Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. N.-S. na decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 marca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia 28 marca 2008 r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 13 grudnia 2007 r. o odmowie przyznania M. N. – S. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi oraz Dachau w czerwcu 1944 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.). Skarżąca ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi w czerwcu 1944 r., a następnie w obozie w Dachau. Na okoliczność przebywania w obozie przesiedleńczym w Łodzi skarżąca przedłożyła zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia 18 lipca 2007 r., w którym potwierdzono okoliczność wysiedlenia z miejscowości S. (były pow.
K.) i osadzenia w jednym z obozów przesiedleńczych w Łodzi rodziny strony. W stosunku do skarżącej nie może znaleźć zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, ponieważ w chwili przebywania w obozie przesiedleńczym miała ukończone 14 lat (przyznanie uprawnień kombatanckich za pobyt w obozach przesiedleńczych w Łodzi uzależnione jest od wieku osoby przebywającej w obozie, a tym samym uprawnienia takie mogą być przyznane tylko osobom, które w czasie pobytu w obozie nie ukończyły 14 lat). Także fakt przebywania w obozie w Dachau nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił bowiem, na podstawie dokumentów z archiwów niemieckich, iż w miejscowości Dachau oprócz obozu koncentracyjnego istniał również obóz dla pracowników przymusowych w Rothschwaige (Ot-Arbeitslager). Zgodnie z informacjami uzyskanymi z Archiwum w Dachau w postępowaniu prowadzonym w innej sprawie (K-1138739) obóz przejściowy w Dachau w dzielnicy Rotschweige, nie był obozem zewnętrznym obozu koncentracyjnego w Dachau.
Umieszczeni tam robotnicy przymusowi i ich rodziny nie występują na listach imiennych obozu koncentracyjnego. Nieznane są listy osób przyjmowanych, ani też transportowanych dalej. Zdaniem organu przedstawione przez stronę dokumenty (Arbeitsbuch) z pieczęcią Dachau, własna relacja strony (życiorys, odwołanie) jednoznacznie wskazują, iż strona wykonywała na terenie Niemiec pracę przymusową i nie mogła znajdować się w obozie koncentracyjnym znajdującym się w tej samej miejscowości. Z twierdzeń strony, jak również aktualnych badań historycznych wynika, iż ograniczenia, którym byli poddani robotnicy przymusowi dotyczą szeroko rozumianej sfery warunków pracy i opieki. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił też, że przewidziano odrębną formę rekompensaty dla robotników przymusowych, którą jest świadczenie pieniężne przyznawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Organ stwierdził, że strona nie przebywała w miejscu, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Do skarżącej nie może mieć zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, gdyż w chwili przebywania w obozach przesiedleńczych miała ukończone 14 lat. Skarżąca nie spełnia także warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. Sąd uznał, że ustalenia organu dają podstawę do przyjęcia, że skarżąca wysłana została do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy i przebywała w obozie przejściowym, który nie był podobozem obozu koncentracyjnego w Dachau. To, że miejsce odosobnienia zlokalizowane było w Rothschwaige, gdzie znajdował się podobóz obozu koncentracyjnego Dachau – o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt 69 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154 ze zm.), nie oznacza, że skarżąca przebywała w miejscu odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
Sam fakt przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz (podobóz) koncentracyjny nie może automatycznie prowadzić do wniosku, że skarżąca spełnia warunki określone w art. 4 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kombatantach. W miejscowości, w której przebywała skarżąca były dwa obozy, z których jeden był podobozem obozu koncentracyjnego w Dachau, a drugi był obozem przejściowym. Skarżąca została deportowana do pracy przymusowej i została czasowo umieszczona w obozie przejściowym w Rothschwaige (dzielnica w Dachau), który podlegał urzędowi pracy. Te wszystkie okoliczności w ocenie Sądu świadczą o tym, że miejsce pobytu skarżącej nie spełniało przesłanek miejsca odosobnienia, określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach.
W skardze kasacyjnej od wyroku skarżąca zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach poprzez wadliwe przyjęcie, że pobyt skarżącej w obozie Dachau Rothschwaige nie uzasadniał przyznanie skarżącej uprawnień kombatanckich. Skarżąca przebywała w obozie, o którym mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Rozporządzenie to uznaje obozy pracy przymusowej jako miejsca represji i zrównuje je w tym względzie z obozami koncentracyjnymi. Zdaniem skarżącej nie ma podstaw do przyjęcia, że w dzielnicy Dachau Rothschwaige znajdowały się dwa obozy, z których tylko o jednym jest mowa w powołanym rozporządzeniu.
Wskazując takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o zamianę zaskarżonego wyroku albo o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego został powiązany w skardze kasacyjnej z twierdzeniem, że wbrew ustaleniom dokonanym przez organ i przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, skarżąca przebywała w podobozie obozu koncentracyjnego Dachau, którym był podobóz w Rothschwaige wymieniony w § 2 ust. 4 pkt 69 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Zarzut ten nie jest trafny, albowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, który oceniał Sąd pierwszej instancji wynika, że w Rothschwaige (dzielnica Dachau), był także obóz przesiedleńczy. Wynika to z dokumentów przekazanych przez archiwum niemieckie, które zostały dołączone do akt sprawy. Nie ma więc racji skarżąca, że nie wiadomo na jakiej podstawie organ ustalił, że w Rothschwaige był nie tylko podobóz obozu koncentracyjnego, ale także obóz przesiedleńczy.
W żaden sposób nie zostało wykazane, że skarżąca przebywała w Rothschwaige w podobozie obozu koncentracyjnego w Dachau, a w szczególności nie potwierdzają tego dokumenty, na które powoływała się skarżąca. Istotne znaczenie ma również to, że sama skarżąca w życiorysie oraz wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie wskazywała, iż przebywała w obozie koncentracyjnym lub podobozie obozu koncentracyjnego, a tytuł do uprawnień kombatanckich opierała wyłączenie na tym, że przebywała w obozie przesiedleńczym w Łodzi, który był miejscem odosobnienia określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżąca w życiorysie podała, że z obozu przesiedleńczego w Łodzi została wraz z rodziną przewieziona do Dachau, a następnie do Bawarii na roboty przymusowe.
W takim stanie faktycznym ocena Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, iż ma tytuł do potwierdzenia jej uprawnień kombatanckich, jest prawidłowa i nie narusza art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. To zaś, że skarżąca, z uwagi na wiek, nie ma tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach w związku z przebywaniem w obozie przesiedleńczym w Łodzi nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej,
Z tych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.