Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2881/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. działającej jako przedstawiciel ustawowy małoletniej O. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania D. K., matki małoletniej O. K., od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...], orzekającej o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania małoletniej O. K. na pobyt stały w nieruchomości położonej w W. przy ulicy P. [...], dokonanej w dniu 18 kwietnia 2005 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji w pełni podzielił ustalenia organu I instancji co do braku podstaw do zameldowania małoletniej w tym domu, skoro nigdy w nim nie mieszkała. Jej stałym miejscem zamieszkania była nieruchomość położona w W. przy ulicy S. [...], gdzie mieszka wraz z rodzicami. Potwierdzili to świadkowie: J. J., H. G., M. K. – współwłaściciele nieruchomości przy ulicy P. [...] w W., z których to zeznań wynikało także, że matka małoletniej D. K. również nie mieszka przy ulicy P. [...]. D. K. potwierdziła, że córka mieszka z nią przy ulicy S. [...] w W. natomiast z nieruchomością przy ul. P. ma związek emocjonalny, pozostawiła tam pamiątki, meble. Niemożność korzystania z tej nieruchomości wynika z konfliktu pomiędzy D. K. a mieszkającymi tam osobami, które wymieniły zamki do bramy i drzwi uniemożliwiając skarżącej zamieszkanie.
Tym samym organ uznał, że brak było po stronie małoletniej spełnienia warunku zamieszkiwania w przedmiotowym budynku w dacie dokonania czynności zameldowania, co sprawia, że zameldowanie było niezgodne z prawem. Poza tym organ wskazał, że matka małoletniej została odrębną decyzją wymeldowana z nieruchomości przy ulicy P..
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła matka małoletniej zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ nie wziął pod uwagę, że sprawa ta związana jest z postępowaniem o wymeldowanie matki małoletniej. Zgodnie z art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych miejscem zamieszkania małoletniego dziecka, za którego obowiązek meldunkowy wykonują rodzice, jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie tej władzy (art. 26 § 1 kodeksu cywilnego). Matka małoletniej jest zameldowana przy ulicy P. [...] wobec czego miejscem zameldowania dziecka powinno być miejsce zameldowania matki. Matka małoletniej zmuszona została do wyprowadzenia się z tej nieruchomości z uwagi na konflikt rodzinny i działanie to nie miało charakteru dobrowolnego. Zdaniem skarżącej organ nie wykazał aby w dacie zameldowania małoletniej małoletnia nie przebywała pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu – bo tylko w takiej sytuacji możliwe jest anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania.
Skarżąca jednocześnie nie zaprzeczyła, że obie nie przebywają pod wskazanym adresem, jednakże jednocześnie zarzuciła, że organ nie wziął pod uwagę przyczyn opuszczenia nieruchomości przy ulicy P. [...]. Matka małoletniej jest emocjonalnie związana z tym domem i tylko i wyłącznie z powodu zachowania mieszkających tam osób nie może w nim mieszkać, co przesądza o braku dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniesioną skargę wskazał, że podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepisy art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że każdy ma obowiązek zgłoszenia odpowiedniemu organowi miejsca swego pobytu, celem zameldowania się w nim. Organ dokonuje rejestracji w formie czynności materialno-technicznej – o ile podane w zgłoszeniu okoliczności nie budą wątpliwości. Dla zameldowania konieczne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu w którym zameldowanie ma nastąpić. Uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania jest więc możliwe gdy okaże się, że w dacie tej czynności osoba nie przebywała z zamiarem stałego pobytu w tym lokalu.
Sąd podniósł, że z zebranych przez organ dowodów z ww. zeznań świadków i po części matki małoletniej wynika, że w dacie zameldowania małoletnia nie mieszkała z matką przy ulicy P. [...]. Sam pełnomocnik skarżącej tym okolicznościom nie zaprzecza wskazując jednak, że wynikało to z trwającego od lat konfliktu z pozostałymi współwłaścicielami, którzy uniemożliwiają wejście do domu (zmienili zamki).
W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że małoletnia nigdy nie mieszkała w domu przy ulicy P. [...]. Wynika to ze spójnych zeznań świadków i twierdzeń pełnomocnika D. K. z których wynika, że od kilkunastu lat tj. od czasu gdy jej rodzice wybudowali dom przy ulicy S. [...] w W. matka skarżącej tam mieszka, także z córką. Ocena ta prawidłowo doprowadziła organ do wniosku że czynności zameldowania małoletniej powinna być uchylona z uwagi na to, że w jej dacie małoletnia nie mieszkała w domu przy ulicy P. [...].
Sąd podkreślił, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców. Dlatego niejako automatycznie doszło do zameldowania dziecka z matką. Zebrane jednak dowody wskazują, że w dacie zameldowania tj. 18 kwietnia 2005 r. małoletnia co prawda mieszkała z matką jednakże nie przy ulicy P. [...]. Żaden ze współwłaścicieli jej nie widział a sama matka małoletniej tym okolicznościom skutecznie nie zaprzeczyła potwierdzając, że od kilkunastu lat "pomieszkuje" przy ulicy S. [...] w domu wybudowanym przez swoich rodziców.
