Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1685/18

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 891/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej jako: WSA) w Białymstoku oddalił skargę E.M., S.B. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO lub Kolegium) w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak [...] (decyzja środowiskowa), Wójt Gminy [...] orzekając na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227 ze zm., Uioś), po rozpatrzeniu wniosku M.O. (inwestor) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: Budowa budynku inwentarskiego chlewni i zbiornika na gnojowicę do 1600 m³ wraz z infrastrukturą towarzyszącą, położonego na działce nr [...] we wsi [...]: 1. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, 2. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Organ gminy wskazał dalej, że charakterystyka przedsięwzięcia oraz karta informacyjna stanowią załączniki nr 1 i 2 do w/w decyzji.

W wyroku przytoczono dalej, że Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć, które nie powinny znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 90 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., Dz. U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 ze zm., rozp. RM z 2004). W postępowaniu uzyskano względem planowanej inwestycji pozytywną opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w [...] oraz uzgadniające postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) w [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wójt nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Sąd przywołał ustalenia organu gminy, wedle którego z Karty informacyjnej przedsięwzięcia wynikało, że przewidywane ono było na działce o pow. [...] m², polegać miało na budowie budynku inwentarskiego chlewni o obsadzie 195,6 DJP oraz budowie zbiornika na gnojowicę do 1600 m³. Teren inwestycji to użytek rolny, który od strony południowej graniczy z drogą gminną, a od strony północnej, wschodniej i zachodniej sąsiaduje z działkami użytkowanymi rolniczo. Odległość projektowanej chlewni od najbliżej położonych budynków mieszkalnych wynosi powyżej 200 m. Charakteryzując przedsięwzięcia wskazano, że w chlewni będzie prowadzona hodowla trzody w systemie bezściółkowym w kojcach z rusztową podłogą, zastosowane zostaną zasady ochrony powierzchni ziemi i wód przed zanieczyszczeniami (system kanalizacji technologicznej do szczelnego zbiornika na gnojowicę oraz szczelny zbiornik na ścieki bytowe), zasady ochrony przed hałasem (specjalna aparatura ograniczająca poziom hałasu) oraz system segregacji i wywożenia odpadów, w tym nawóz będzie odbierany przez rolników na podstawie zawartych z nimi przez inwestora umów.

Teren wokół inwestycji zostać miał nasadzony pasem zieleni nie niższym niż 1,5 m oraz zastosowany miał być szereg działań ograniczających przedostawanie się do powietrza substancji odorowych (wentylacja recyrkulacyjna, preparaty zawierające związki hamujące rozkład amoniaku, przekształcanie zanieczyszczeń uciążliwych w bezwonne substancje lub wprowadzanie domieszek zmieniających charakter zapachu). Zdaniem organu gminy przewidywane do zastosowania działania zminimalizują uciążliwości powstałe w wyniku eksploatacji chlewni i ograniczą je do obszaru, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Wskazano też, że przedsięwzięcie nie było zlokalizowane na obszarach wymagających szczególnej ochrony wód czy innej specjalnej ochrony roślin lub zwierząt.

Organ gminy, uwzględniając treść § 5 rozp. RM z 2004, wykluczył kumulowanie się oddziaływań inwestycji projektowanej z innymi na nieruchomościach sąsiednich oraz wskazał, że z uwagi na zastosowaną technologię nie dojdzie do znaczącej negatywnej zmiany środowiska. Planowane zamierzenie inwestycyjne w ocenie Wójta miało mieć zasięg lokalny, bez transgranicznego oddziaływania i krótkotrwały, związany z czasem budowy i odwracalny.

Powyższa decyzja nie została zaskarżona w administracyjnym toku instancji.

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 30 czerwca 2017 r. E.M., S.B. i M.S. złożyli, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas: Dz. U. z 2015 r., poz. 23 ze zm., K.p.a.), wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z dnia [...] listopada 2011 r. Wnioskodawcy wskazali, że ich zdaniem występuje rażące naruszenie prawa, tj. § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004; art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś; art. 191 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (umowa z dnia 25 marca 1957 r. Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2, TFUE). Wnieśli też o wstrzymanie jej wykonania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych we wniosku dowodów (z zeznań świadków oraz z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska celem sporządzenia opinii w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia), jak też o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2017 r. SKO w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej Wójta Gminy [...], wskazując zarazem, że legitymacja wnioskodawców do zainicjowania postępowania nieważnościowego przesądzona została pozytywnie w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją środowiskową.

