Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2016 r., sygn. VII SA/Wa 1067/15 oddalił skargę D. N. i J. N. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 17 marca 2015 r., nr... utrzymującą w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 13 listopada 2014 r., nr... o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa M. willi wzniesionej w 1934 r. według projektu B. P., położonej w K. przy ul. W...., gm. K., pow. piaseczyński - wraz z terenem posesji.
Sąd I instancji stwierdził, że organ wnikliwie przedstawił opis obiektu i dokonał jego oceny, jako zabytku, przez pryzmat wartości zarówno artystycznych, jak i naukowych. Objęcie ochroną konserwatorską całego terenu przedmiotowej posesji wynikało z faktu, że powstała ona w efekcie pierwotnej parcelacji folwarku leśnego "K.", a działka zachowała swój pierwotny kształt i sposób zagospodarowania. Ponadto, ogromne znaczenie należało przypisać przemyślanemu wkomponowaniu przez architekta willi w kontekst przestrzenny miejsca.
Jak wskazał Sąd I instancji, przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.; dalej uozoz) nie definiują na jej potrzeby pojęcia nieruchomości, wobec tego należy odwołać się do regulacji zawartej w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 46 § 1 Kc nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W ocenie Sądu Wojewódzkiego przyjąć zatem należy, że w niniejszej sprawie nic nie stało na przeszkodzie aby wpisać do rejestru zabytków, na podstawie art. 9 ust. 1 uoz, całości nieruchomości stanowiącej działkę nr ew...., obejmującą zarówno przedmiotowy budynek, jak i teren posesji.
D. N., J. N. i B. R. wnieśli od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 uozoz poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż posesja stanowiąca ww. działkę nr... stanowi wraz z budynkiem na niej posadowionym zabytek, a tym samym podlega wpisowi do rejestru zabytków nieruchomych województwa M. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.
Przechodząc do oceny zarzutu skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że kluczowy problem w niniejszej sprawie to kwestia czy w świetle art. 3 pkt 1 uozoz mówiącego, że zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową, teren całej działki... mieści się w powyższej definicji. Wartość historyczną, artystyczną oraz naukowa samego budynku zaprojektowanego przez architekta B. P. jest bowiem oczywista i nie jest kwestionowana w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do okoliczności uznania terenu całej posesji jako spełniającej definicję zabytku nieruchomego, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko organów ochrony konserwatorskiej oraz Sądu I instancji, że istniały jednoznaczne przesłanki przemawiające za takim zakresem wpisu ochrony z uwagi na ochronę dziedzictwa architektonicznego.
Organy wskazały, że objęcie ochroną całego terenu posesji nie było oparte na dowolnych ustalenia, lecz wynikało z faktu, że elementem ww. projektu architektonicznego autorstwa B. P. było wkomponowanie budynku w kontekst przestrzenny miejsca i powiązania jej lokalizacji z charakterem posesji. Istotne znaczenie ma to, że bryła willi zajmuje centralne miejsce regularnej działki, a przy projektowaniu budynku uwzględniono dobre nasłonecznienie willi od południa oraz otwartość na otaczający krajobraz - zabytkowy drzewostan o charakterze leśnym. W rysunkach projektowych B. P. zaznaczył wszystkie rzucające się na elewację cienie, decydujące o efekcie artystycznym kompozycji.
Ponadto działka ta, wytyczona w okresie pierwotnej parcelacji (1926 r.), nie była wtórnie dzielona. Jednak, jak wskazano powyżej, nie samo zachowanie granic i kształtu działki było wyłączną przesłanką wpisu posesji do rejestru zabytków. Podnoszone w skardze kasacyjnej kwestie związane z zagospodarowaniem sąsiednich działek i faktycznym wykorzystaniem obecnie części nieruchomości jako parkingu samochodowego nie mają w tym kontekście żadnego znaczenia.
Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie dokonano prawidłowo wykładni i zastosowania art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 uozoz.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.