Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę B. H., ponieważ na wezwanie Sądu strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji skarżącego (odpis KRS).
Sąd, powołując się na treść art. 50 § 1 i 2 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a także stanowisko doktryny i judykatury, uznał, że B. H. nie posiada indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., nie jest również podmiotem uprawnionymi do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Organ I instancji, ustalając warunki zabudowy uznał, że adresatem decyzji i stroną prowadzonego postępowania jest J. H.. Podobnie postąpił organ II instancji. W konsekwencji, jak wynika z akt administracyjnych i sądowych, skarżącej B. H. nie przysługuje legitymacja do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Oczywisty brak po jej stronie interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu powoduje natomiast niedopuszczalność skargi, skutkując jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 7 listopada 2014 r., I FNP/14; z 13 czerwca 2007 r., II FSK 1337/06; z 2 października 2012 r., II OSK 2300/12).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyły J. H. i B. H., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej skarżącym z urzędu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej "p.u.s.a.", w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, pomimo braku stosownego rozważenia pełnego materiału dowodowego w kontekście dotyczącym interesu prawnego skarżącej B. H.;
- - art. 50 § 1 p.p.s.a. przez odmowę przyznania skarżącej B. H. legitymacji do złożenia skargi w niniejszej sprawie, pomimo faktu, że B. H. posiada interes prawny w tej sprawie i powinna zostać uznana za podmiot uprawniony do wniesienia skargi w tym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. W okolicznościach tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł aby przedmiotowa sprawa była tego rodzaju, że wymagałaby rozpoznania na rozprawie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji trafnie wyłożył pojęcie "interesu prawnego", które warunkuje uznanie danego podmiotu za stronę także postępowania sądowoadministracyjnego, o jakiej mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Już chociażby oparcie się na interesie prawnym oznacza, że nie każdy podmiot może zostać uznany za stronę postępowania. A więc konieczność powołania się na interes prawny powoduje konieczność zawężenia katalogu podmiotów, które mogą zostać uznane za stronę postępowania i skutecznie wnieść skargę do Sądu Administracyjnego.
A mianowicie, pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. A zatem prawnie przypisanie danemu podmiotowi przymiotu strony postępowania musi wynikać z konkretnej normy prawa (przeważnie prawa materialnego), dla przykładu z art. 140 K.c. dotyczącego prawa własności.
Ponadto przy dokonywaniu oceny czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony należy wziąć pod uwagę charakter sprawy zawisłej przed Sądem Administracyjnym. W niniejszej sprawie skarga "zwykła" dotyczy postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach z dnia 14 września 2020 r. Nr SKO.4000-1031/2020, którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania J. H. od decyzji Wójta Gminy H. z dnia 9 czerwca 2020 r., znak BGK.6730.1.2020, ustalającej na rzecz inwestora P. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej PV H. o łącznej mocy do 4MW zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...],[...],[...] w obrębie H., gmina H..
Przedmiotowa skarga dotyczy zatem rozstrzygnięcia, które zapadło w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy. Co do zasady w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy stroną postępowania są obok właściciela i użytkownika wieczystego gruntu objętego zainwestowaniem, właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością, na której ma być zlokalizowana planowana inwestycja oraz właściciele lub użytkownicy nieruchomości położonych w dalszej odległości, jeżeli znajdują się one w obszarze oddziaływania tej inwestycji.
W piśmie procesowym z 8 września 2021 r. pełnomocnik skarżących – na wezwanie Sądu dotyczące wykazania interesu prawnego do wniesienia skargi przez B. H. (np. poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika tytuł prawny B. H. do nieruchomości, znajdującej się w oddziaływaniu planowanej inwestycji), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – wskazał, że interes prawny skarżącej B. H. polega na tym, iż zamieszkuje ona pod adresem: [...] – łącznie z drugą skarżącą, J. H..
W tej sytuacji Sąd I instancji trafnie ocenił, że w niniejszej sprawie B. H. nie wykazała indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Nie wywiodła również skutecznie, że jest podmiotem uprawnionymi do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Wskazywana w postępowaniu okoliczność zamieszkiwania B. H. pod ww. adresem wraz z drugą skarżąca nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że B. H. posiada interes prawny do wniesienia skargi. Brak jest przepisu prawa, który w związku z zamieszkiwaniem w danym miejscu przyznawałby danej osobie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy.
Także w skardze kasacyjnej nie wykazano aby B. H. przysługiwał taki interes prawny. W tym zakresie argumentacja skargi kasacyjnej opiera się wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach, z których nie wynika aby Sąd I instancji dokonał błędnej oceny i naruszyłby wskazywane w podstawach zarzutów skargi kasacyjnej przepisy prawa procesowego, tj. art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 50 § 1 p.p.s.a. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji, wydając postanowienie o odrzuceniu skargi B. H., wadliwie powołał się na okoliczność, że organy administracyjne obu instancji nie uznały B. H. za stronę postępowania administracyjnego, jak i to, że – nie była adresatem rozstrzygnięć administracyjnych.
Ponadto dodatkowym argumentem przemawiającym za trafnością oceny Sądu I instancji jest to, że przedmiotowa skarga zasadniczo dotyczy oceny legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach wydanego na podstawie art. 134 K.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez J. H.. Postanowienie to dotyczy więc indywidualnego interesu prawnego J. H., a aktualnie zawisła przed Sądem Administracyjnym sprawa administracyjna dotyczy wyłącznie zagadnienia prawnego polegającego na ocenie, czy J. H. wniosła odwołanie terminowo. Niewątpliwie zaskarżone do Sądu Administracyjnego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Siedlicach nie dotyczy interesu prawnego B. H..
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 50 § 1 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.