Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1334/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej usunięcie odpadów.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2003 r. nakazującej P. S.A. w W. usunięcie odpadów z działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących terenem nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania tego rodzaju odpadów. We wniosku o stwierdzenie nieważności Spółka P. podniosła, że nie jest wytwórcą, ani też posiadaczem odpadów, dlatego przedmiotowa decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania.
Od decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. skarżąca Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Wskazało, że z dokumentów wynika, iż w dniu wydania decyzji Spółka była podmiotem władającym wzmiankowanymi nieruchomościami. Kolegium nie podzieliło argumentów strony, że wszczęcie postępowania przez Policję na skutek jej zawiadomienia w sprawie wyrzucania odpadów przez nieznane osoby, obala domniemanie, iż Spółka jest posiadaczem tychże odpadów.
Na powyższą decyzję Spółka P. złożyła skargę do sądu administracyjnego, podnosząc, że sporne odpady nie należą do skarżącej, gdyż zostały podrzucone przez miejscową ludność. Przeważająca część odpadów znajduje się na terenach miejskich, a tylko niewielka część na terenie będącym w jej władaniu. Skarżąca stwierdziła nadto, że omawiany teren należy do terenów zamkniętych i w związku z tym organem właściwym do wydania decyzji w sprawie jest wojewoda, co wynika z art. 378 ust. 2 pkt 1b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2003 r. zostało oparte na przepisie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym organ administracji państwowej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ocenie Sądu zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem P. S.A., jako podmiot władający terenem na którym stwierdzono istnienie odpadów, niewątpliwie prawidłowo została uznana za stronę w sprawie. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów została więc skierowana do właściwego podmiotu.
Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie jedyną przesłanką, którą można było rozważać, jest przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, Sąd nie znalazł argumentów przemawiających za uznaniem, iż decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2003 r. rażąco naruszała prawo. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do składowania lub magazynowania. Są to jedyne organy właściwe w sprawach, których przedmiotem jest nakazanie usunięcia odpadów. Przytoczony natomiast przez skarżącą Spółkę przepis art. 378 ust. 2 pkt 1b reguluje właściwość organów administracji w sprawach ochrony środowiska. Nie jest zatem zasadny zarzut, iż organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów, był w niniejszej sprawie wojewoda.
Sąd zauważył także, iż przez posiadacza odpadów – stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy – rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną). Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Określenie skarżącej Spółki, w oparciu o powyższe domniemanie, jako posiadacza odpadów, nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa wyłącznie z tego powodu, że toczy się na jej wniosek postępowanie przed organami ścigania.
Od powyższego wyroku Spółka P. S.A. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W skardze zawarty został wniosek o zasądzenie kosztów postępowanie według norm przepisanych.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu 1) art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz 2) art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), polegającą na przyjęciu, że P. S.A. włada działkami nr [...] i jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nich, mimo, że działki te zajęte są pod drogę publiczną. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że działki, których dotyczyło postępowanie zajęte są pod drogę publiczną – ul. S. stanowiącą drogę dojazdową do Zakładu Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych – jednostki budżetowej m.st. Warszawy, co potwierdza uchwała nr 404/Xxxxvi/98 Rady Gminy Warszawa-Rembertów z dnia 10 czerwca 1998 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Obszaru nr 1 – "Al. gen. Antoniego Chruściela "Montera" – Dz. Urz. woj. Maz. Nr 91, poz. 902.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie kasacyjne polega na badaniu podstaw kasacyjnych, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach wymienionych w art. 174 cyt. ustawy: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania o ile naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut sprowadza się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez błędne przyjęcie, że P. S.A. włada działkami nr [...] i jest posiadaczem odpadów, które się na nich znajdują.
Odnosząc się do przedstawionego wyżej zarzutu należy przede wszystkim podkreślić, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja nie została wydana w zwykłym trybie, lecz w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.
Powołując się bowiem na wymienione wyżej przepisy organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2003 r. nakazującej P. usunięcie odpadów z ww. działek uznając, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających uwzględnienie złożonego przez P. wniosku.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu w tym zakresie. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do tego czy badana w trybie nadzoru decyzja skierowana została – jak podnoszono we wniosku – do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zarówno ograny jak i sąd przyjęły, iż decyzja nakładająca obowiązek usunięcia odpadów skierowana została do właściwego podmiotu, ponieważ odpady składowane były na terenie, który pozostawał we władaniu P. S.A. co czyni zasadnym wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. Kwestionując stanowisko sądu w tym zakresie wnoszący skargę kasacyjną ograniczył się wyłącznie do postawienia sądowi zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zauważyć w tym miejscu należy, że podważenie poczynionych przez organy ustaleń, zaaprobowanych przez sąd a także dokonanych przez Sąd I instancji ocen byłoby możliwe wyłącznie wówczas gdyby w skardze kasacyjnej przytoczony został zarzut naruszenia przez sąd stosownych przepisów postępowania.
W istocie bowiem cała sprawa sprowadza się do dokonania przez wnoszącego skargę kasacyjną odmiennych niż sąd ustaleń w kwestii uznania P. S.A. za podmiot władający odpadami czy też władający powierzchnią ziemi. Nie jest to sprawa wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów a jedynie prawidłowego ich zastosowania.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika w sposób niewątpliwy, że skarżący zarzuca sądowi błąd w subsumpcji wskazanych przepisów odnosząc ten zarzut do własnych ustaleń faktycznych prezentowanych w skardze kasacyjnej. Zwalczanie ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę kwestionowanego wyroku, mogłoby być skuteczne jedynie wówczas gdyby skarżący, jak to już wyżej wskazano, powołał również drugą z podstaw kasacji wymienioną w art. 174 pkt 2 – P.p.s.a. W sytuacji kiedy skarżący ograniczył się do zarzutów związanych z pierwszą z podstaw kasacyjnych (pkt 1 cyt. przepisu) dla dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny trafności takich zarzutów miarodajne są ustalenia faktyczne tkwiące u podstaw wydania skarżonego wyroku.
Skoro więc Sąd I instancji nie zakwestionował dokonanych przez organy ustaleń, że P. S.A. – w dniu wydania kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji był podmiotem władającym nieruchomością – to ustalenia te nie mogły zostać skutecznie podważone tak zredagowanymi zarzutami skargi kasacyjnej.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na zas. art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.