Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1482/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 695/12, po rozpoznaniu skargi C. sp. z o.o. w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; w pkt II. nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; w pkt III. orzekł o kosztach postępowania. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., Nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] kwietnia 2012r., Nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych) u D. C., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze. zm.), art. 2351, art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.- uchylił decyzję organu I instancji w części, w jakiej odnosi się ona do choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego (poz. 20.1) i umorzył postępowanie I instancji w tej części; w pozostałej części ww. decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że D. C. pracowała w okresie: - od dnia 1 września 1987 r. do dnia 3 lipca 2000 r. w Odzieżowej Spółdzielni Pracy [...] w S. - praktyczna nauka zawodu, szwaczka, prasowacz (w tym od dnia 8 kwietnia 1993 r. do dnia 13 października 1997 r. oraz od dnia 4 lipca 1998 r. do dnia 3 lipca 2000 r. przebywała na urlopie macierzyńskim i wychowawczym);

1. - od dnia 8 maja 2001 r. do dnia 25 maja 2011 r. w C. sp. z o.o. w K. jako pakowacz (w tym od 8 września 2010 r. do 24 maja 2011 r. przebywała na zasiłku chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym). W dniu 23 sierpnia 2011 r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u w/w choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1). W orzeczeniu tym wskazano, że w zakładzie C. na stanowisku pakowacz odbierała rolki folii ze spinera, etykietowała rolki i kartony, pakowała rolki do kartonów i układała je na palecie, zakładała folię na spiner, obsługiwała urządzenia pakujące ręcznie, zaklejała ok. 125 kartonów o wadze (10-12 kg). Stwierdzono, iż wieloletnie narażenie na sposób wykonywania pracy oraz rozpoznany badaniem EMG i operowany zespół cieśni nadgarstka prawego pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Z uwagi na prawidłowy wynik EMG nie stwierdza się zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej.(...). Na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego oraz zgromadzonej dokumentacji organ I instancji wydał opisaną wyżej decyzję Nr [...] o stwierdzeniu u D. C. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1).

Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie wniosła C. Sp. z o.o., zarzucając m.in. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 2351 k.p. ponieważ nie doszło do należytego wykazania, że zdiagnozowana choroba została spowodowana zatrudnieniem w Spółce. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdził, iż w przypadku D. C. zostały spełnione wszystkie kryteria określone w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych do wydania przez DWOMP we W. Oddział w W. orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu u w/w choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1). Wykonane w placówce diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia specjalistyczne badania diagnostyczne (badania laboratoryjne, konsultacja neurologiczna, badanie EMG nerwu pośrodkowego lewego i prawego, Rtg kręgosłupa), pozwoliły - zdaniem organu na stwierdzenie, iż istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej u D. C..

Wykonywana praca przez ww. miała charakter usposabiający do uznania jej za przyczynę zespołu cieśni nadgarstka prawego tj. występowała na zajmowanych stanowiskach pracy monotypia ruchów ze szczególnym obciążeniem stawu nadgarstkowego i (nadmierne prostowanie oraz z określoną częstotliwością powtarzalność ruchów) wymuszona pozycja kończyn górnych prowadząca do ucisku, pociągania lub uderzania nerwów pośrodkowych o ściany kanałów nadgarstka. Podczas ruchów rąk dochodzi do obrzęku struktur znajdujących się w obrębie kanału nadgarstka (vide: opinia ergonomiczna IMP w Ł. "Sposób wykonywani pracy jako czynnik ryzyka zespołu cieśni nadgarstka" Medycyna Pracy nr [...] - w aktach sprawy).

Odnosząc się do zarzutów, zawartych w odwołaniu i powtórzonych w piśmie z dnia 24 lipca 2012 r. tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty te nie znajdują potwierdzenia, albowiem organ I instancji, wykazał pełne zaangażowanie dążąc do wyjaśnienia kwestii związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a schorzeniem D. C.. Przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego.