Kolegium oceniło z wynikiem negatywnym wystąpienie przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 pkt 1 - 7 K.p.a. W swej decyzji organ ten wywodził, że decyzję środowiskową wydał właściwy organ oraz istniała podstawa prawna do jej wydania. W kwestii wystąpienia "rażącego naruszenia prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) poprzez brak uwzględnienia kumulacji oddziaływania przedsięwzięcia z przedsięwzięciami realizowanymi w sąsiedztwie Kolegium wskazało, że "rażące naruszenie prawa" zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Tymczasem z Karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że zasięg jego oddziaływania ograniczy się do nieruchomości inwestycyjnej oznaczonej nr [...]. Okoliczność tę potwierdzać miała również treść postanowienia uzgodnieniowego RDOŚ oraz postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzającego brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Brak kumulacji oddziaływań (z inwestycjami na zewnątrz działki jak i na jej terenie) jest oczywisty i nie można, w ocenie Kolegium, mówić o rażącym naruszeniu art. 62a ust. 1 pkt 11 Uioś. SKO w [...] podkreśliło, że bez wpływu na inwestycję pozostaje fakt zabudowań tego samego rodzaju na działkach nr [...] i [...], bowiem planowane przedsięwzięcie ma się zamknąć w granicach działki nr [...], zaś w postępowaniu nieważnościowym nie można oceniać kumulacji spornej inwestycji z inwestycją na działce nr [...], bowiem nie jest wiadome, czy była ona planowana w momencie wydawania przedmiotowej decyzji środowiskowej.

Kolegium nie stwierdziło również wystąpienia pozostałych przesłanek nieważności (art. 156 § 1 pkt 3-7 K.p.a.), bowiem w jego ocenie, nie rozstrzygnięto ponownie w tej samej sprawie administracyjnej ostatecznie zakończonej, źródłowa decyzja nie jest obarczona wadą skierowania jej do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest decyzją wykonalną, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie zawiera wady powodującej nieważność z mocy prawa.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2017 r. złożyli do sądu administracyjnego E.M., S. B. i M.S., którzy zarzucili:

1. I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
2. 1. art. 6 i 7 K.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyważenia interesu wnioskodawców oraz interesu społecznego (konieczność ochrony społeczności lokalnej przed uciążliwością zapachową), a w konsekwencji wydanie decyzji wbrew przepisom prawa nakazującym orzeczenie o nieważności decyzji w razie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa;
3. 2. art. 8 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście rażącego naruszenia prawa, co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności;
4. 3. art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w sentencji skarżonej decyzji w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.;
5. 4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, tj. zaniechanie odniesienia się do całości argumentacji wniosku o stwierdzenie nieważności, w tym do wywodu co do kwestionowanych przepisów prawa, w których skarżący upatrywali rażącego naruszenia prawa, co skutkowało brakiem wyjaśnienia rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji, naruszeniem zasady ogólnej przekonywania (art. 11 K.p.a.) i uniemożliwieniem sądowi administracyjnemu kontroli prawidłowości decyzji i toku rozumowania organu;
6. 5. art. 156 § 1 pkt 1-7, art. 158 § 1 w zw. z art. 104 K.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa;
7. 6. art. 191 TFUE i wynikającej z niego zasady przezorności, poprzez akceptację błędnej i zawężającej interpretacji oraz zaniechanie przyjęcia, że przedsięwzięcie "rodzi pewność nastąpienia jego negatywnych skutków", co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności decyzji;
8. II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
9. 1. art. 62 ust. 1, art. 62a, art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś oraz § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004 (zmienionego w tym zakresie przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 maja 2005 r. zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 8 czerwca 2005 r.) przez brak ustalenia, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko odnośnie przedsięwzięcia doszło do ich rażącego naruszenia;
10. 2. art. 144 K.c. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie należytej analizy decyzji Wójta Gminy [...] pod kątem rażącego naruszenia prawa w kontekście wpływu uciążliwości odorowych inwestycji na zdrowie ludzi i możliwe konflikty społeczne.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko z uzasadnienia swej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Białymstoku oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji uwypuklił, że kontrolowana przezeń decyzja SKO w [...] została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, nieważnościowym, zakończonym decyzją odmowną z powodu niestwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności. Postępowanie takie ma charakter postępowania nadzorczego, nie jest kontynuacją postępowania zakończonego w trybie zwykłym oraz nie polega na ponownym, wszechstronnym i kompleksowym rozpoznaniu źródłowej sprawy, ale na ocenie, czy zakończone postępowanie dotknięte jest jedną z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki w pierwszej kolejności stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka nieważności źródłowej decyzji, polegająca na rażącym naruszeniu prawa, tj. § 5 pkt 1 lit. b rozp. RM z 2004. Zdaniem tegoż sądu ocena wystąpienia kumulacji przedsięwzięcia realizowanego z innymi znajdującymi się na terenie nieruchomości sąsiednich została przeprowadzona prawidłowo, zaś wynik negatywny ustalenia nie sposób uznać za wywołujący skutki nie dające się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawa. Ocena kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich – jest szczegółowym uwarunkowaniem związanym z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W ocenie WSA w Białymstoku gdyby stwierdzono sporne kumulowanie się przedsięwzięć, konieczne byłoby sporządzenie raportu oceny oddziaływania na środowisko i przeprowadzenie tej oceny. W tej kwestii trafnie jednak Kolegium wskazało, że w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej możliwość kumulacji się oddziaływań była wzięta pod uwagę i oceniona jako nie występująca, w tym względzie przywołano stanowiska organów współdziałających (PPIS w [...] oraz RDOŚ w [...]). Oceny powyższe zostały sformułowane po analizie Karty informacyjnej przedsięwzięcia, w której opisano szczegółowo rodzaj, skalę i usytuowanie inwestycji, w tym przewidziane do zastosowania technologie, zaś w opisie usytuowania wskazano na istnienie w sąsiedztwie hodowli trzody chlewnej. Wszystkie powyższe dokumenty uwzględnił Wójt, który wydając w dniu [...] grudnia 2010 r. postanowienie, w którym nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny.

