Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 837/18, na skutek skargi L. S. uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. Wojewoda [...] wskazaną decyzją z [...] grudnia 2016 r. odmówił skarżącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2016 r. o udzieleniu [...] Sp. z o.o. w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2018 r. decyzję Wojewody [...] utrzymał w mocy.
Od wskazanego wyroku skargi kasacyjne wnieśli [...] Sp. z o.o. w W. oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Pismem z 7 grudnia 2021 r., które wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego 24 stycznia 2022 r., [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. wniosło, powołując się na art. 33 § 2 p.p.s.a., o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem wskazanych skarg kasacyjnych. W piśmie podniesiono szereg argumentów, z których wynika, że w ocenie organizacji społecznej skargi kasacyjne powinny zostać oddalone. Wskazano też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej statutowymi celami oraz ważnym interesem społecznym, który wynika z charakteru sprawy, której dotyczy postępowanie.
Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 powołanej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Objęcie zakresem statutowej działalności sprawy, w której organizacja społeczna zamierza wziąć udział, nie jest jednak jedyną przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne, oceniając zasadność dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z uwagi na treść art. 31 § 1 k.p.a. należy rozważyć, czy za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu przemawia interes społeczny (np. postanowienie z 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OZ 340/04).
Podobnie, aczkolwiek kwestionując możliwość prostego odwołania się do art. 31 § 1 k.p.a., przyjęto też w postanowieniu składu siedmiu sędziów z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono m.in., że "(p)owinność działania w interesie publicznymorganizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji. W rezultacie należy uznać, że sąd administracyjny, rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek takiej organizacji o dopuszczenie jej do udziału w sprawie dotyczącej innego podmiotu, powinien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem.
Sąd rozpoznający daną sprawę więc, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, ma prawo badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej". Ponadto, dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. sformułowano w powołanym postanowieniu trzy kryteria oceny żądania dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym: "po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalnoprawne, to jest być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, to jest sprzyjać realizacji; po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 [p.p.s.a.] (...), realizuje cel publiczny, dla którego została powołana".
W ocenie składu siedmiu sędziów NSA "nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnieniawniosku organizacji społecznej z tego i tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności".
Mając powyższe na uwadze NSA zauważa, że udział w charakterze uczestnika w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. nie leży w interesie społecznym, gdyż nie służy społecznej kontroli postępowania przed sądem administracyjnym, lecz partykularnym interesom skarżącej oraz Z. G. Z akt administracyjnych wynika, że Z. G., osoba uprawniona do reprezentowania wskazanego stowarzyszenia, był pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Powyższe w ocenie NSA wskazuje, że rzeczywistym powodem zgłoszenia udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest nie społeczna kontrola postępowania przed sądem administracyjnym, lecz partykularny interes skarżącej oraz Z. G. wynikający z tego, że osoby te były związane stosunkiem pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym. Z. G. z uwagi na wynikające z art. 35 p.p.s.a. ograniczenia w zakresie kategorii podmiotów, mogących być pełnomocnikami stron w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie może być pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W związku z tym zgłoszenie udziału organizacji społecznej reprezentowanej przez Z. G. w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być oceniane jako motywowane wyłącznie chęcią dalszej reprezentacji (pod pozorem uczestniczenia organizacji społecznej w postępowaniu) interesów skarżącej, a nie realizacji celu publicznego, do jakiego organizacja społeczna została powołana.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. odmówił dopuszczenia do udziału w niniejszej sprawie [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R.