Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 83/13 oddalił skargę E. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W motywach wyroku Sąd Wojewódzki powołał się na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W związku z zatrzymaniem skarżącego w dniu 25 lutego 2012 r. do wytrzeźwienia i poddaniem go badaniu psychologicznemu z powodu nadużycia alkoholu i grożenia samobójstwem przy użyciu broni palnej, Opolski Komendant Wojewódzki Policji zobowiązał go do przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, potwierdzających jego zdolność do dysponowania bronią.
Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. stwierdzono, iż skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2- 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.- zwanej dalej ustawą o broni i amunicji), zaś orzeczeniem psychologicznym nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. stwierdzono, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.
Na skutek odwołań organu Policji od powyższych orzeczeń, orzeczeniem psychologicznym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdzono, iż skarżący wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy o broni i amunicji, zaś orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzono, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2- 4 tejże ustawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Opolski Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 576) oraz art. 104 i art. 268a K.p.a. cofnął E. J. pozwolenie na posiadanie broni palnej w celach łowieckich. Jak stwierdził organ, w wyniku przeprowadzonego w trybie odwoławczym badania psychologicznego u strony stwierdzono istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie zmienia tego uzyskane przez nią pozytywne orzeczenie lekarskie. W związku z tym organ musiał cofnąć stronie pozwolenie na posiadanie broni palnej w celach łowieckich.
Na skutek odwołania od powyższej decyzji przez E. J., decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a K.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie psychologiczne wydane przez uprawnionego psychologa w trybie odwoławczym jest ostateczne i wiąże organy Policji w zakresie zawartych w nim stwierdzeń. W stosunku do odwołującego się zostało wydane ostateczne orzeczenie psychologiczne stwierdzające, że nie posiada on zdolności niezbędnej do dysponowania bronią. Dlatego też decyzja cofająca stronie pozwolenie na broń jest w pełni zasadna. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym organy Policji są związane wydanym w trybie odwoławczym ostatecznym orzeczeniem psychologicznym.
Z tych też przyczyn, na sposób rozstrzygnięcia sprawy nie mogły mieć wpływu przedstawione przez stronę oświadczenia jej najbliższych (żony i syna) o wycofaniu w stosunku do niej wniesionych zarzutów, czy też pozytywne dla strony opinie środowiska lokalnego (sołtysa oraz prezesa OSP).
Jak zaznaczył organ, to ustawodawca wymaga, aby zdolność do dysponowania bronią palną ustalona została tak orzeczeniem lekarskim, jak i psychologicznym. Jeżeli którekolwiek z nich stwierdza brak tej zdolności, osoba której ono dotyczy nie może posiadać pozwolenia na broń. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Ostateczne negatywne orzeczenie psychologiczne wyklucza możliwość dysponowania przez stronę bronią. Ma ono charakter wiążący w sprawie, gdyż organy nie są uprawnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony psycholog orzekł o braku możliwości dysponowania przez stronę bronią palną, tzn. jaki czynnik zadecydował o wydaniu orzeczenia o niekorzystnej dla strony treści.
Skargę na powyższą decyzję złożył E. J., wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając jej naruszenie jego istotnego interesu prawnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, a także przepisów proceduralnych stosowanych w ramach prowadzonego postępowania. Zdaniem skarżącego, wydający zaskarżoną decyzję organ w sposób nieobiektywny ocenił okoliczności związane z zatrzymaniem osoby skarżącego, które dowodzić miały, iż należy on do "kręgu osób, które wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego". Pomimo rozbieżności w ustaleniach faktycznych wynikających z wydanych w sprawie orzeczeń, organ I instancji nie podjął działań w kierunku ich weryfikacji, poprzez opinię niezależnego lekarza, bądź lekarza biegłego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Wskazując na normę art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy o broni i amunicji, Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie budził wątpliwości fakt, że okoliczności w jakich doszło do zatrzymania skarżącego przez funkcjonariuszy Policji w dniu 25 lutego 2012 r. uzasadniały dostatecznie podejrzenie, iż należy on do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 tej ustawy. W tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych orzeczeń. Cytując z kolei przepisy art. 15 ust. 7 i 9 ww. ustawy w związku z § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.), Sąd podał również, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że orzeczeniem lekarskim z dnia [...] marca 2012 r. i orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] marca 2012 r. stwierdzono, że skarżący nie należy do osób wymienionych – odpowiednio - w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 oraz w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec powyższego może dysponować bronią.
W trybie § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia organ Policji wniósł odwołania, w wyniku których orzeczeniem lekarskim z dnia 3 sierpnia 2012 r. stwierdzono, iż skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią, a orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdzono, iż skarżący wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 tej ustawy.
Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że orzeczenie lekarskie i orzeczenia psychologiczne wydane w trybie odwoławczym, są niepodważalne i stosownie do § 8 ust. 9 ww. rozporządzenia ostateczne. W konsekwencji tego organy Policji są nimi związane i nie mogą one dokonywać ich oceny. W konsekwencji powyższego, jeżeli jedno z orzeczeń dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet jeśli jest pozytywne, powoduje odmowę wydania stronie pozwolenia na posiadanie broni. Nadto, skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w powyższym rozporządzeniu, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego osoby ubiegającej się o broń lub takie pozwolenie posiadające, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią orzeczeń lekarskich. Takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze.
Uznając podniesione w skardze zarzuty za bezzasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił ją.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E. J., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- 1. "naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy o broni i amunicji (Dz. U. 2012 poz. 576) polegający na dowolnym uznaniu iż mimo pozytywnej opinii orzeczenia lekarskiego z dnia 26.03.2012 roku skarżący należy do kręgu osób których zasadne jest cofnięcie zezwolenia na broń palną myśliwską, nawet w świetle treści opinii psychologa;
- 2. naruszenie przepisów postępowania § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 roku w sprawie badań lekarskich i psychologicznych ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń w zakresie dowolnego przyjęcia hierarchii i skali ważności sprzecznych ze sobą orzeczeń i brak weryfikacji przez organ pierwszej instancji to jest Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu".
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tym decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] listopada 2012 w całości do ponownego rozpoznania".
W uzasadnieniu kasacji skarżący stwierdził, iż stan faktyczny sprawy nie budzi zastrzeżeń. Natomiast logika dowodzi, że albo pierwsze, albo drugie orzeczenie jest nieprawdziwe. Sytuacja ta wskazuje również na poziom przeprowadzonych badań wydawanych orzeczeń przez lekarzy, którzy na podstawie wyłącznie dokumentów lub 5 minutowej rozmowy ze stronom wyciągają wnioski, że ktoś jest nieodpowiedzialny, aby posiadać broń. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne są ostateczne i niepodważalne w sytuacji gdy są zgodne, czyli dwa, trzy orzeczenia pozytywne lub negatywne i gdzie trudno przyjąć, że dwóch czy trzech lekarzy niezależnie od siebie się myli. Zdaniem skarżącego rodzi to pytanie, na jakiej to podstawie prawnej, bez żadnej kontroli sądowej, organ policyjny według własnej uznaniowości wybiera sobie treść określonego orzeczenia i wydaje decyzję negatywną, nie przejmując się, że istnieje orzeczenie psychologiczne korzystne dla strony.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Komendant Główny Policji, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem organu odwoławczego sformułowane w kasacji zarzuty są chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania w petitum skargi przepisów prawa ze wskazaniem konkretnej jednostki redakcyjnej naruszonego przepisu, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd, dalej określenia, jaką postać miało to naruszenie (w przypadku naruszenia prawa materialnego: czy popełniono błąd interpretacyjny, czy też błąd subsumcji), uzasadnienia zarzutu odnoszącego się ściśle do wskazanych naruszeń, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.
Tymczasem w skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy o broni i amunicji nie tylko nie wskazując formy naruszenia tego przepisu stosowanie do wymagań art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ale i nie wskazując też konkretnie jednostki redakcyjnej naruszonego przepisu (bo nie czyni temu wymaganiu ogólne wskazanie pkt 2 – 4, gdy podstawą rozstrzygnięcia organu był jedynie pkt 3). Niezależnie jednak od wadliwości tak sformułowanego zarzutu nie sposób uznać go za trafny, podobnie jak zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r.
W sprawie tej organy administracji opierając się na orzeczeniu psychologicznym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdziły, iż skarżący wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy o broni i amunicji. Sąd Wojewódzki podzielając ten pogląd wskazał, że ostateczne negatywne orzeczenie psychologiczne wyklucza możliwość dysponowania przez stronę bronią i wiąże ono organy. Jeżeli jedno zatem z orzeczeń (psychologiczne) dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich (lekarskie) nawet jeśli jest pozytywne, musi powodować odmowę wydania stronie pozwolenia na posiadanie broni, gdyż wykazana zostaje przez to przesłanka z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Na tej właśnie przesłance oparto decyzję kontrolowaną przez Sąd Wojewódzki. Nie miało zatem podstaw wysuwanie zarzutu co do hierarchii i skali ważności sprzecznych ze sobą orzeczeń, po pierwsze, dlatego, że orzeczenia te dotyczyły innych sfer stanu zdrowia skarżącego, po drugie dlatego, iż tylko orzeczenie psychologiczne było podstawą cofnięcia pozwolenia na broń.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 oraz 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.