w wezwaniu terminie nadesłał do Sądu 9 egzemplarzy odpisów skargi, jednak 9 egzemplarzy załączników do skargi nadesłał po upływie zakreślonego terminu, Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa") - skargę odrzucił.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Z. M., reprezentowany przez adwokata z urzędu M. B., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa polegające na odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia w zakreślonym przez Sąd terminie braku formalnego skargi (niezłożenie w zakreślonym terminie 9 załączników do skargi), mimo że brak ten - z uwagi na charakter brakujących załączników - nie uniemożliwiał nadania skardze biegu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wadliwość postanowienia WSA skarżący upatruje w tym, iż zostało ono wydane, mimo że brak formalny, którego w skarżący nie usunął w terminie, nie uniemożliwiał nadania skardze dalszego biegu. Tymczasem odrzucenie skargi może nastąpić jedynie wówczas, gdy skarżący nie usunie w terminie braków, które uniemożliwiają nadanie skardze dalszego biegu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie formalnych braków skargi. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że do skargi należy dołączyć właściwą liczbę jej odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a).
A zatem, z brzmienia przepisów art. art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, iż Sąd może odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa jedynie wówczas, gdy brak formalny skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Z. M. z uwagi na nienadesłanie 9 egzemplarzy załączników do skargi, a tym samym stanął na stanowisku, że nieuzupełnienie tego braku uniemożliwiało nadanie skardze właściwego biegu. Stanowisko to nie jest zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak w niniejszej sprawie odpisów załącznika do skargi nie uniemożliwiał nadanie skardze prawidłowego biegu, a więc nie uzasadniał jej odrzucenia. O ile samo wezwanie skarżącego do nadesłania 9 egzemplarzy załącznika do skargi było uzasadnione, to jednak niewykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi - w wyznaczonym terminie - jedynie w tym zakresie nie może zamykać stronie prawa do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zmianami), które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko, jakie zajął Sąd pierwszej instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie drogi sądowej, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie.
W takim stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa uznać należy za usprawiedliwiony, bowiem braku odpisów załącznika do skargi, stanowiącego kserokopię "Zawiadomienia o wszczęciu postępowania" przez Starostę Bytowskiego, nie można zakwalifikować jako braku istotnego uniemożliwiającego nadanie skardze prawidłowego biegu.
Dodatkowo trzeba wskazać, że rozpatrywanej sprawie nadano bieg skardze, doręczono stronom odpisy skargi, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu. W tej sytuacji zamykanie skarżącemu drogi sądowej byłoby nie tylko sprzeczne z ww. prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, ale też niespójne z pozostałymi działaniami Sądu pierwszej instancji podjętymi w sprawie.
Z powyższych względów podzielić należy zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego – adwokatowi M. B. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Nadto zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku.