Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] listopada 2008 r. oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji cofającą pozwolenie na broń palną myśliwską.
Organ I instancji ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Bartoszycach II Wydział Karny z dnia 7 maja 2008 r. (sygn. akt [...]) skarżący uznany został winnym popełnienia czynu z art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej człowieka – przestępstwo przeciwko czci i nietykalności cielesnej) i skazany został na karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Postępowanie co do czynu zarzucanego skarżącemu z art. 270 § 1 k.k. (fałszowanie dokumentów – wymierzonego przeciwko wiarygodności dokumentów) umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]), który zmienił w nim podstawę prawną umorzenia postępowania co do czynu z art. 270 § 1 k.k. na art. 1 § 2 k.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz podstawę prawną orzeczenia przepadku dowodu rzeczowego z art. 44 § 1 k.k. na art. 100 k.k.
Organ I instancji ustalił, że skarżący został objęty procedurą "Niebieskiej Karty" ze względu na stosowaną przez niego przemoc w rodzinie, bowiem uznano, że stosował wobec teściowej przemoc zarówno psychiczną, jak i fizyczną, tj. groził jej, ciągnął ją za włosy oraz podbił jej lewe oko. W związku z powyższym, skarżący został uznany za osobę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, tj. co do której istnieje obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji nie znalazł podstaw do jej zmiany lub uchylenia, dlatego też utrzymał ją w mocy. Organ II instancji wskazał, że skarżący dopuścił się przestępstwa przeciwko dokumentom, które to postępowanie zostało umorzone, ale już wcześniej był za takie przestępstwo skazany. Skazanie to uległo zatarciu, ale fakt lekceważącego stosunku skarżącego do prawa pozostał i z tego powodu należy brać go pod uwagę przy ocenie postawy życiowej.
Skargę na tę decyzję wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej.
Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do stwierdzenia prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez organ pierwszej instancji lecz jest obowiązany rozpoznać sprawę ponownie, weryfikując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy obowiązany jest ocenić prawidłowość decyzji zaskarżonej nie tylko w granicach zarzutów wskazanych w odwołaniu, lecz również pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego ze wskazaniem na jakich przepisach i dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie i dlaczego ewentualnie innym dowodom odmówił uznania, wyjaśniając również dlaczego konkretny przepis miał zastosowanie w sprawie. Zdaniem Sądu I instancji, należy rozważyć cechy osobowości skarżącego.
Nie można ogólnikowo stwierdzić, że opinie są zniweczone przez popełnienie przestępstwa i umorzenie postępowania karnego lub objęcia specjalną procedurą policyjną (niebieską kartą). Nie można także twierdzić, że fakty z życia skarżącego wobec jego postępowania obecnie mogą wpływać na jego obecne zachowanie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji zarzucając naruszenie prawa materialnego to jest art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ Policji nie wskazał przewidywalnych zachowań strony uzasadniających obawę, o której mowa w art. 15 ustawy, a jedynie oparł się o stanowisko sądów w konkretnych sprawach karnych, podczas gdy organ wykazał w toku postępowania, że uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego wynikała z rodzaju popełnionego przestępstwa oraz jego okoliczności. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przyjęciu, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 6 k.p.a. oraz że organ odwoławczy ograniczył się jedynie do stwierdzenia prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji, podczas gdy organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji ponownie rozpatrzył sprawę oraz ocenił zebrany materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, należy podzielić zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) z powodu jego błędnej wykładni. Wynika to jednoznacznie z uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. (sygn. akt II OPS 4/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r., Nr 1, poz. 5). Stanowi ona jednoznacznie, że każda "osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)".
Natomiast w przedmiotowej sprawie, co wynika z prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bartoszycach II Wydział Karny z dnia [...] maja 2008 r. (sygn. akt [...]), ponieważ uznany został winnym popełnienia czynu z art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej człowieka – przestępstwo przeciwko czci i nietykalności cielesnej) i skazany został na karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Postępowanie co do czynu zarzucanego skarżącemu z art. 270 § 1 k.k. (fałszowanie dokumentów – wymierzonego przeciwko wiarygodności dokumentów) umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.
Ponadto powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]), który zmienił w nim podstawę prawną umorzenia postępowania co do czynu z art. 270 § 1 k.k. na art. 1 § 2 k.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz podstawę prawną orzeczenia przepadku dowodu rzeczowego z art. 44 § 1 k.k. na art. 100 k.k. Jednocześnie ze stanu faktycznego w tej sprawie wynika, że skarżący został objęty procedurą "Niebieskiej Karty" ze względu na stosowaną przez niego przemoc w rodzinie, gdyż uznano, że stosował wobec teściowej przemoc zarówno psychiczną, jak i fizyczną, tj. groził jej, ciągnął ją za włosy oraz podbił jej lewe oko. Dlatego też zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że skarżący powinien być uznany za osobę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, czyli wobec której istnieje obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Po drugie, należy stwierdzić, że zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli jest to osoba wymieniona w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Ponadto z dyspozycji art. 18 ust. 1 ustawy wynika, że właściwy organ Policji "cofa pozwolenie na broń" co oznacza, że decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz posiada charakter decyzji związanej. Wynika to z tego, że powyższy przepis stanowi o nałożeniu na organ Policji obowiązku wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Oznacza to, że art. 18 ust. 1 ustawy nie pozostawia organom Policji swobody przy podejmowaniu decyzji. Dlatego też zastosowanie przez organ Policji art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, kiedy jest to osoba należąca do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.
Po trzecie, dyspozycja art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się także osobom co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Oznacza to, że powyższy przepis ustanawia negatywne przesłanki, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ma charakter bezwzględnie wiążący. Natomiast odwołanie się przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji do art. 15 ust. 1 pkt 6 oznacza, że organ Policji obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym przepisie.
Z tych względów jeżeli skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy w sytuacji, gdy zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, a nie ma naruszeń przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny jest władny uchylić zaskarżony wyrok i rozpoznać skargę na podstawie art. 188 cyt. ustawy p.p.s.a. Pomimo bowiem niezamieszczenia w skardze kasacyjnej wniosku o takie rozstrzygnięcie, sąd kasacyjny może w takim wypadku orzec reformatoryjnie, gdyż związany jest granicami skargi tylko w fazie jej rozpoznawania, a nie w fazie wyrokowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2536/04, publ. w OSP z 2006 r. nr 7-8, poz. 80).
O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 § 2 cyt. ustawy p.p.s.a., ponieważ ponoszenie przez skarżącego skutków błędnego poglądu Sądu I instancji byłoby trudne do zaakceptowania biorąc pod uwagę zasadę sądowej kontroli aktów administracyjnych.