Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 116/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", ponieważ zaskarżone postanowienie jako wydane w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu zostało wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Dlatego skarga do sądu administracyjnego na tego rodzaju postanowienie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Ponadto Sąd wskazał, że skarżący został prawidłowo pouczony o niezaskarżalności ww. postanowienia, a mimo to wniósł skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożył A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; rozpoznanie sprawy na rozprawie; oraz zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii tak zasadniczej jak ochrona zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia).
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. dotycząca kognicji Sądu z dnia 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej. W kontekście sformułowanego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w związku z dokonaną nowelizacją p.p.s.a. z dnia 15 sierpnia 2015 r. wskazania wymaga, że to właśnie przepisy obowiązującego prawa regulują od kiedy ma zastosowanie nowa norma prawna, zgodnie z którą kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Otóż zgodnie z art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) przepisy p.p.s.a. w nowym brzmieniu, a więc takim, które uwzględnia nową treść art. 3 § 2 pkt 3, stosuje się do postępowań wszczętych po 14 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tą normą w tej sprawie mógłby mieć zastosowanie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w starym brzmieniu jeżeli przed datą wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a., tj. przed 15 sierpnia 2015 r., nastąpiłoby wszczęcie postępowania (por. postanowienie NSA z 25 maja 2016 r., II FSK 1005/16).
Chodzi tu jednak nie o wszczęcie jakiegokolwiek postępowania, ale postępowania przed sądem administracyjnym. Wskazana wyżej nowelizacja dotyczy bowiem tylko przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Wynika to z tego, że celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, dlatego nie można odnieść użytego w treści art. 2 ww. noweli pojęcia "postępowań" do postępowań innych niż postępowanie sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z 19 maja 2016 r., II OSK 1043/16).
Trudno zatem wywieść inną wykładnię, zgodnie z którą art. 2 ww. noweli dotyczy wszelkich procedur, w tym w zakresie postępowania egzekucyjnego w administracji. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej strona skarżąca zdaje się nie uwzględniać treści normy prawnej zawartej w przepisie intertemporalnym. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji wskazał na niedopuszczalność skargi, tylko że nie przywołał wszystkich prawnych względów, które czynią aktualnie niedopuszczalnym skargę na postanowienie dotyczące stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Dlatego przy rozpoznaniu zarzutu skargi kasacyjnej wymagane było przywołanie konkretnej normy prawnej, z której treścią wiąże się skutek procesowy w postaci odrzucenia przez Sąd I instancji skargi jako niedopuszczalnej. Skoro postępowanie przed sądem administracyjnym zainicjowane skargą w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wszczęte zostało po 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie nowelizacji obejmującej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zasadnym było uwzględnienie nowej, aktualnej na dzień orzekania przez Sąd I instancji, treści tego przepisu.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawało to kiedy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne skoro omawiana norma intertemporalna odnosi się do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Skutek zaś w postaci wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wywołuje czynność polegająca na złożeniu skargi za pośrednictwem organu, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 8 grudnia 2017 r. (data nadania skargi u operatora pocztowego). Przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało zatem po 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że objęte skargą postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie naruszenia powołanych przez stronę skarżącą przepisów, tj. art. 58 § 1 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, że podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, podobnie jak postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, mają charakter incydentalny. W takim przypadku w pełni skuteczną ochronę praw strony zapewnia możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk Sejmowy nr 1633 i 2539/VII Kadencja). Wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej wyłączenie, z dniem 15 sierpnia 2015 r., spod kontroli sądu administracyjnego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie narusza praw podmiotowych jednostki (w analizowanym przypadku skarżącego – A. K.).
Wobec przytoczonych wyżej okoliczności związanych z wejściem w życie analizowanej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia zasady legalizmu. W tej sprawie zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zapadło na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na uwzględnienie nie zasługuje więc wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie oraz zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, ponieważ przedmiotowa sprawa tego nie wymagała.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.