Wszystkie te okoliczności trafnie doprowadziły organ do wniosku, że w dacie zameldowania małoletniej nie została spełniona przesłanka zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu w domu przy ulicy P. [...] a zatem, że czynność zameldowania była wadliwa.
Jako bez znaczenia Sąd wojewódzki uznał toczące się postępowanie sądowe w przedmiocie wzruszenia postanowienia spadkowego, ponieważ nawet gdyby do tego doszło to mogłoby co najwyżej w innych sposób ukształtować krąg właścicieli spornej nieruchomości. To jednak pozostaje bez żadnego wpływu na ocenę przesłanek do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania. Sama zaś deklarowana przez matkę skarżącej, wola powrotu do rodzinnego domu i związek emocjonalny z nim, nie ma przesądzającego znaczenia przy ocenie spełnienia przesłanek do uchylenia czynności materialno-technicznej skoro de facto w dacie zameldowania jej córki, córka w tym domu nie mieszkała.
Dla porządku Sąd wskazał, że wyrokiem WSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/WA 2881/13 została oddalona skarga D. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie jej wymeldowania z domu przy ulicy P. [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła O. K. w imieniu której działa D. K., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organ bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, co miało istotny wypływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy i w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ przepisu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, z pominięciem okoliczności sprawy, że małoletnia O. K. w dacie zameldowania nie zamieszkiwała w nieruchomości nr [...] w W..
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że małoletnia O. K. w dacie zameldowania rzeczywiście nie mieszkała w domu przy ulicy P. [...]. Stwierdzenie Sądu w powyższym zakresie nie uwzględnia jednak okoliczności sprawy, a mianowicie że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców. Matka małoletniej – D. K., mimo iż aktualnie nie zamieszkuje nieruchomości przy ulicy P. [...], nie opuściła tego miejsca dobrowolnie. W ocenie skarżącej, okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i jest z nią powiązana. Matka małoletniej zmuszona została do opuszczenia domu rodzinnego wbrew jej woli, wskutek okoliczności niezależnych od niej, co ewidentnie świadczy o braku swobody w podjęciu decyzji o nie zamieszkiwaniu pod wskazanym adresem. Z tego też względu nie można automatycznie przyjmować, iż O. K. w dacie zameldowania nie mieszkała w przedmiotowej nieruchomości, bowiem zostało to zdeterminowane okolicznościami zupełnie od strony niezależnymi.
Na uwagę zasługuje także fakt, że nieprzebywanie D. K. i jej córki pod wskazanym adresem jest spowodowane matactwami osób zgłaszających wniosek o wymeldowanie w niniejszej sprawie. Działania J. J. i jego rodziny w tym zakresie, potwierdzają jedynie, iż podejmuje on wszelkie starania, by D. K. wraz z małoletnią córką O. K. nie zamieszkały w rodzinnej nieruchomości.
Powyższe okoliczności, w ocenie skarżącej, zostały przez Sąd całkowicie pominięte, co z resztą wynika wprost z uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżone orzeczenie, ograniczył się jedynie do faktu nie zamieszkiwania małoletniej w dacie zameldowania, co wywarło negatywny wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwana "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt.2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu przepisów postępowania.
I tak, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy jego treści nakazane art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu wystarczającym do wyjaśnienia i umotywowania podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie ewentualnej kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie ważne wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia i odniósł go do stanu faktycznego sprawy. Ustalenia faktyczne oraz ocena prawna wraz z jej uzasadnieniem nie budzą, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zastrzeżeń bowiem Sąd Wojewódzki w sposób należyty skontrolował legalność zaskarżonych decyzji, prawidłowo przyjmując, że organ administracji nie dopuścił się żadnego naruszenia prawa.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób zatem przyjąć, że organ rozpoznając niniejszą sprawę nie dopełnił obowiązku przewidzianego w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło w sprawie do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Z przepisów tej ustawy wynika, że każdy ma obowiązek zgłoszenia odpowiedniemu organowi miejsca swego pobytu, celem zameldowania się w nim. Organ dokonuje rejestracji w formie czynności materialno-technicznej – o ile podane w zgłoszeniu okoliczności nie budą wątpliwości. Dla zameldowania konieczne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu w którym zameldowanie ma nastąpić. Uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania następuje wówczas gdy okaże się, że w dacie tej czynności osoba nie przebywała z zamiarem stałego pobytu w tym lokalu.
W niniejszej sprawie sama skarżąca zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podaje, iż "zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że małoletnia O. K. w dacie zameldowania rzeczywiście nie mieszkała w domu przy ulicy P. [...]", jednak sąd I instancji nie wziął pod uwagę tak istotniej jej zdaniem kwestii, że nie opuściła tego miejsca dobrowolnie.
Należy podkreślić, że organ właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności wyeliminowania błędnego wpisu dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w drodze decyzji. Dla jej wydania nie ma znaczenia dlaczego matka małoletniej przed jej urodzeniem opuściła miejsce zamieszkania, czy nastąpiło to dobrowolnie, czy też została do tego zmuszona wskutek okoliczności niezależnych od niej.
W przedmiotowej sprawie wpis dotyczący zameldowania małoletniej O.K. od początku był błędny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, jak to zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.