Ostatecznej zaś oceny kwestii kumulującego się oddziaływania dokonano w uzasadnieniu decyzji z środowiskowej, opisując rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, zastosowane rozwiązania minimalizujące oraz stwierdzając brak powiązań z innymi przedsięwzięciami, a więc i brak skumulowanego oddziaływania. W tej sytuacji stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności jak i w skardze, a podważające ustalenie o braku kumulatywnego oddziaływania w ocenie sądu wojewódzkiego stanowiło wyłącznie polemikę z dokonanymi w postępowaniu zwykłym ustaleniami. Tym samym – zdaniem sadu a quo – nie sposób stwierdzić, aby zagadnienie kumulacji zostało pominięte, niewłaściwie ocenione czy wręcz zbagatelizowane.

Powyższe konkluzje znajdować miały jednoznaczne potwierdzenie w ocenie prawnej sformułowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. w sprawie II OSK 781/15, w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji środowiskowej, a więc decyzji następnie objętej postępowaniem nieważnościowym.

Przywołując poglądy wyrażone w orzecznictwie poddano analizie pojęcie "rażącego naruszenia prawa", jako obejmującego różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Zdaniem sądu wojewódzkiego nie ulegało wątpliwości, że w sprawie nie wystąpiły odnośnie regulacji § 5 pkt 1 lit. b rozp. RM z 2004.

W ocenie sądu pierwszej instancji powyższa konkluzja powoduje, że ocenę o braku wystąpienia przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. należy sformułować również w stosunku do pozostałych przepisów wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności i w skardze. W szczególności nie naruszono rażąco przepisu § 4 rozp. RM z 2004, zgodnie z którym "Parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się".

Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, wedle których pojęcie "obiekt" w sprawie niniejszej należało odnosić do chlewni oraz zbiorników na gnojowicę, wobec identycznych profilów działalności – istniejącego zakładu G. O. oraz zakładu inwestora, bowiem pojęcie "obiektu" lub "zakładu" powinno odnosić się do inwestycji tworzących pewną całość. Specyfiką przedsięwzięcia w sprawie poddanej kontroli WSA w Białymstoku była hodowla trzody na działce nr [...], która nie jest powiązana technologicznie ani organizacyjnie z innymi hodowlami, które nadto należą do innego właściciela. Z tych względów nie można było mówić w tym przypadku o jednym "zakładzie" lub "obiekcie", a tym samym nie doszło do rażącego naruszenia § 4 rozp. RM z 2004.

Zdaniem sądu pierwszej instancji skoro stwierdzono brak rażącego naruszenia prawa w postaci § 4 i § 5 pkt 1 lit. b rozp. RM z 2004 (brak kumulacji oddziaływań i konieczności sumowania parametrów tego samego rodzaju), to organ nie mógł naruszyć w sposób rażący przepisu art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d Uioś. Zgodnie z tym przepisem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (a takim była sporna inwestycja) stwierdza w drodze postanowienia organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: 1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, d) emisji i występowania innych uciążliwości.

W następstwie tych uwag, za oczywisty uznano brak naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b Uioś, odnośnie zaś oceny skali przedsięwzięcia, wielkości, proporcji i emisji uciążliwości, to ocena w tym zakresie znalazła się w uzasadnieniu decyzji środowiskowej. Sąd wyeksponował, że wskazano na zaprojektowanie całego systemu zabezpieczeń antyhałasowych, antyodorowych, chroniących wody i glebę przed przenikaniem zanieczyszczeń, a ponadto trafnie Kolegium wywodziło, że brak norm co do emisji odorowych nie pozwala na ocenę spełnienia w tym zakresie wymagań prawnych, a w efekcie ocenę co do wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia prawa, w szczególności rażącego.

