Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 676/23 odrzucił skargę N. N. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w Luandzie z 22 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy. W ocenie Sądu pierwszej instancji sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, albowiem znajduje do niej zastosowanie wyłączenie z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej "p.p.s.a.".
Skargę kasacyjną złożył N. N., zaskarżając ww. postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Podniesiono zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 5 pkt 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, co zdaniem strony narusza zagwarantowane w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 30 Konstytucji RP prawo do sądu, ponieważ ogranicza cudzoziemcowi możliwość odwoływania się od niekorzystnego rozstrzygnięcia, a także stanowi naruszenie standardów określonych w art. 47 Karty Praw Podstawowych. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej poprzez nieuwzględnienie, że zaskarżona decyzja Konsula RP w Luandzie jest decyzją administracyjną (art. 104-113 k.p.a.), a co za tym idzie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarga do sądu administracyjnego na odmowę wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5 pkt 4 tej ustawy.
Przepis art. 5 pkt 1-5 p.p.s.a. zawiera wyliczenie kategorii spraw, w stosunku do których wyłączona jest możliwość zaskarżania ich do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 5 pkt 4 tej ustawy, sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wiz wydawanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych lub konsulów, z wyjątkiem wiz: a) o których mowa w art. 2 pkt 2-5 rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 810/2009 z 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, s. 1, z późn. zm.); b) wydawanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego UE, państwa członkowskiego EFTA - strony umowy o EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium RP, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich UE i członków ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 293).
Przywołana regulacja wyłącza, w zakresie w niej określonym, sądową kontrolę w sprawach wiz wydawanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych lub konsulów. Na skutek wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 13 grudnia 2017 r., C-403/16, Soufiane El Hassani v. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, z dniem 4 marca 2019 r. doszło do zmiany art. 5 pkt 4 p.p.s.a. i obecnie wyłączenie sądowej kontroli nie obejmuje odmowy wydania wiz Schengen (art. 5 pkt 4 lit. a). Podkreślić należy, że ww. wyrok Trybunału nie dotyczył odmowy wydania wiz krajowych.
Wydawanie wiz krajowych przewiduje przepis art. 18 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L z 2000 r., Nr 239, s. 19), zgodnie z którym wizami na pobyt przekraczający 90 dni ("wizami długoterminowymi") są wizy krajowe wydane przez jedno z państw członkowskich zgodnie z jego prawem krajowym lub prawem unijnym. Wskazać należy, że na szczeblu unijnym nie przyjęto żadnego aktu regulującego tryb i warunki wydawania takich wiz, zagadnienia te są objęte wyłącznie prawem krajowym.
Zatem, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 5 pkt 4 lit. b) p.p.s.a., związanych z łączeniem rodziny obywatela UE (taki przypadek nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie), skarga do sądu na odmowę wydania wizy krajowej nie przysługuje. Obowiązek udzielenia ochrony sądowej w pozostałych przypadkach odmowy wydania wizy krajowej może powstać jedynie, gdy wniosek o wydanie takiej wizy realizuje uprawnienia przewidziane w prawie UE. Taka sytuacja także nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Warunki udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę zostały uregulowane w art. 114 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Przewidziana tam procedura jest konsekwencją wprowadzenia do polskiego porządku prawnego dyrektywy PE i Rady 2011/98/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. Urz.
UE L 343 z 23 grudnia 2011 r., s. 1-9). W motywie 11 tej dyrektywy wskazano, że jej przepisy w sprawie jednego wniosku i jednego zezwolenia nie powinny dotyczyć wiz jednolitych ani długoterminowych. Wobec tego nie można wskazać przepisu prawa UE, który nakładałby na państwo członkowskie obowiązek zapewnienia prawa do sądu w niniejszej sprawie.
Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych. Trybunał Sprawiedliwości UE, w odpowiedzi na pytanie NSA, w wyroku z 10 marca 2021 r., C-949/19, M.A. v. Konsul RP w N., wskazał, że przepis ten nie wymaga generalnej sądowej kontroli decyzji w sprawach wiz krajowych, albowiem rozpoznanie wniosku o wydanie takiej wizy następuje na podstawie prawa krajowego. Również, w sprawie wydawania wiz krajowych (długoterminowych) w celu podjęcia pracy nie mają zastosowania powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisy rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 810/2009 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia, określa ono tryb i warunki wydawania wiz na planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu – zatem nie na pobyt długoterminowy.
Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia zagwarantowanego w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 30 Konstytucji RP prawa do sądu. Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt P 12/99 (wydanym na gruncie art. 19 pkt 5 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym) przyjął, że przepis wyłączający prawo do sądu w niektórych sprawach administracyjnych dotyczących cudzoziemców jest zgodny z art. 45 Konstytucji. Istotne znaczenie w tym względzie Trybunał przyznał art. 37 ust. 2 Konstytucji, który dopuszcza - w odniesieniu do cudzoziemców - wyjątki od zasady korzystania z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Przywołane stanowisko Trybunału pozostaje aktualne również na gruncie obecnie obowiązujących przepisów.
Oczywiście nieuzasadniony pozostaje zarzut naruszenia przepisów art. 104-113 k.p.a., albowiem kodeks ten nie ma zastosowania w sprawach należących do właściwości polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych (por. art. 3 § 2 pkt 4 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), oddalił skargę kasacyjną.