Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 września 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 28/05, po rozpoznaniu skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2004r. po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek J. P. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 13 maja 1985r. zezwalającej R. i F. M. na budowę budynku mieszkalnego, dwurodzinnego z pracownią krawiecką na działce położonej przy ul. K. w W. J. P. zarzucił, iż inwestorzy uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę nie posiadając prawa do drogi dojazdowej do działki ani nie mając ustanowionej służebności drogi koniecznej na ich rzecz na działce należącej do wnioskodawcy.
Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że decyzja kwestionowana nie jest dotknięta wadą nieważności. Spór o drogę dojazdową powstał między J. P. i inwestorami na tle uregulowania stanu prawnego działki nr 130 zajętej pod drogę dojazdową. Organ ustalił, że budynek objęty decyzją kwestionowaną stoi na działce nr ew. 117/1 stanowiącej współwłasność inwestorów M. Nieruchomość ta korzystała ze służebności drogi koniecznej ustanowionej na działce nr 130. Prawo to wpisane było do księgi wieczystej nieruchomości nr 117/. Z decyzji Prezydenta W. z dnia 27 lutego 2003 r. odmawiającej zmiany ewidencji gruntów wynika, iż w skład działki nr 130 o powierzchni ogólnej 185m² wchodzi grunt o pow. 62m² uregulowany w Kw [...] stanowiący własność E. i J. małż. P. Część pozostała 123m² stanowi grunt niehipotekowany z nieustalonym właścicielem.
Ponadto postanowieniem Sadu Rejonowego z dnia 25 czerwca 2002 r. oddalony został wniosek skarżącego P. o wykreślenie służebności gruntowej z Księgi Wieczystej Kw [...].
Organ odwoławczy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego i podzielił w całości jego argumenty o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że wbrew zarzutom skarżącego P. w Kw [...] istnieje wpis służebności drogi dojazdowej na rzecz wszystkich właścicieli działek nr 129a, 129b i 129c.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. podniósł, iż kwestionuje decyzję o pozwoleniu na budowę jedynie w zakresie dojazdu do działki sąsiada, bo dojazd odbywa się po jego działce prywatnej, nie stanowiącej drogi publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przytaczając charakter i wymogi postępowania nieważnościowego uregulowanego przepisami art. 156 § 1 kpa stwierdził zgodność z prawem wydanych decyzji, odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Podzielił ocenę organów, iż nie zaistniała żadna podstawa z art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji. Niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący braku ustanowienia drogi koniecznej – dojazdowej do działki inwestora. Kwestie te reguluje wpis w Kw [...] o przeniesieniu z wykazu hipotecznego W. L. nr 4304 służebności gruntowej urządzonej na ówczesnych działkach nr 129a i 129b (aktualnie z części wydzielona jest działka nr ew. 130) do użytku wszystkich właścicieli działek 129a, 129b i 129c. Istnienie służebności gruntowej drogi dojazdowej na działce nr 130 na rzecz działki nr 117/1 inwestorów stanowiło podstawę do zatwierdzenia planu zagospodarowania działki i wydania decyzji z dnia 13 maja 1985 r. o pozwoleniu na budowę. Organy architektoniczno-budowlane nie są uprawnione do kontrolowania prawidłowości wpisów w księgach wieczystych nieruchomości, prowadzonych przez Sądy powszechne. Kontroli takiej nie dokonuje też Sąd Administracyjny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. P. przez swego pełnomocnika adw. A. Z. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i obrazę:
- – art. 29 ust. 5, art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przez przyjęcie, że nie ma przeszkód do wydania pozwolenia na budowę bez uregulowania przejazdu do drogi publicznej z działki inwestora;
- – obrazę art. 285 Kc przez przyjęcie, że istniała służebność gruntowa na rzecz działki objętej inwestycją;
- – naruszenie przepisów postępowania przez obrazę art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi;
- – obrazę art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez brak jego zastosowania
- – naruszenie § 42 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów, w zakresie zbadania skuteczności wpisów.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi wojewódzkiemu z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), tj. na zarzucie naruszenia prawa materialnego i zarzucie naruszenia prawa procesowego, które to naruszenie miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Należy jednak mieć na względzie, że skuteczne postawienie takich zarzutów wymaga wykazania, że to Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego wyroku dopuścił się tych naruszeń.
Nie stanowią więc uzasadnionej podstawy kasacyjnej zarzuty stawiane sądowi a podnoszone w stosunku do działań organów administracyjnych.
Przedmiotem kontroli sądowej nie była decyzja Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 13 maja 1985 r. o pozwoleniu R. i F. M. na budowę budynku mieszkalnego dwurodzinnego z pracownią krawiecką na działce przy ul. K. w W., ale decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 13 maja 1985 r. wyżej opisanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał za zadanie dokonać kontroli zgodności z prawem w myśl art. 1 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nie kontrolował zaś żadnej innej decyzji.
Mając na względzie tę zasadę stwierdzić należy, iż wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego są chybione. Ani Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów nie stosował, a tym samym ich nie naruszył.
Zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności innej decyzji ostatecznej – o pozwoleniu na budowę z dnia 13 maja 1985 r.