W konsekwencji nie sposób było również wywieść rażącego naruszenia art. 144 K.c., skoro ze wszystkich poczynionych w sprawie ustaleń wynika ograniczenie oddziaływania inwestycji do granic działki nr [...]. Przeprowadzona zatem w zakresie wszystkich przesłanek z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d Uioś ocena w decyzji środowiskowej wedle WSA w Białymstoku nie nosi cech oceny rażąco naruszającej prawo.

Zdaniem sądu pierwszej instancji brak jest również podstaw do wywiedzenia stanowiska o rażącym naruszeniu innych przepisów Uioś wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności, tj. art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 cyt. ustawy. Zdaniem sądu wojewódzkiego, Kolegium zbiorczo odniosło się do wszystkich zarzutów wniosku mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o wystąpieniu bądź nie wystąpieniu podstawy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej.

Odnośnie zarzutu nieustalenia wystąpienia rażącego naruszenia prawa, tj. art. 191 TFUE, to również oceniono go jako bezzasadny. Kolegium bez naruszenia prawa stwierdziło, że przepis ten - nakazujący wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków traktować jakby istniała pewność ich wystąpienia - nie oznacza, że skutków negatywnych należy poszukiwać także i w tych sytuacjach, w których z ustaleń organu skutki takie nie wynikają. Innymi słowy, nie sposób a priori zakładać wystąpienia negatywnych skutków oddziaływania każdej inwestycji, bez względu na poczynione w sprawie ustalenia, a do tego zmierza argumentacja skarżącej. Skoro zatem w sprawie niniejszej system zaplanowanych niwelacji negatywnych skutków oceniono jako wystarczający, to w ogóle nie można mówić o zastosowaniu art. 191 TFUE, a w konsekwencji nie sposób wywodzić jego rażącego naruszenia.

Co się tyczy zarzutu nie zbadania wystąpienia rażącego naruszenia art. 62a Uioś, to wskazano w wyroku, że przepis ten obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2017 r., zatem nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Kolegium oceniało bowiem wystąpienie przesłanki nieważności na datę wydania decyzji objętej nadzorem.

Za nie mające wpływu na wynik sprawy uznano brak zamieszczenie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia w kwestii wstrzymania wykonania decyzji co do której zgłoszono wniosek o stwierdzenie nieważności.

Przywołując raz jeszcze charakter postępowania nieważnościowego, sąd wojewódzki stwierdził, że w próżnię trafiają kierowane wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia art. 6 i 7 K.p.a., zwłaszcza że decyzja ta – jak wyżej wykazano - została oparta na przepisach prawa (zasada legalizmu), zaś Kolegium nie było zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale do oceny zastosowania norm prawnych, co też uczyniono bez naruszenia prawa. Nie podzielił sąd pierwszej instancji także zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a., tj. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, bowiem – zdaniem tegoż sądu – odmienna ocena okoliczności sprawy nie oznacza automatycznego naruszenia tej zasady. Kolegium dokonało również oceny wystąpienia przesłanek nieważności niewskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności, która to ocena wypadła negatywnie i także nie narusza ona prawa. Tok rozumowania organu w tym zakresie przedstawiono i nie budził on zastrzeżeń sądu wojewódzkiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli E.M., S.B. i M.S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości.

Wskazanemu wyrokowi na zasadzie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, Ppsa) skarżący kasacyjnie zarzucają:

1. I. naruszenie prawa materialnego:

art. 62 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś oraz § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004 w zw. z "2 ust. 1 pkt 51" (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że chodzi o "§ 2 ust. 1 pkt 51") rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, rozp. RM z 2010) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące brakiem ustalenia, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko i określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego chlewni i zbiornika na gnojowicę wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr geod. [...] w obrębie wsi [...] doszło do ich rażącego naruszenia;

art. 144 K.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec zaniechania należytej analizy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. pod kątem rażącego naruszenia prawa w kontekście wpływu uciążliwości odorowych planowanej inwestycji na zdrowie ludzi i możliwe konflikty społeczne, w szczególności w kontekście możliwości kumulowania się uciążliwości, jak też z uwagi na kryteria w postaci powodowania zakłóceń z korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych;

3. art. 191 TFUE poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do jego zawężającej interpretacji "zakresie ustalania prawdopodobieństwa negatywnych skutków" oraz zaniechanie przyjęcia, że przedsięwzięcie stanowiące przedmiot decyzji Wójta Gminy [...] rodzi pewność nastąpienia jego negatywnych skutków, co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności ww. decyzji;

II. naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 "ppkt a i c" Ppsa poprzez "jego niezastosowanie", co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem skutkowało oddaleniem skargi w trybie art. 151 Ppsa.

W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa skarżący kasacyjnie wnoszą o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, nadto o zasądzenie na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jak i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W obszernym uzasadnieniu rozwinięto zaprezentowane podstawy kasacyjne.

