Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Po 401/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę I. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie inwentaryzacji powykonawczej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w/w skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu w dniu 15 maja 2006 r. Zatem, stosownie do treści art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dniu 22 maja 2006 r. przesłano skargę do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego w Poznaniu, jako organu, którego decyzję zaskarżono.
Sąd wskazał, że skarga została wprawdzie wniesiona w terminie, bowiem zaskarżona decyzja została skarżącej doręczona w dniu 15 kwietnia 2006 r., a skargę wniesiono w dniu 15 maja 2006 r., jednak błędnie skierowano ją do Sądu. W tej sytuacji dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty złożenia skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, a datę przekazania jej organowi właściwemu, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu 22 maja 2006 r. Tym samym Sąd uznał, że termin trzydziestu dni do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 powołanej ustawy upłynął z dniem 15 maja 2006 r., zaś skarga została wniesiona w dniu 22 maja 2006 r. (data przesłania skargi przez Sąd właściwemu organowi administracji) i na podstawie art. 58 § 1 tej ustawy odrzucił skargę jako spóźnioną.
I. G. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego postanowienia i zaskarżając go w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 112 i art. 9 kpa, przez nieuprawnione przyjęcie, iż jej skarga z dnia 14 maja 2006 r. nadana bezpośrednio pod adresem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 15 maja 2006 r. została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, co było spowodowane nieuwzględnieniem przez Sąd, iż brak pouczenia w zaskarżonej decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a w szczególności co do sposobu jej wniesienia, nie może szkodzić stronie, która wniosła skargę w terminie, chociaż nie w sposób ustawowo określony.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania skargi jako wniesionej w terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że w decyzji z dnia 7 kwietnia 2006 r. nie została pouczona przez Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym o terminie i trybie jej wniesienia, na co zwróciła uwagę w skardze. Pomimo to, wniosła skargę w terminie, bezpośrednio do Sądu. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z poprzednim uregulowaniem prawnym, w myśl art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), skarga byłaby skuteczna, mimo niezachowania trybu do jej wniesienia.
W ocenie skarżącej Sąd I instancji powinien zastosować w niniejszej sprawie art. 112 kpa, który wskazuje, że błędne pouczenie w decyzji, a tym samym brak takiego pouczenia, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do pouczenia. Powyższe wynika również z art. 9 kpa nakazującego organom administracji należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz czuwanie nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast w przedmiotowej sprawie brak pouczenia o prawie wniesienia środka zaskarżenia skutkowało ujemnymi konsekwencjami dla strony, bowiem spowodowało uznanie skargi za spóźnioną i jej odrzucenie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że w przypadku braku pouczenia o prawie wniesienia skargi na decyzję sąd administracyjny powinien zgodnie z art. 3 kpa udzielić skarżącemu wskazówki dotyczącej konieczności wniesienia formalnego wniosku o przywróceniu terminu. W sytuacji bowiem, kiedy strona była pozbawiona prawidłowej informacji o uprawnieniach, niezłożenie w/w wniosku, należy zdaniem skarżącej, traktować jako brak skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżących uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym, jest obwarowana przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 P.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa. Skarga ta zawiera uzasadniony zarzut naruszenia prawa procesowego.
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Bezsporne jest w okolicznościach tej sprawy, że skarżąca otrzymała zaskarżoną decyzję w dniu 15 kwietnia 2006 r., zatem trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął w dniu 15 maja 2006 r. Skarżąca wprawdzie złożyła w tym dniu skargę, jednakże, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, uczyniła to w niewłaściwym trybie, bowiem skierowała skargę bezpośrednio do Sądu, podczas gdy stosownie do art. 54 § 1 powołanej ustawy, skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
Sąd miał zatem obowiązek przekazania w/w skargi do właściwego organu, tj. do Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu. W tej sytuacji, jak przyjęto w orzecznictwie, nie można uznać za datę złożenia skargi daty jej nadania do niewłaściwego organu, ale datę przekazania jej do organu właściwego. Bezsporne jest również to, że zaskarżona decyzja nie zawiera pouczenia o trybie i terminie wniesienia skargi do Sądu administracyjnego, zaś skarżąca występująca bez adwokata wnosząc skargę w takich okolicznościach zamieściła w niej stwierdzenie: cytat -zaskarżonej decyzji zarzucam ponadto brak pouczenia o możliwości złożenia skargi - koniec cytatu. Natomiast po przekazaniu skargi strony do Sądu I instancji ten odrzucił ją jako wniesioną po terminie.
Odnosząc powyższe do zarzutu skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji rozpoznając niniejszą sprawę naruszył art. 58 § 1 w związku z art. 112 kpa i art. 9 kpa, stwierdzić należy, że przepis art. 9 kpa nakłada na organ administracji obowiązek należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, zgodnie zaś z art. 112 kpa, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Tym bardziej brak jakiegokolwiek pouczenia o terminie i sposobie złożenia skargi do Sądu administracyjnego zobowiązuje do szczególnej staranności przy analizie skargi i dokonywanej następnie ocenie podstaw ewentualnego jej odrzucenia w trybie w art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpoznawanej sprawie przede wszystkim przed zastosowanie normy z art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało wnikliwie ocenić treść skargi w szczególności pod kątem ewentualnego zamieszczenia w niej wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi, co w tej sprawie jest szczególnie uzasadnione w świetle końcowych jej motywów, wyżej wskazanych. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek taki ma niewątpliwie pierwszeństwo w rozpoznaniu przed ewentualnym zastosowanie normy art. 58 § 1 cytowanej ustawy procesowej.
Jeżeli nawet wniosku zawartego w końcowych motywach skargi nie można odczytać w sposób jednoznaczny, to co najmniej istniejące wątpliwości nie pozwalają w tym zakresie pominąć go i nie wyjaśnić tej kwestii. Mając na uwadze treść art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek udzielania pomocy stronie występującej bez adwokata poprzez informowanie jakie czynności procesowe powinny zostać podjęte, w jaki sposób i w jakim terminie powinny zostać usunięte stwierdzone przez sąd wadliwości w tych czynnościach, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanych okolicznościach, Sąd I instancji powinien zatem w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy skarżąca składając skargę nie wnosi jednocześnie o przywrócenie terminu do jej złożenia. Sąd nie podjął jakichkolwiek działań w tym zakresie, czym naruszył art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.