Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2011 roku sygn. akt II SA/Gl 787/10 oddalił skargę J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie scalenia gruntów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Zarzuciła naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowane polegające na przyjęciu, że dla wypełnienia spoczywających na sądzie administracyjnym obowiązków wynikających z tego przepisu wystarczające jest przesłanie urzędowego formularza jedynie ze wskazanie obowiązku jego wypełnienia i zwrotu do sądu w terminie 7 dni, co w konsekwencji skutkowało niezrozumieniem przez skarżącą złożonego przez nią wniosku na formularzu, pomimo wcześniejszego złożenia wniosku obejmującego przyznanie pomocy prawnej. Zarzuciła również naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wobec braku ustanowienia dla skarżącej fachowego pełnomocnika i tym samym pozbawienie skarżącej możności obrony jej praw.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie sprowadzają się do stwierdzenia, że skarżąca składając w dniu 16 sierpnia 2010 r. własnoręcznie sporządzony wniosek o przyznanie prawa pomocy, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po wypełnieniu urzędowego formularza wniosła jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych i w tym zakresie Sad I instancji rozpoznał wniosek. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji pozbawił ją możliwości obrony jej praw poprzez brak wystarczającego pouczenia o sposobie wypełnienia formularza i poprzez brak wyjaśnienia kwestii rozbieżności między wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2010 r., a wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu.
Stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wypełnił ciążące na nim obowiązki wynikające z cytowanego przepisu. O możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym o zakresie wniosku, skarżąca została pouczona wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (pkt 5 pouczenia, k. 9 akt Sądu I instancji). Skarżąca złożyła wniosek, lecz nie na urzędowym formularzu. Brak ten uzupełniła na wezwanie Sądu I instancji. Faktem jest, że we wniosku z dnia 16 sierpnia 2010 r. skarżąca wnosiła o przyznanie pomocy prawnej, ale w treści formularza zaznaczyła jedynie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Nic jednak nie stało na przeszkodzie by strona zmodyfikowała swój wniosek, a Sąd I instancji nie był zobowiązany do wyjaśniania przyczyn wprowadzenia zmian.
To strona decyduje o zakresie wnioskowanego prawa pomocy. Ponadto strona na urzędowym formularzu dopisała ręcznie wniosek o "powołanie rzeczoznawcy z zakresu geodezji". Uznać więc należy, że strona wnosząc o przyznanie pomocy prawnej oczekiwała wyznaczenia nie fachowego pełnomocnika, lecz właśnie rzeczoznawcy, na co przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozwalają. Z tych też przyczyn uznać należy, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 6 p.p.s.a., a w konsekwencji w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej ustanowionego z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.