Zdaniem skarżących kasacyjnie z przedłożonych przez inwestora w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy [...] dokumentów wynikało, że planowane przedsięwzięcie jest powiązane z innymi przedsięwzięciami i przyczyni się do kumulowania oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na tym obszarze, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie, co stanowi o wydaniu przedmiotowej decyzji z naruszeniem § 4, § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004, art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś oraz art. 191 TFUE.

W odpowiedzi uczestnika postępowania M.O., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na skargę kasacyjną skarżących wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżących na rzecz tego uczestnika kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W ocenie uczestnika postępowania podważające ustalenie skarżących o braku kumulatywnego oddziaływania stanowi wyłączenie polemikę z dokonanymi w postępowaniu zwykłymi ustaleniami.

Podczas rozprawy pełnomocnik skarżących kasacyjnie sprecyzował treść skargi kasacyjnej w tym aspekcie, w jakim wadliwie powołano w niej publikator Uioś, poprawnie chodziło o treść cyt. ustawy w dacie wydawania decyzji przez Wójta Gminy [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej (art. 193 zd. 2 Ppsa).

W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze kasacyjnej – do ocen o charakterze prawnomaterialnym.

A. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem są to przepisy o charakterze ogólnym i wynikowym, które określają oznaczone przypadki, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję w całości lub w części odpowiednio, jeśli dopatrzy się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa, wskazujących na przesłanki uwzględnienia skargi m. in. na decyzję administracyjną, skoro w tej sprawie skargę oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uchylono ją, powinna wskazać konkretne przepisy którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji.

W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przez skarżony organ przepisów prawa materialnego były tego rodzaju, że miały wpływ na wynik sprawy, względnie przepisów prawa procesowego – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie.

Co się tyczy zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, których miałby nie dostrzec sąd pierwszej instancji, a których z kolei naruszenia miało się dopuścić Kolegium, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazywano wyłącznie na przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stanowiący jedną z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. Uwzględniając zawartą w skardze kasacyjnej argumentację, skarżący kasacyjnie wywodzą, że doszło do rażącego naruszenia prawa przez Wójta Gminy [...] wydającego źródłową decyzję środowiskową. Z tych względów zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości kontrolowanego wyroku mają zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

B. Zasadnie WSA w Białymstoku uwypuklił, że weryfikowana przezeń decyzja Kolegium została wydana w tzw. postępowaniu nadzwyczajnym, nieważnościowym, które ma charakter postępowania nadzorczego, zatem nie jest kontynuacją postępowania zakończonego w trybie zwykłym decyzją środowiskową Wójta Gminy [...] oraz nie polega na ponownym, wszechstronnym i kompleksowym rozpoznaniu sprawy, ale na ocenie, czy zakończone postępowanie dotknięte jest jedną z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Z tych przyczyn trafnie sąd a quo sygnalizował, że zakres jego kontroli zaskarżonej decyzji ograniczał się wyłącznie do oceny, czy bez naruszenia prawa zbadano w nim wystąpienie w postępowaniu zwykłym okoliczności z art. 156 § 1 K.p.a., a nie polegał na tym, czy SKO w [...] rozważyło wszechstronnie i ponownie kwestię wpływu inwestycji na środowisko.

C. W skardze kasacyjnej zarzucono sądowi wojewódzkiemu, iż umknęło mu uwadze, że z art. 62a ust. 2 Uioś wynika obowiązek podpisania Karty informacyjnej przedsięwzięcia przez jej autora lub osobę kierującą zespołem autorów. Autor skargi kasacyjnej uczynił przeto uwagę, że z żadnego dokumentu zawartego w aktach sprawy ma nie wynikać, aby osoba taka posiadała wiedzę, która pozwalałaby prawidłowo ocenić oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Wypadnie jednak zauważyć, że art. 62a Uioś został dodany do cyt. ustawy na mocy przez art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1936) zmieniającej Uioś z dniem 1 stycznia 2017 r. Skoro zatem zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym, w którym oceniana była decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Kolegium oceniało potencjalne istnienie wad kwalifikowanych w źródłowej decyzji z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania źródłowej decyzji organu gminy.

Skoro w tym czasie art. 62a Uioś nie obowiązywał podniesienie jego treści w skardze kasacyjnej jest bezprzedmiotowe. Trafnie na tę okoliczność wskazywał sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego wyroku. Podnoszenie zatem w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 62a ust. 2 Uioś jest oczywiście chybione.

D. Nie jest skuteczny zarzut niewłaściwego zastosowania art. 62 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d Uioś oraz § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004.

W art. 62 ust. 1 wskazano elementy, które w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia, są nimi "1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin;

1. 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
2. 3) wymagany zakres monitoringu". Z przepisów art. 63 ust. 1 ppkt 1 lit. a, b i d Uioś wynika, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: "1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, d) emisji i występowania innych uciążliwości".