Ponadto postępowanie uzupełniające, przeprowadzone przez organ I instancji w wyniku złożonych pism w toku postępowania tj. z dnia 12.09.2011 r., 22.09.2011r., 19.10.2011r., 21.12.2011r. przez stronę odwołującą się oraz uzyskane opinie uzupełniające upoważnionej placówki diagnostyczno-orzeczniczej, wyjaśniło kwestie medyczne podnoszone przez stronę odwołującą się. Upoważniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostka służby zdrowia wyjaśniła, że przy orzekaniu o rozpoznaniu choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wskazania medyczne oraz wykluczono podnoszone w odwołaniu pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ odwoławczy stwierdził, iż mając na uwadze jednoznaczne stanowisko uprawnionej placówki orzeczniczej, która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u D. C. podając pełną nazwę: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego, przyjął, iż decyzja wydana przez organ I instancji z dnia [...] kwietnia 2012r., Nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej dotyczy pozycji 20.1 z załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w części w jakiej odnosi się do nadgarstka prawego - jest spójna z zebranym materiałem dowodowym i w tym zakresie odpowiada prawu.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji nie precyzuje którego nadgarstka (prawego czy lewego) zespół cieśni dotyczy, gdy w treści uzasadnienia ww. orzeczenia lekarskiego widnieje zapis: "Z uwagi na prawidłowy wynik EMG nie stwierdza się zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej". Wynika z tego, że brak jest orzeczenia lekarskiego, które rozstrzygałoby sprawę w odniesieniu do nadgarstka lewego. Dlatego decyzję organu I instancji w części dotyczącej nadgraska lewego należało uchylić i umorzyć w tym zakresie postępowanie administracyjne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji złożyła C. sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1, art. 8 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2351 kodeksu pracy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że orzeczenie lekarskie budzi poważne wątpliwości, ponieważ jest lakoniczne i w żaden sposób nie wyjaśnia przyczyn choroby stwierdzonej u pracownicy D. C.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym na wstępie wyroku uznał, iż zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji - wydana została z istotnym naruszeniem, art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art.77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, które to uchybienia nakazywały na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wyeliminować ją z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy w jej w całokształcie. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji - nie sprostał wymogom określonym w art. 15, art. 136, art. 11 i w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podkreślił, iż uchybienie powyższym przepisom procedury w niniejszej sprawie jest o tyle istotne, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny, to nie jest możliwe dokonanie oceny rozstrzygnięcia z normą prawa materialnego. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zaistnienie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U z 2009 r., nr 105 poz. 869 ze zm.), druga to ustalenie, że schorzenie owo zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Istnienie tych przesłanek lub ich brak, organ sanitarny obowiązany jest ustalić – prowadząc postępowanie zgodnie z wymogami przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i mając na uwadze postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust.