Obowiązkiem organu prowadzącego to postępowanie było ustalenie wyłącznie, czy decyzja jest dotknięta którąkolwiek z wad wyszczególnionych w art. 156 § 1 kpa skutkujących jej nieważność.
Prowadzący to postępowanie organy Wojewoda Mazowiecki oraz organ odwoławczy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zgodnie stwierdzili, że w badanej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności kontrolowanej decyzji. W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że nie tylko nie doszło do rażącego naruszenia prawa, ale nie doszło nawet do żadnego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowej decyzji.
Z oceną tą należy się w pełni zgodzić. Odmawiając decyzją zaskarżoną z dnia 30 listopada 2004 r. stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 13 maja 1985 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego dwurodzinnego organ nadzorczy prawidłowo ocenił i wykazał, że inwestor posiadał ustanowioną i wpisaną w Księdze wieczystej Kw [...] służebność drogi dojazdowej na działce nr 130. Prawo to służy mu nadal.
Zasadnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy architektoniczno-budowlane nie są uprawnione do badania legalności wpisów w księgach wieczystych. Wszelkie spory dotyczące treści księgi wieczystej mogą być kontrolowane i zmieniane tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym o uzgodnienie treści Księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym. Jak słusznie podniósł Sąd I instancji zarzut skarżącego o wpisie "fikcyjnej służebności" w Księdze wieczystej pozostaje poza oceną organów i poza oceną Sądu administracyjnego.
Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż Inwestorzy M. wykazali swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane do nieruchomości nr 117/1, jak i prawo do korzystania ze służebności drogi dojazdowej na działce nr 130 do swojej działki.
Działka nr 117/1 to działka oznaczona wcześniej nr 129c – nabyta aktem notarialnym przez F. M. w dni 28.11.1973 r. Dla tej nieruchomości prowadzona jest Księga wieczysta Kw [...]. W dziale III tej Księgi wieczystej wpisana jest służebność drogi dojazdowej przeniesiona z wykazu hipotecznego W. L. nr 4604 (zamkniętej), gdzie służebność ustanowiona była na rzecz wszystkich właścicieli działek 129a, 129b i 129c (działka 129c to aktualnie działka 117/1). Działka nr 130 posiada urządzoną Księgę wieczystą nr [...], właścicielem do części o pow. 62m² są małż. Parzyszek – w dziale III wpisana jest służebność drogi koniecznej na rzecz działki nr 117/1 – M. Stwierdzić więc trzeba, odrębnie od stanowiska skargi kasacyjnej, ze inwestor M. zarówno w dacie decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i w chwili obecnej wykazał skutecznie służące mu prawo służebności drogi dojazdowej na działce nr 130. Dodać też trzeba, że wniosek skarżącego o wykreślenie tej służebności z działu III Kw nr [...] został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 25.06.2002 r. nr Dz. Kw [...].
Stwierdzić stanowczo w tym miejscu należy, iż fakt, że prawo służebności wpisano w Księdze wieczystej [...] nieruchomości władnącej w Dziale III zamiast I, nie skutkuje nieważnością wpisu. Stanowi to usterkę wpisu, która może być sprostowana nawet z urzędu. Wpisanie prawa w niewłaściwym dziale Księgi wieczystej jest jego ujawnieniem (stanowisko utrwalone w indykaturze postępowania wieczystoksięgowego – vide Komentarz Rudnickiego do art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Wpis służebności drogowej obciążającej działkę 130 na rzecz działki 117/1 w dz. III Kw [...] jest bezsporny. Zatem chybiony jest zarzut o nieskuteczności ustanowienia wyżej opisanej służebności drogi dojazdowej na rzecz inwestorów M. Fakt wpisu w Kw [...] tej służebności w 2002 r. pozostaje bez znaczenia, bowiem ustanowiona została już wpisem w Księdze W. L. na rzecz m.in. działki 129c, a tę nabył w 1973 r. inwestor M. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Tego domniemania do tej pory nie podważył skarżący.
Należy również zaznaczyć, że wpis w Księdze wieczystej jest orzeczeniem sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym mającym na celu ujawnienie stanu prawnego nieruchomości.
Brak jakiejkolwiek podstawy prawnej by organy administracji oraz sądy administracyjne miały prawo do badania prawdziwości wpisów w księdze wieczystej bądź kwestionowania ich.
W myśl art. 10 ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym uzgodnienie treści księgi wieczystej może nastąpić wyłącznie w drodze procesu przed sądem cywilnym.
Tych uregulowań prawnych nie brała pod uwagę autorka skargi kasacyjnej, podnosząc zarzuty w pkt 2a i b skargi kasacyjnej. Zaprezentowane stanowisko w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jest nie do przyjęcia, w związku z czym zarzuty te należy uznać za całkowicie bezzasadne.
Organy administracji w sposób prawidłowy dokonały oceny zgromadzonych dowodów i wyprowadziły zasadne wnioski, iż brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 13 maja 1985 r. udzielonej R. i F. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie ze swą kognicją dokonał prawidłowej i wnikliwej oceny kwestionowanej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, niedopuszczając się naruszenia przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ani przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.09.2001 r., bowiem ich nie stosował.
Z mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.