Niewadliwie sąd wojewódzki ustalił, że elementy powyższe brał pod uwagę Wójt Gminy [...], który postanowieniem nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny, w jego motywach ponadto wskazując, że "Skala przedsięwzięcia i wielkość zajmowanego terenu nie spowoduje negatywnego oddziaływania na środowisko. Planowane przedsięwzięcie nie jest powiązane z innymi przedsięwzięciami stąd nie zachodzi zagrożenie nakładania się oddziaływań na środowisko innych przedsięwzięć". Trafnie także sąd pierwszej instancji – przywołując ustalenia odnośnie oceny braku skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia zawarte w decyzji środowiskowej – doszedł do wniosku, że stanowisko skarżących kasacyjnie podważające to ustalenie o braku kumulatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, stanowi wyłącznie polemikę z dokonanymi w postępowaniu zwykłym ustaleniami, a w konsekwencji słusznie pozwalało sądowi pierwszej instancji wykluczyć, aby zagadnienie kumulacji oddziaływania przedsięwzięcia zostało w nim pominięte, niewłaściwie ocenione czy wręcz zbagatelizowane. W konsekwencji ocena ta miała znaczenie z punktu widzenia braku wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tj. rażącego naruszenia prawa.

Nie jest także trafny zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozp. RM z 2004, z których to przepisów w dacie podejmowania decyzji środowiskowej wynikało odpowiednio, że "Parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się", oraz iż "Szczegółowymi uwarunkowaniami, związanymi z kwalifikowaniem przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionego w § 3, do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko są... rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:... powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich". Słusznie sąd pierwszej instancji zauważył, że w tym aspekcie pozostaje związany oceną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., w sprawie II OSK 781/15, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2014 r., II SA/Bk 959/14, z kolei oddalającego skargę od decyzji SKO w [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu źródłowej decyzji środowiskowej Wójta Gminy [...].

W wyroku II OSK 781/15 wyrażono ocenę odnośnie wykluczenia możliwość kumulacji przedsięwzięcia objętego źródłową decyzją środowiskową i powiązania technologicznego z hodowlą trzody chlewnej na działkach nr [...] i [...]. Prawidłowo w obecnie kontrolowanym wyroku WSA w Białymstoku stwierdzono, że kwestia kumulowania się oddziaływania spornej inwestycji z innymi inwestycjami na terenach sąsiednich, odnośnie której wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku winna być uwzględniona w postępowaniu, którego przedmiotem była decyzja SKO w [...] wydana w postępowaniu nieważnościowym odnoszącym się do tej samej decyzji środowiskowej. W wyroku II OSK 781/15 stwierdzono jednoznacznie, że "nie wystąpiły żadne przesłanki do uchylenia w nadzwyczajnym czyli wznowieniowym postępowaniu ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia".

Przywołując ustalenia organów współdziałających z organem gminy wydającym decyzję środowiskową w aspekcie braku kumulacji przedsięwzięcia z innymi hodowlami trzody chlewnej na tym obszarze, Naczelny Sąd Administracyjny w aspekcie wysuwanych zarzutów wskazywał, że przedsięwzięcie objęte źródłową decyzją środowiskową Wójta Gminy [...] z innymi inwestycjami na terenach sąsiadujących nie jest powiązane technologicznie, stąd brak jest przesłanek do przyjęcia stanowiska, że zostaną przekroczone standardy jakości środowiska poza terenem, do którego inwestor ma tytuł prawny. Trafnie w tej sytuacji wyrokujący w sprawie II SA/Bk 891/17 WSA w Białymstoku wywodząc, że ustalenie tych okoliczności nie powinno się różnić w zależności od trybu postępowania nadzwyczajnego, w którym sformułowana została powyższa ocena, uwypuklał że należy mieć także na uwadze treść art. 170 ustawy z Ppsa, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Ratio legis cyt. przepisu pozwala na zachowanie spójności orzecznictwa. Oznaczało to, że sąd pierwszej instancji musiał wziąć w tej sytuacji pod uwagę treść prawomocnego wyroku, w którym oznaczona kwestia prawna została już przesądzona. Sąd kasacyjny także jest związany wyrokiem II OSK 781/15.

E. Co się tyczy zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 4 Uioś to jest on chybiony, skoro przepis ten odnosi się do ustalenia właściwości organu do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przewidując iż w odniesieniu do innych przedsięwzięć – niż wymienione wcześniej w art. 75 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 cyt. ustawy – właściwy jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, a skarżący kasacyjnie nie dowiedli, aby źródłowa decyzja pochodziła od organu niewłaściwego. Zarzutu niewłaściwości organu jako przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji odrębnie wskazanej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. strony skarżące kasacyjnie nie podnosiły na żadnym etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.