2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Podstawą zaś wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest w myśl § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia - materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu. Sąd wskazał, iż organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o stwierdzeniu u D. C. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz.20), powołał się na wnioski płynące z orzeczenia lekarskiego [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] sierpnia 2011r., Nr [...]. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, organ odwoławczy w sposób istotny uchybił art. 136 k.p.a., gdyż nie skorzystał nie skorzystał z uprawnień jakie daje mu ten przepis do przeprowadzenia nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który w pierwszej instancji wydał decyzję. Jest to istotne z tego powodu, że postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej przed właściwymi jednostkami orzeczniczymi toczy się bowiem bez udziału pracodawcy, któremu nie przesyła się w toku tego postępowania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Sąd zauważył, iż wprawdzie w orzecznictwie przyjęte zostało, że przepisy rozporządzenia nie dają pracodawcy osoby ubiegającej się o ustalenie choroby zawodowej, prawa skutecznego domagania się od jednostki orzeczniczej I stopnia lub od właściwego organu inspekcji sanitarnej skierowania pracownika na badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, to jednak nie zwalnia to organu od prowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, skoro postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym. W związku z tym przepisy k.p.a. mają w tym postępowaniu nie tylko zastosowanie, lecz winny być z całą skrupulatnością przestrzegane. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie, organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia dowodu poddania pracownika ponownemu specjalistycznemu badaniu, o który wnosiła Spółka w odwołaniu, mimo że z uwagi na art. 7 k.p.a., jak i art.78 §1 k.p.a. winien był mając także na względzie § 8 ust. 2 rozporządzenia, rozważyć skorzystanie z uprawnień w jakie został wyposażony w tymże przepisie, zwłaszcza, że w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy uprawniony jest do przeprowadzania dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Sąd zauważył, iż wprawdzie organ nie jest władny zażądać ponownego badania pracownika przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, to jednak może zwrócić się do pracownika o rozważenie poddania się takiemu badaniu. Z akt sprawy nie tylko nie wynika, by organ odwoławczy zwracał się do pracownika o wyrażenie zgody na wnioskowane przez stronę skarżącą przeprowadzenie badań przez Instytut Medycyny Pracy, a wręcz odwrotnie, organ pomijając wnioskowany dowód, stwierdził, że przedłuży to tylko postępowanie administracyjne. Istotnym uchybieniem organu odwoławczego, w ocenie Sądu, było także i to, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ ten zaniechał rozważenia wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, jak i zaniechał rozważenia wystąpienia w ramach uprawnień w cyt. § 8 ust. 2 rozporządzenia o wydanie opinii np. Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, zwłaszcza, że z urzędu Sądowi jest wiadomym, że organ odwoławczy korzysta z takich środków dowodowych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie przestrzegał w pełni wynikającej z art. 8 k.p.a., mającej odzwierciedlenie w art. 32 Konstytucji RP, zasady równego traktowania stron, w myśl której powinien stosować jednolite kryteria ocen w stosunku do wszystkich podmiotów postępowania. Sąd podkreślił, iż o tym, czy schorzenie pracownika ma charakter zawodowy, decydują dwa czynniki, a to zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych i istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Niezależnie zatem od istnienia choroby, winno być przeprowadzone właściwe postępowanie epidemiologiczne, które wskazywałoby na istnienie wskazanego związku przyczynowego. Oznacza to, że przy ustaleniu zawodowej etiologii chorób układu obwodowego układu nerwowego wywołanego uciskiem na pnie nerwów, niezbędne jest dokładne udokumentowanie wywiadu potwierdzającego, że sposób wykonywania pracy był związany z długotrwałym uciskiem na pień nerwu lub mikrourazami. Zatem charakterystyka wykonywanej pracy winna zawierać opis wykonywanych czynności oraz ich chronometraż obrazujący pomiary (czas) trwania określonych zjawisk składających się na daną operację. Postępowanie epidemiologiczne w tej sprawie zostało przeprowadzone, lecz w ocenie Sądu, w ramach postępowania o jakim mowa w art. 136 k.p.a. należało je uzupełnić, poprzez dokładne i precyzyjne wykazanie prac, które były związane z długotrwałym uciskiem na pień nerwu i do każdej z opisywanych czynności związanych na stanowisku pakowacza przedstawić obiektywnie istniejący czas ich trwania, z tej to przede wszystkim przyczyny, że tak w odwołaniu, jak i w skardze strona skarżąca kwestionowała fakt wykonywania przez D. C. monotonnych ruchów. Dopiero takie udokumentowanie wywiadu potwierdzającego sposób wykonywania pracy pozwoliłoby na jednoznaczne wykazanie, które z prac wiązały się z uciskiem na pień nerwu i mogły ewentualnie przyczynić się do wystąpienia opisywanej w tej sprawie jednostki chorobowej. Powyższe ustalenia świadczą, iż w niniejszej sprawie nie był dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy. Oznacza to, że nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. Sąd stwierdził, iż w takim przypadku brak było dostatecznych podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., zaskarżając go w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędne przyjęcie, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy postępowanie administracyjne przez organ II instancji było prowadzone prawidłowo, w szczególności zaś wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie istniała potrzeba prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w toku postępowania odwoławczego. W oparciu o wyżej przytoczony zarzut organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, organy obu instancji wykazały pełne zaangażowanie dążąc do wyjaśnienia kwestii związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a schorzeniem D. C.. Podjęto wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego – zgodnie z art. 7 k.p.a., tj. przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego. Wyniki dochodzenia epidemiologicznego, które zostało przeprowadzone przez organ I instancji, wykazały, że zainteresowana podczas wykonywania obowiązków zawodowych była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Również dochodzenie lekarza orzecznika potwierdziło, iż genezę zdiagnozowanego u D. Chrapek schorzenia należy wiązać z pracą zarówno w Odzieżowej Spółdzielni Pracy w S. na stanowisku szwaczka, prasowaczka, jak i u C. sp. z o.o. na stanowisku pakowacza. Dowodzi tego wskazany w orzeczeniu lekarskim okres narażenia zawodowego, tj. lata 1987-2000 oraz 2001 -2011. Postępowanie uzupełniające organu I instancji przeprowadzone w związku z pismami Spółki oraz w świetle opinii uzupełniających upoważnionej placówki diagnostyczno-orzeczniczej, wyjaśniło kwestie medyczne podnoszone przez Spółkę. W opinii tej wyjaśniono, że przy orzekaniu o rozpoznaniu choroby zawodowej uwzględniono wszystkie wskazania medyczne oraz wykluczono podnoszone w odwołaniu pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego u D. C.. Organ podkreślił, że chybiony jest zarzut Sądu o naruszeniu równości stron: pracownika i pracodawcy, skoro swoista nierówność pozycji stron w postępowaniu dotyczącym chorób zawodowych wynika bezpośrednio z przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik C. sp. z o.o. wniósł o jej oddalenie z powodu jej bezzasadności oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dale p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., co ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

Podstawa, na której oparta została skarga kasacyjna organu w niniejszej sprawy okazała się usprawiedliwiona, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze, przy czym względy ekonomii procesowej przemawiają jednocześnie za skorzystaniem w warunkach niniejszej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny z uprawnienia, o którym stanowi art. 188 p.p.s.a. i rozpoznaniem skargi w oparciu o stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. dopatrzył się uchybień w postępowaniu organu odwoławczego, polegających na tym, że zaniechał rozważenia wystąpienia w ramach uprawnień w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Minister z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych o wydanie opinii Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycy pracy i, że w ramach postępowania art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. nie uzupełnił materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do oceny wystąpienia w tej sprawie choroby zawodowej.

Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że powyższa ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była nieuprawniona. Sąd bowiem nie dokonał właściwej analizy całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, na którym powinien się oprzeć w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a., a który stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, oraz jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Z akt sprawy wynika, że w sprawie zebrano dostateczny materiał dowodowy, sporządzono wywiad zawodowy, kartę oceny narażenia zawodowego pracownika obejmującą stanowiska: szwaczki, prasowacza i pakowacza wraz z chronometrażem stanowiska pakowacza, wydano w dniu [...] sierpnia 2011 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20 pkt 1 załącznika do ww. rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r)., natomiast nie stwierdzono zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej. Zgodnie z przepisem § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 cyt. przepisu.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Takie orzeczenie w sprawie zostało wydane przez DWOMP we W. Oddział w W., który orzekł o rozpoznaniu u D. C. choroby zawodowej. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, stosownie do treści § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Z przepisu tego jasno wynika, że uprawnionym do wystąpienia z takim żądaniem jest tylko pracownik, którego to orzeczenie dotyczy.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, D. C. z tego uprawnienia nie skorzystała. Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok nie wziął pod rozwagę tego, że zainteresowania nie kwestionowała orzeczenia lekarskiego, w którym stwierdzono jedynie zespół cieśni nadgarstka lewego, jak również tego, że organ pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania podjął wszelkie kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy wobec podnoszonych przez pracodawcę C. Spółka z o.o. zastrzeżeń co do orzeczenia lekarskiego nr [...] stwierdzającego chorobę zawodową D. C.. Całkowicie poza uwagą Sądu pierwszej instancji pozostało to, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we [...] czterokrotnie zwracał się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Pracy we [...] Oddział W. o ustosunkowanie się zastrzeżeń zgłaszanych przez pracodawcę D. C. co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Poza uwagą Sądu pierwszej instancji pozostało również stanowisko DWIP Oddział W. przedstawione w kolejnych pismach z dnia: 28 września, 10 października, 6 grudnia, 2 marca 2012 r., w których stwierdzono, że zostały spełnione wszystkie wymagania niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej wynikające zarówno z Kodeksu Pracy, jak i rozporządzenia w/s chorób zawodowych. Zgromadzono niezbędną dokumentację do rozpoznania choroby zawodowej, wywiad zawodowy nie budził wątpliwości, wyniki wykonanych badań wykazały zespół cieśni nadgarstka, wywiad chorobowy i dokumentacja medyczna wykluczały wpływ czynników pozazawodowych mogących być przyczyną zespołu cześni nadgarstka. Analiza dokumentacji pozwalała na uznanie dominującego wpływu czynnika zawodowego, tym samym można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana warunkami pracy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych uzasadnione było wnioskowanie organu odwoławczego co do utrzymania w mocy decyzji pierwszej instancji w części stwierdzającej zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego D. C.. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego przez organ drugiej instancji. Nie budzi bowiem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o pełny materiał dowodowy zgromadzony zgodnie z wymogami określonymi w § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., Naruszeniem powyższego przepisu byłaby sytuacja, w której decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydano by bez stosownego materiału dowodowego, względnie rozstrzygnięcie oparto na okolicznościach, które nie znajdowałyby żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, pominięto by formularz oceny narażenia zawodowego pracownika lub nie uzyskano orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki, ewentualnie wydano decyzję w sposób oczywiście sprzeczny z treścią orzeczenia lekarskiego.

Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie było. Wobec tego, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nie było podstawy do tego aby zarzucić organowi odwoławczemu, że nie skorzystał z uprawnień jakie daje mu ust. 2 § 8 ww. rozporządzenia. To, że pracodawca T. G. nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim stwierdzającym chorobę zawodową, mimo że z karty narażenia zawodowego wynika jasno, że była ona wynikiem charakteru wykonywanej pracy, a jednocześnie nie zostało stwierdzone aby miały tu wpływ czynniki poza zawodowe, nie mogło doprowadzić do uchylenia prawidłowej zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjnym orzekł, jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje oparcie w art. 203 pkt 2 p.p.s.a.