Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B.I. (dalej: skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] października 2018 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 5 ust 1 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690, dalej: ustawa o działaczach opozycji).
Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W toku postępowania organ wystąpił o zaopiniowanie wniosku do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, która uchwałą z [...] sierpnia 2018 r. wyraziła negatywne stanowisko. Rada wskazała, że działalność skarżącego w ramach legalnej NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" nie mieści się w kryteriach określonych przez ustawę, a jego wyjaśnienia co do zaangażowania opozycyjnego w okresie stanu wojennego są niewiarygodne.
Ponadto w celu uzupełnienia materiału dowodowego organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej, NSZZ "Solidarność" Region Ziemia Łódzka, Biura Terenowego Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność" w Zabrzu, Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność" oraz NSZZ "Solidarność" KWK "[...]". W odpowiedzi organ uzyskał informację, że podmioty te nie posiadają informacji o działalności opozycyjnej skarżącego (jedynie ostatnia przesyłka nie została odebrana przez adresata).
Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2018 r.
W ocenie organu, postępowanie dowodowe nie wykazało, że skarżący prowadził działalność opozycyjną, o której stanowi art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Na podstawie zebranych dowodów, w tym przede wszystkim oświadczeń świadków, organ ustalił, że w latach 1980-1981 skarżący był aktywnym działaczem NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". Działalność prowadzona w tym okresie w ramach niezależnych związków zawodowych nie może stanowić podstawy potwierdzenia statusu działacza opozycji. Wyjaśnienia świadków dotyczą działalności prowadzonej przez stronę w ramach legalnych struktur rolniczej "Solidarności". Organ nie dał także wiary wyjaśnieniom w zakresie działalności wnioskodawcy prowadzonej po podjęciu przez niego pracy w KWK "[...]". Twierdzenia świadka nie znalazły potwierdzenia w innych dowodach. Instytucje, do których zwracał się organ, nie odnalazły dokumentów stwierdzających podnoszone przez skarżącego okoliczności. Działalności skarżącego nie potwierdzili również działacze opozycji z KWK "[...]", a także ks. J.K., dawny proboszcz parafii św. Anny w [...].
Ponadto skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby zostać uznane za represje w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji. Tego rodzaju okolicznościami nie stanowią obawy zatrzymania przez milicję lub wezwania na przesłuchania.
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do potwierdzenia statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Zdaniem Sądu I instancji, w świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów, organ podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do wydania decyzji. Organ przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Polegało to na niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W ocenie skarżącego, błędne ustalenia stanu faktycznego doprowadziło do uznania, że działania skarżącego oraz doznane represje nie dają podstaw do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Ponadto ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej stronie z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej w tej sprawie dotyczą tylko uchybień Sądu I instancji w zakresie kontroli legalności postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji. W ocenie skarżącego, postępowanie to zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie skargi w zakresie odnoszącym się do istoty zarzutów kasacyjnych jest lakoniczne, a pozostałej części sprowadza się do zacytowania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego zasad postępowania administracyjnego, jednak bez odniesienia do okoliczności tej konkretnej sprawy.
Skarżący wskazał jedynie, że Sąd I instancji zauważył sprzeczność treści pisma złożonego przez świadka M.M. z dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym, jednak nie wpłynęło to na ocenę zeznań świadka i dowodów zgromadzonych przez organy w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, w ocenie skarżącego, w uzasadnieniu wyroku nie wskazano jednak przyczyn, z powodu których Sąd oświadczeniu temu odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Stanowisko skarżącego jest w tym zakresie nieprawidłowe. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że dopuszczony w toku postępowania sądowego dowód z pisemnego oświadczenia M.M. z 29 lipca 2019 r., którym osoba ta potwierdza, że skarżący w latach 1983-1997 był aktywnym członkiem NSZZ "Solidarność" w KWK "[...]" w [...], pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonymi dowodami w postaci zaświadczeń z odpowiednich instytucji i zeznaniami świadków przywołanych wyżej.
Ponadto oświadczenie to pochodzi już z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając to oświadczenie, w tym w ramach posiadanych kompetencji dokonał konfrontacji oświadczenia z prawidłowo zebranym przez organ materiałem dowodowym.
Z tych przyczyn zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach ustrojowych wyznaczonych przez art. 3 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ z poszanowaniem zasad z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (przy czym skarżący nie powołał właściwej jednostki redakcyjnej art. 77 k.p.a.). Oznacza to, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 cytowanej ustawy.
W treści skargi kasacyjnej skarżący powołał ponadto art. 9 k.p.a., wywodząc, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie został pouczony o możliwości złożenia oświadczenia świadka. Z tego powodu skarżący złożył to oświadczenie dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pomijając, że norma z art. 9 k.p.a. nie została powołała w ramach zarzutów kasacyjnych, co stanowi uchybienie konstrukcyjne rozpoznawanego środka odwoławczego, wyjaśnić należy, że obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie ma charakteru absolutnego. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania składał oświadczenia innych świadków, a więc miał świadomość, że może dokonywać tego rodzaju czynności procesowych.
W tych okolicznościach prawnych i faktycznych Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że działania skarżącego, jak i wskazane przez skarżącego represje nie dawały podstaw do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy do rozpoznania wniosku w tym przedmiocie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.