Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 14/12, po rozpoznaniu skargi H. P., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] wydane w przedmiocie wymeldowania.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2011 r. H. P. wystąpiła o wymeldowanie D. P. z pobytu stałego z lokalu nr 7 położonego w Łodzi przy ul. [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Prezydent Miasta Łodzi umorzył wszczęte postępowanie. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, a wszczęte postępowanie podlega umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawczyni utraciła tytuł prawny do lokalu położonego przy ul. [...] z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu. Z powyższych względów nie posiada ona legitymacji procesowej w sprawie wymeldowania D. P. Samo zamieszkiwanie w lokalu nie daje bowiem uprawnień do występowania w charakterze strony w postępowaniu meldunkowym.
H. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucając naruszenie art. 28, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, organy administracji publicznej wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy w zakresie posiadania przez nią legitymacji procesowej w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, czy H. P. przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie dotyczącej wymeldowania D. P. z pobytu stałego w lokalu nr 7 położonym w Łodzi przy ul. [...], wszczętej na wniosek skarżącej. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z twierdzeniem organu administracji, iż z systematyki ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że legitymację procesową strony posiada osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu.
W niniejszej sprawie lokal położony w Łodzi przy ul. [...] H. P. zajmuje na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 17 sierpnia 1995 r. z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej Łódź - Śródmieście. Z akt sprawy wynika nadto, że w/w umowa najmu została skarżącej wypowiedziana ze skutkiem na dzień 30 września 2008 r., z uwagi na zły stan techniczny budynku, który został przeznaczony do rozbiórki. Bezsporny pozostaje również fakt, iż pomimo wypowiedzenia umowy, skarżąca nadal zajmuje przedmiotowy lokal, za który regularnie opłaca czynsz w wysokości ustalonej w umowie najmu. Skarżąca nie otrzymała również od wynajmującego żadnej propozycji lokalu zamiennego.
Rację ma zatem skarżąca, która wykazując swój interes prawny w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie D. P., powołuje się na przepis art. 674 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. Przepis art. 674 k.c. ustanawia regułę interpretacyjną, zgodnie z którą, w pewnych okolicznościach poczytuje się, że najem trwa nadal, gdyż nastąpiło jego tzw. milczące przedłużenie. Regułę tę stosuje się w razie zaistnienia wątpliwości, a okoliczności te to dalsze używanie przedmiotu najmu przez dotychczasowego najemcę oraz zgoda wynajmującego na taki stan. W opisanych okolicznościach następuje – zgodnie z treścią omawianego przepisu – zmiana treści umowy zawartej na czas oznaczony, polegająca na przedłużeniu umowy najmu na czas nieoznaczony. A jeśli umowa zawarta była na czas nieoznaczony, to chociaż jej treść nie ulega zmianie, to jednak mimo jej wypowiedzenia trwa ona nadal w niezmienionej treści.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż tytuł prawny skarżącej do przedmiotowego lokalu wynika z umowy najmu z dnia 17 sierpnia 1995 r. Umowa ta została, co prawda, wypowiedziana ze skutkiem na dzień 30 września 2008 r., niemniej jednak skarżąca nadal zajmuje mieszkanie, przy jednoczesnej zgodzie wynajmującego. Uznać należy zatem, iż najem lokalu przy ul. [...] w Łodzi został przedłużony na czas nie oznaczony.
Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym dalsze używanie rzeczy ma charakter chwilowy, do czasu wskazania skarżącej lokalu zamiennego i nie skutkowało przedłużeniem umowy na podstawie art. 674 k.c. Sąd wskazał, iż zarówno upływ czasu jaki upłynął od momentu wypowiedzenia umowy, regularne opłacanie przez skarżącą czynszu w wysokości ustalonej przez wynajmującego, niewskazanie lokalu zamiennego, jak i brak sprzeciwu wynajmującego co do trwającego stanu rzeczy, przeczy twierdzeniom organu. Skoro zatem skarżąca posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, to posiada również legitymację procesową do występowania w postępowaniu dotyczącym wymeldowania D. P. z lokalu, w charakterze strony. Niezasadnym zatem było umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Łódzki, zaskarżając wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na:
- 1) podstawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż organ naruszył art. 28 i 105 § 1 k.p.a. i w konsekwencji uwzględnienie skargi, podczas gdy powinien mieć zastosowanie art. 151 p.p.s.a.
- 2) podstawie naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie – art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 674 k.c.
Mając na uwadze powyższe, Wojewoda Łódzki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z oceny okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika, iż żadna ze stron stosunku najmu, który trwał do momentu upływu okresu jego wypowiedzenia, czyli do dnia 30 września 2008 r., nie ujawniła woli jego przedłużenia ani w sposób wyraźny, ani dorozumiany. Wynajmujący natomiast w sposób wyraźny złożył oświadczenie woli w piśmie z dnia 26 sierpnia 2008 r., którego treścią było rozwiązanie stosunku najmu.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną, H. P. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi była decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2011 r., którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku H. P. o wymeldowanie D. P. z pobytu stałego z lokalu nr 7 położonego w Łodzi przy ul. [...].
W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarżący kasacyjnie – Wojewoda Łódzki oparł skargę na obu wymienionych wyżej podstawach. Sądowi I instancji zarzucono więc naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 674 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 28, 105 § 1 k.p.a. Główny zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że doszło do milczącego przedłużenia stosunku najmu lokalu zajmowanego przez H. P. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Za trafną należy uznać zarówno ocenę organu administracji publicznej, jak i Sądu I instancji, że przymiot strony (art. 28 k.p.a.), a zarazem legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie osoby z lokalu, posiada podmiot dysponujący tytułem prawnym do tego lokalu. Przemawia za tym również obowiązujące aktualnie brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.
Zdaniem orzekającego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, całokształt okoliczności faktycznych sprawy niniejszej skłania do podzielenia poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że H. P. miała przymiot strony w postępowaniu o wymeldowanie D. P. z pobytu stałego z lokalu nr 7 położonego w Łodzi przy ul. [...]. Sąd I instancji trafnie bowiem ocenił, że dysponowała ona tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, gdyż nastąpiło tzw. milczące przedłużenie stosunku najmu wynikającego z umowy z dnia 17 sierpnia 1995 r. – stosownie do przepisu art. 674 k.c. Pomimo bowiem wypowiedzenia skarżącej umowy najmu, ze skutkiem na dzień 30 września 2008 r., nadal zajmowała ona przedmiotowy lokal oraz opłacała czynsz. Z drugiej zaś strony, wynajmujący znosił taki stan rzeczy, nie zaproponował też lokalu zamiennego (por. wyrok SN z dnia 23 maja 1983 r., IV CR 569/82, Lex nr 612286).
Z tego względu nie można podzielić argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej i zmierzającej do wykazania, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do milczącego przedłużenia stosunku najmu lokalu, gdyż strony umowy najmu nie ujawniły woli jego przedłużenia ani w sposób wyraźny, ani dorozumiany.
Reasumując, skoro H. P. dysponowała tytułem prawnym do wyżej wskazanego lokalu, wynikającego z przedłużonej w sposób dorozumiany umowy najmu z dnia 17 sierpnia 1995 r., to oznaczało to tym samym, że przysługiwał jej status strony w postępowaniu dotyczących wymeldowania z tegoż lokalu D. P. Należało więc przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, że umorzenie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., w sprawie z wniosku H. P. z przyczyny braku legitymacji procesowej – było niezasadne.
Wobec powyższego, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.