F. Nie jest trafny zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś. Art. 71 ust. 1 Uioś wskazuje, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, zaś z art. 71 ust. 2 pkt 2 Uioś wynika, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych "przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko". Oba te przepisy nie zostały naruszone nie tylko rażąco, ale i w jakikolwiek sposób przez Wójta Gminy [...], skoro źródłowa decyzja środowiskowa określa uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.

G. Nie jest także oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś. Z powołanych w podstawie kasacyjnej przepisów art. 84 ust. 1 i 2 Uioś wynika odpowiednio, że "W przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" oraz "Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach". Decyzja środowiskowa Wójta Gminy [...] odpowiada tym wymogom.

Z kolei z przepisów art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Uioś wynika odpowiednio, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia oraz iż uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów K.p.a., powinno zawierać w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Autor skargi kasacyjnej nie przywołał żadnego uzasadnienia naruszenia cyt. przepisów, jest przy tym niewątpliwe, że decyzja środowiskowa zawiera stosowne uzasadnienie, tudzież znajdują się w niej informacje, o których mowa w art. 85 ust. 2 pkt 2 Uioś. Z tych względów zarzut naruszenia art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 Uioś jest nietrafny.

H. Powiązanie w pkt I.1. skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia enumeratywnie wskazanych tam przepisów Uioś oraz rozp. RM z 2004 z przepisem § 2 ust. 1 pkt 51 rozp. RM z 2010 nie prowadzi do wniosku, że jest uzasadniony tak sformułowany zarzut niewłaściwego zastosowania tego ostatniego. Z treści uzasadnienia źródłowej decyzji środowiskowej Wójta Gminy [...] wynika, że postępowanie przed organem gminy zostało wszczęte na wniosek inwestora z dnia 4 listopada 2010 r., co ma takie znaczenie, że w sprawie stosowane były przepisy rozp. RM z 2004, nie zaś przepisy rozp. RM z 2010. W myśl § 5 rozp. RM z 2010 wchodziło ono w życie z dniem 15 listopada 2010 r., z § 4 zaś wynika, że do postępowań w sprawie decyzji, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 Uioś, wszczętych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Ta okoliczność wykluczała przeto możliwość stosowania przepisów rozp.

RM z 2010 do sprawy związanej z wydaniem decyzji środowiskowej ocenianej następnie w postępowaniu nieważnościowym przez SKO w [...]. W konsekwencji chybiony jest zarzut niewłaściwego zastosowania przez sąd wojewódzki przepisu § 2 ust. 1 pkt 51 rozp. RM z 2010. W tym aspekcie autorowi skargi kasacyjnej umknęła uwadze konstrukcja podstawy prawnej decyzji środowiskowej Wójta Gminy [...]. Powołano się w niej bowiem na § 4 rozp. RM z 2010, choć oczywiście nietrafnie w części wstępnej tej decyzji wskazywano, że źródłowe postępowanie wszczęto na wniosek z dnia "4 grudnia" 2010 r., podczas gdy wniosek inwestora pochodził z dnia 4 listopada 2010 r.

I. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego – art. 144 K.c. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Formułując ten zarzut w skardze kasacyjnej wywodzi się zaniechanie należytej analizy decyzji środowiskowej "pod kątem rażącego naruszenia prawa w kontekście wpływu uciążliwości odorowych planowanej inwestycji na zdrowie ludzi i możliwe konflikty społeczne, w szczególności w kontekście możliwości kumulowania się uciążliwości, jak też z uwagi na kryteria w postaci powodowania zakłóceń z korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych". Uzasadniając ten zarzut autor skargi kasacyjnej w kontekście treści art. 144 K.c. ograniczył się do uwypuklenia, że "uciążliwość zapachowa jest zjawiskiem, które można analizować i parametryzować", co prowadziło do wniosku, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie może być mowy o rażącym naruszeniu cyt. przepisu.

Raz jeszcze wypadnie przypomnieć, że przedmiotem kontroli WSA w Białymstoku pozostawała decyzja Kolegium wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Wydanie decyzji środowiskowej przez organ gminy, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oraz ustalono środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, nie mogło stanowić rażącego naruszenia art. 144 K.c. Przepis ten nie reguluje bowiem sytuacji unormowanych bezpośrednio przepisami prawa administracyjnego. Brak przeto powodu, by uznać, aby samo wydanie takiej decyzji środowiskowej mogło skutkować już oznaczonego rodzaju immisją, a w konsekwencji naruszeniem prawa własności w postaci oddziaływania na nieruchomość w rozumieniu tego przepisu. Dochodzenie roszczenia opierającego się na art. 144 K.c. odbywa się ponadto w postępowaniu cywilnym. To przesądza zaś o tym, że zarzut rażącego naruszenia art. 144 K.c. w zaskarżonym wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

J. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 191 TFUE poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do zawężającej interpretacji w "zakresie ustalania prawdopodobieństwa negatywnych skutków" oraz zaniechanie przyjęcia, że przedsięwzięcie stanowiące przedmiot decyzji Wójta Gminy [...] rodzi pewność nastąpienia jego negatywnych skutków, co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Z treści art. 191 TFUE wynika, że: "Polityka Unii w dziedzinie środowiska naturalnego przyczynia się do osiągania następujących celów: – zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego; – ochrony zdrowia ludzkiego; – rozsądnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych; – promowania na płaszczyźnie międzynarodowej środków zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów środowiska, w szczególności zwalczania zmian klimatu" (1); "Polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii.

Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". W tym kontekście środki harmonizujące odpowiadające wymogom w dziedzinie ochrony środowiska obejmują, w odpowiednich przypadkach, klauzulę zabezpieczającą, która pozwala Państwom Członkowskim na podejmowanie, z pozagospodarczych względów związanych ze środowiskiem, środków tymczasowych, podlegających unijnej procedurze kontrolnej" (2); "Przy opracowywaniu polityki w dziedzinie środowiska naturalnego Unia uwzględnia: – dostępne dane naukowo-techniczne; – warunki środowiska naturalnego w różnych regionach Unii; – potencjalne korzyści i koszty, które mogą wynikać z działania lub zaniechania działania; – gospodarczy i społeczny rozwój Unii jako całości i zrównoważony rozwój jej regionów" (3); "W zakresie swoich odpowiednich kompetencji Wspólnota i Państwa Członkowskie współpracują z państwami trzecimi i właściwymi organizacjami międzynarodowymi.

Warunki współpracy Unii mogą stanowić przedmiot umów między Unią i zainteresowanymi stronami trzecimi" (4). Poprzedzający akapit nie narusza kompetencji Państw Członkowskich do negocjowania w organach międzynarodowych i zawierania umów międzynarodowych. W myśl art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa w skardze kasacyjnej należy powołać nie tylko podstawy kasacyjne, ale i ich uzasadnienie. Zarzut błędnej wykładni przepisu prawa materialnego winien zaś skutkować wskazaniem nie tylko tego, z jakich względów sąd pierwszej instancji miał się takiej błędnej wykładni dopuścić i na czym ona polega, ale i wskazywać, jaka powinna być – zdaniem kasatora – prawidłowa wykładnia inkryminowanego przepisu prawa materialnego. W skardze kasacyjnej w istocie nie wyłuszczono na czym miałaby polegać błędna wykładnia art. 191 TFUE, skoro stanowisko skarżących kasacyjnie w tym aspekcie ogranicza się do stwierdzenia, wedle którego wobec prezentowanej we wniesionej kasacji argumentacji istnieć ma pewność nastąpienia negatywnych skutków przedsięwzięcia.

Negując stanowisko zajęte przez WSA w Białymstoku w zaskarżonym wyroku, gdzie eksponowano system zaplanowanych niwelacji negatywnych skutków przedsięwzięcia, co ma wykluczać prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych oddziaływań, skarżący kasacyjnie prezentują stanowisko przekonujące o pewności ich wystąpienia.

Zdaniem Sądu prawidłowe było zaakceptowanie przez sąd wojewódzki tego stwierdzenia Kolegium, z którego wynikałoby, że art. 191 TFUE nie oznacza, że skutków negatywnych przedsięwzięcia należy poszukiwać także i w tych sytuacjach, w których z ustaleń organu skutki takie nie wynikają, a w konsekwencji nie sposób a priori zakładać wystąpienia negatywnych skutków oddziaływania każdej inwestycji, bez względu na poczynione w sprawie ustalenia. Umyka tu uwadze skarżących kasacyjnie, że w źródłowej decyzji organ gminy orzekł m. in. o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, a to stwierdzenie poprzedzone było tożsamymi stanowiskami w tym aspekcie przez RDOŚ w [...] i PPIS w [...]. Innymi słowy, również w opinii organów współdziałających z organem gminy wydającym decyzję środowiskową brak było potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Możliwość orzeczenia odnośnie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko jest przewidziana przepisami Uioś, z tej przyczyny zarzut błędnej wykładni art. 191 TFUE musi zostać uznany za nieskuteczny, skoro skarżący kasacyjnie – pomijając ograniczenie się do prezentowania własnego osądu co do pewności wystąpienia negatywnych skutków przedsięwzięcia – nie prezentują takiej wykładni cyt. przepisu, która w ich przekonaniu powinna być prawidłową.

K. Powyższe uwagi prowadzą w konsekwencji do wniosku, że nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa.

L. Z tych względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa.