Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 15 października 2004 r. Sygn. akt II SA/Ka 2133/02 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] ([...]), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...].
Powyższą decyzją organ pierwszej instancji na podstawie art. 49 ust. 1, 42 ust. 3, art. 55 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 71 Prawa budowlanego z 1994 r., po rozpatrzeniu wniosku "I." sp. jawna w [...], udzielił wnioskodawcy "pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo-biurowego, wiat magazynowych i placów składowych na parceli nr 701/42, 1388/42, 1396/68, KW 25124, KW 34378, KW 5034 będących własnością Państwa D. i A. J., położonej w P. przy ulicy [...], zgodnie z załączoną inwentaryzacją powykonawczą i wymaganymi uzgodnieniami".
Po rozpatrzeniu odwołania A. D., Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji.
Jak wynika z akt sprawy, budynek mieszkalny wybudowany przez A. J. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 3 listopada 1987r. od 1990 r. jest samowolnie użytkowany przez "I." sp. jawna, jako budynek handlowo-biurowy. W 1996 r. ponadto bez wymaganego pozwolenia, wybudowano wiaty magazynowe i place składowe, których legalizacji dokonano w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Zaś pozwolenie na użytkowanie budynku handlowo-biurowego wydano na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...], podobnie jak i wcześniej w odwołaniu, A. D. kwestionuje legalizację samowoli budowlanej w odniesieniu do działki nr 1396/68, ponieważ D. J. jest właścicielką tej nieruchomości od jesieni 2000 r. W związku z powyższym, nie powinien mieć tu zastosowania przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., lecz art. 48 tej ustawy. Przed datą zakupu tej działki nie było na niej wiat magazynowych. Również budzi wątpliwości skarżącego zgodność wydanych decyzji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje w tym miejscu zabudowę jednorodzinną i usługi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2004 r. wskazał między innymi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem Prawa budowlanego z 1994 r. Przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji były obiekty budowlane zrealizowane w różnym czasie i o różnej sytuacji prawnej. W stosunku do budynku handlowo-biurowego należało przeprowadzić postępowanie związane z samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu, a nie postępowanie w przedmiocie zezwolenia na jego użytkowanie. Nawet w sytuacji, gdy do takiej zmiany doszło przed dniem 1.01.1995 r., po tej dacie powinno być prowadzone postępowanie na podstawie art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r., a organem właściwym dla tego postępowania był organ nadzoru budowlanego. Art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odsyła bowiem do przepisów ustawy z 1974 r. tylko w przypadkach samowolnej budowy, o których mowa w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji, zupełnie inaczej była uregulowana sytuacja obiektów budowlanych zrealizowanych bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, które podlegały rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., jednak nie można było orzec takiej rozbiórki, jeżeli od daty zakończenia budowy upłynęło 5 lat i istnienie tych obiektów nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Na właścicielu takiego obiektu budowlanego spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
Jeżeli obiekt spełniał przesłanki z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., organ nadzoru budowlanego powinien zawiesić postępowanie i zobowiązać właściciela do wystąpienia z ww. wnioskiem, co potwierdza art. 55 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r.
W postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 18 lutego 2002 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie budowy bez wymaganego pozwolenia wiat magazynowych na działkach nr 1388/42 i 1396/68, organ ustalił datę realizacji tych obiektów na październik 1996 r. jednak nie odniósł się co do zgodności istnienia spornych wiat i placów składowych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Omawiane postanowienie w ogóle nie dotyczy placów składowych, nie mógł więc organ architektoniczno-budowlany uznać, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy art. 49 ust. 1 i art. 55 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. Ponadto organ architektoniczno-budowlany, przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, nie dopełnił czynności z art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r.
"I." spółka jawna, reprezentowany przez radcę prawnego T. N., od powyższego wyroku z dnia 15 października 2004 r. wniósł skargę kasacyjną zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów postępowania w taki sposób, iż miało to istotny wpływ na wynik postępowania, przez nieinformowanie skarżącego o terminach posiedzeń sądowych i niedoręczanie skarżącemu pism procesowych w tym skargi wniesionej przez A. D., co w efekcie pozbawiło skarżącego możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej powołanej jako p.p.s.a.),
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 103 ust. 2 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 55 ust. 2 pkt 1, 56, 57 ust. 3 i 58 Prawa budowlanego z 1994 r. w związku z powyższym wnosząc o:
- - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu,
- - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazał, iż skarżący nie był informowany o terminach posiedzeń sądowych i że skarżącemu nie doręczono pism procesowych w tym skargi wniesionej przez A. D., co w efekcie pozbawiło skarżącego możności obrony swych praw.
Jest to zarzut określony w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stanowiący przesłankę nieważności postępowania sądowego.
Jak wynika z analizy akt sądowych, o terminie rozprawy która odbyła się w dniu 15 października 2004 r., strona wnosząca skargę kasacyjną została zawiadomiona w dniu 20.09.2004 r. – dowód doręczenia zawiadomienia w aktach (k.20). Innych terminów rozpraw w tej sprawie nie było. Prawdą natomiast jest, że skarga A. D. (pismo z dnia 30.08.2002 r.), wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w dniu 02.09.2002 r., nigdy nie została przesłana do "I." sp.j. w [...] przez ten Sąd, ani też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wydał zaskarżony wyrok.
Sąd wzywał A. D. do uzupełnienia braków skargi, przez nadesłanie odpisu skargi, jednak odpis ten został wysłany do Wojewody Śląskiego (k.6 i 13).
Bezspornym więc jest, że "I." sp.j. w [...] jako uczestnik tego postępowania na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 p.p.s.a., nie otrzymał skargi. Nie ulega wątpliwości, że stronom postępowania sądowego, jak również uczestnikom postępowania na prawach strony, należy doręczać pisma strony w tym również odpis skargi, gdyż wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego. Możność obrony swych praw przed sądem, polega na możności obrony swojego interesu prawnego, czego wnoszący skargę kasacyjną, został w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji pozbawiony.
Pozbawienie strony możności obrotny swych praw, stanowi rażącą wadliwość postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Wnoszący skargę kasacyjną, "powołując się na przyczyny nieważności, nie musi wskazywać związku przyczynowego między uchybieniem procesowym, powodującym nieważność postępowania, a wynikiem sprawy" (T. Woś, H. Krzysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 569).
Uznanie, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, oparte na zarzucie nieważności postępowania, zwalnia Naczelny Sąd Administracyjny od rozpoznania dalszych zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż nieważność postępowania stanowi dostateczną podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 1 83 §2 pkt 5 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.