Uzasadnienie
Zaskarżonym przez L. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem nr [...] z [...] października 2006 r. Minister Budownictwa działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez L. K. od decyzji Wojewody Pomorskiego z [...] września 2005 r. znak [...] ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego. Odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego z [...] września 2005 r. L. K. wniósł w dniu 2 sierpnia 2006 r. wyjaśniając jednocześnie, iż decyzja organu I instancji doręczona mu została w dniu 19 lipca 2006 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podniósł natomiast, że wskazana decyzja doręczona została skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., tj. przez podwójne awizowanie pod wskazanym w aktach adresem pod nieobecność adresata.
Wobec powyższego bieg terminu do złożenia odwołania rozpoczął się z dniem 6 października i upłynął z dniem 20 października 2005 r. A zatem wniesienie przez L. K. odwołania w dniu 2 sierpnia 2006 r. (data stempla pocztowego) nastąpiło zdaniem organu po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 86/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Ministra Budownictwa z [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Minister Budownictwa stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez L. K. przyjął, iż decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 20 października 2005 r. w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a., podnosząc jednocześnie, że w toku postępowania kierowana na ten adres korespondencja była przez L. K. odbierana. Skarżący L. K. natomiast kwestionując powyższe postanowienia wskazywał na fakt zamieszkiwania pod innym adresem.
Zdaniem Sądu stanowisko zaprezentowane przez organ w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na aprobatę. Podkreślić należy, że przesłanką zastosowania art. 44 k.p.a. jest "niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43". Niemożność ta obejmuje sytuacje, w których adresatowi będącemu osobą fizyczną nie doręczono pisma w żadnym z miejsc przewidzianych w art. 42 lub też nie doręczono pisma żadnej z osób wymienionych w art.
43. Jednocześnie z orzecznictwa wynika, że warunkiem zastosowania tego przepisu jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43. Domniemanie doręczenia nie ma zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego.
W świetle powyższego zatem organ przed stwierdzeniem, że decyzję z [...] września 2005 r. doręczono L. K. w trybie art. 44 k.p.a. zobowiązany był wyjaśnić, czy adres na jaki przesłano skarżącemu tę decyzję jest prawidłowy. Bez znaczenia jest przy tym zdaniem Sądu fakt odbierania przez skarżącego korespondencji pod innym adresem, tj. G. ul. [...], albowiem z akt nie wynika, aby skarżący wskazywał ten adres jako adres do korespondencji. Pod wskazanym adresem zamieszkuje natomiast brat skarżącego, który pośredniczył w przekazywaniu skarżącemu korespondencji. gdy chodzi zaś o pismo, na które organ powołuje się w odpowiedzi na skargę, tj. pismo Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego skierowane do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w Gdyni w kwestii potwierdzenia adresu zameldowania to należy zwrócić uwagę, że zapytanie dotyczyło A. K., a nie skarżącego L. K..
Ustalenie przez organ, że skarżący L. K. faktycznie zamieszkuje pod innym adresem niż ten, na który kierowano korespondencję, a tym samym, uznanie, że nie doręczono mu decyzji z [...] września 2005 r. nie będzie skutkowało rozpoznaniem przez Ministra Budownictwa jego odwołania. Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa termin do wniesienia odwołania dla strony pominiętej biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, której zapewniono udział w postępowaniu (w istocie chodzi tu o najpóźniejszą datę doręczenia decyzji jednej ze stron – jeśli doręczenie następowało w różnych datach). Termin ten wiąże również stronę, która faktycznie nie uczestniczyła w postępowaniu, jak i osobę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i której nie została doręczona (ogłoszona) decyzja, chociaż miała status strony tego postępowania. W takim wypadku, bez względu na okoliczność, czy pozostałe podmioty wniosły odwołanie i w sprawie została wydana decyzja ostateczna, czy też stała się ona ostateczna z powodu jej niezaskarżenia, ochronę interesu podmiotu, któremu nie doręczono decyzji, zapewnia instytucja wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 12 pkt 4 k.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] września 2005 r. pozostałym uczestnikom postępowania doręczono na przełomie września i października 205 r. w tym też terminie L. K. mógł skutecznie złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Minister Budownictwa powinien wezwać stronę do wyjaśnienia czy jej pismo z [...] sierpnia 2006 r. zatytułowane "odwołanie" nie stanowiło w rzeczywistości wniosku o wznowienie postępowania odwoławczego, informując przy tym skarżącego o skutkach prawnych wynikających z wniesienia odwołania po terminie. Powyższy obowiązek ciąży na organie administracji publicznej na mocy art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Dlatego też Sąd doszedł do przekonania, że wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania, przed wyjaśnieniem powyższych okoliczności, było przedwczesne.
Tym samym w ocenie Sądu sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w sprawie nie poczyniono.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie.
Minister Obrony Narodowej wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 44 i art. 41 w świetle zasady wyrażonej w art. 7 in fine k.p.a.
Na tej odstawie wnosił o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
L. K. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Do takich naruszeń należy naruszenie przepisów prawa procesowego, których następstwem są wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W pełni prawidłowo Sąd wywiódł wątpliwości co do zachowania przepisów postępowania administracyjnego regulujących doręczenie decyzji administracyjnej. Prawidłowo też wywiódł, że złożenie odwołania po upływie rocznego terminu wymaga wyjaśnienia treści czynności procesowej strony. Taki obowiązek ustalenia stanu faktycznego wynika z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" oraz preambuły Konstytucji, która stanowi o zagwarantowaniu praw obywatelskich. Nie jest zatem dopuszczalne naruszenie praw jednostki.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.