Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 208/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W art. 2 ww. ustawy nowelizującej wskazano, że regulacje p.p.s.a., w tym art. 3 § 2 pkt 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi (zob. R. Hauser, Komentarz do p.p.s.a., Wydawnictwo Beck 2015., wersja elektroniczna Legalis, czy też postanowienia NSA: z 16 lipca 2013 r., II FSK 1775/13; z 29 maja 2015 r., I OZ 544/15).
Sąd wskazał, że skarżący nadał skargę w placówce pocztowej w dniu 11 stycznia 2018 r., a do organu wpłynęła "17" (powinno być "15") stycznia 2018 r. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte zatem pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. W tych datach sąd administracyjny nie posiadał już kompetencji do rozpoznania skargi złożonej w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2016 r., II OSK 1544/16). Zaskarżone postanowienie dotyczy właśnie stanowiska wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów. Z tego względu wniesiona skarga na to rozstrzygnięcie nie podlega kognicji Sądu, w związku z czym podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponadto Sąd zaznaczył, że ograniczenie kognicji sądów administracyjnych, na mocy ustawy nowelizującej, w zakresie objętym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. pozostaje bez istotnego wpływu na ochronę praw stron w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ w dalszym ciągu mają one możliwość zaskarżania rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, dotyczących zgłoszonych zarzutów.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożył R. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; rozpoznanie sprawy na rozprawie; oraz zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii tak zasadniczej jak ochrona zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia).
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. dotycząca kognicji Sądu z dnia 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej. W kontekście sformułowanego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w związku z dokonaną nowelizacją p.p.s.a. z dnia 15 sierpnia 2015 r. wskazania wymaga, że to właśnie przepisy obowiązującego prawa regulują od kiedy ma zastosowanie nowa norma prawna, zgodnie z którą kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Otóż zgodnie z art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) przepisy p.p.s.a. w nowym brzmieniu, a więc takim, które uwzględnia nową treść art. 3 § 2 pkt 3, stosuje się do postępowań wszczętych po 14 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tą normą w tej sprawie mógłby mieć zastosowanie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w starym brzmieniu jeżeli przed datą wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a., tj. przed 15 sierpnia 2015 r., nastąpiłoby wszczęcie postępowania (por. postanowienie NSA z 25 maja 2016 r., II FSK 1005/16).
Chodzi tu jednak nie o wszczęcie jakiegokolwiek postępowania, ale postępowania przed sądem administracyjnym. Wskazana wyżej nowelizacja dotyczy bowiem tylko przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Wynika to z tego, że celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, dlatego nie można odnieść użytego w treści art. 2 ww. noweli pojęcia "postępowań" do postępowań innych niż postępowanie sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z 19 maja 2016 r., II OSK 1043/16).
Trudno zatem wywieść inną wykładnię, zgodnie z którą art. 2 ww. noweli dotyczy wszelkich procedur, w tym w zakresie postępowania egzekucyjnego w administracji. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej strona skarżąca zdaje się nie uwzględniać treści normy prawnej zawartej w przepisie intertemporalnym. Dlatego w sytuacji gdy postępowanie przed sądem administracyjnym, zainicjowane skargą w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, wszczęte zostało po 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie nowelizacji obejmującej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zasadnym było uwzględnienie nowej, aktualnej na dzień orzekania przez Sąd I instancji, treści tego przepisu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawało to kiedy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne skoro omawiana norma intertemporalna odnosi się do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego.
Skutek zaś w postaci wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wywołuje czynność polegająca na złożeniu skargi za pośrednictwem organu, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 11 stycznia 2018 r. (data nadania skargi u operatora pocztowego). Przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało zatem po 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że objęte skargą postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji, odrzucając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę jako niedopuszczalną.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie i o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie ograniczyła standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Ochrona ta zagwarantowana jest poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym przedmiocie wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Wprawdzie postanowienia wierzyciela wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż przedmiotowa sprawa tego nie wymaga.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.