Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 821/13 po rozpoznaniu skargi Spółki [...] w S. uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Środowiska ww. decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. umarzającą postępowanie z wniosku J. N., M. M., S. K., K. S., T. M., L. S., M. R. i S. K. (dalej "wnioskodawcy") z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska: z [...] września 1997 r. znak [...], z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...].
Zaskarżona decyzja Ministra zapadła w przedstawionym niżej stanie faktycznym.
Pismem z 7 grudnia 2001 r. wnioskodawcy wnieśli do Ministra Środowiska o stwierdzenie nieważności 6 niżej wymienionych decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa:
- - decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...],
- - decyzji z [...] lutego 1999 r. znak [...].
Decyzją z [...] marca 2002 r. nr [...], utrzymaną w mocy własną decyzją z [...] marca 2004 r. nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.
Wyrokiem z 6 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1293/06 (wskazywanym dalej jako "wyrok z 2008 r.") Sąd uchylił obie powołane wyżej decyzje Ministra z [...] marca 2002 r. i z [...] marca 2004 r. Uchylenie orzeczeń nastąpiło z uwagi na niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu.
Wyrokiem z 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1353/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wnioskodawców od wyroku WSA z 6 marca 2008 r.
Orzekając ponownie w sprawie decyzją z [...] grudnia 2010 r., Minister odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.
Skarżąca wniosła do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2010 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności 6 decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (dalej "MOŚZNiL"), tj.:
- - decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] września 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...],
- - decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...],
- - decyzji z [...] lutego 1999 r. znak [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, że Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa był właściwy do rozpatrzenia odwołań od decyzji Wojewody K. w sprawie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalania wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Podniósł, że zarzut braku właściwości rzeczowej MOŚZNiL do orzekania w przedmiotowej sprawie był wielokrotnie wyjaśniany w kolejnych decyzjach administracyjnych oraz postępowaniach toczących się przed sądami administracyjnymi.
Wskazał m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 i z 18 listopada 2003 r., sygn. akt II SA 3345/01 stwierdził, że MOŚZNiL był organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody K. z [...] września 1998 r. Nr [...]. W wyroku z 6 marca 2008 r. podniósł, że żadna z decyzji Wojewody K., które były przedmiotem odwołań rozpatrzonych przez MOŚZNiL nie była wydana w I instancji.
W ocenie organu nie jest trafny zarzut skarżącej, że w sprawie nie zapewniono udziału wnioskodawcom. Niezasadność tego zarzutu wynika z faktu, że uprawnienie do reprezentowania Wspólnoty przysługuje wyłącznie Spółce reprezentowanej przez właściwe organy.
Ponadto odpowiadając na argumenty skarżącej Minister wskazał, że "już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 6 października 1999 r., sygn. akt II SA 557/999 i 736-777/99 wspomina, że Zarząd Spółki w piśmie z dnia 12 października 1992 r. wnioskował uwzględnienie przy aktualizacji faktu, że główny areał stanowią lasy, stąd spółka ta bardziej odpowiada statusowi spółki leśnej, określonej w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11, po rozpoznaniu skargi Spółki, uchylił decyzję Ministra Środowiska z [...] marca 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2010 r. z uwagi na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez obie decyzje art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Sąd wywodził, że istotną okolicznością w sprawie jest fakt, że decyzje Ministra z [...] grudnia 2010 r. i z [...] marca 2011 r. wydane zostały w następstwie ponownego rozpatrzenia kwestii legalności 6 kwestionowanych decyzji, będącego wynikiem uchylenia przez Sąd wyrokiem z 6 marca 2008 r. poprzednich decyzji Ministra wydanych w postępowaniu nadzorczym.
Sąd wskazał, że problem właściwości Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa do wydania 6 kwestionowanych decyzji został ostatecznie rozstrzygnięty. Minister rozpatrujący po wyroku z 2008 r. sprawę ponownie, był zobowiązany do uwzględnienia wskazanej wyżej oceny zgodnie z art.153 p.p.s.a., co też uczynił.
Dalej Sąd zauważył, że w postępowaniu nadzorczym nie wyjaśniono w wyczerpujący sposób stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzono wszechstronnie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu nie można uznać, że w kontrolowanym postępowaniu dokonano wyczerpującej analizy kwestionowanych decyzji pod kątem obarczenia ich kwalifikowanymi wadami prawnymi.
Sąd podkreślił, że w przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego występuje strona, fakt ten nie zwalnia organu administracyjnego od przeprowadzenia kontroli kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 21 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1053/09, publ. LEX nr 594859).
Dalej Sąd podniósł, że sześciu decyzji administracyjnych będących przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją nie można traktować jako decyzji wydanych w sprawach o jednolitym charakterze. Przeciwnie, z formalnego punktu widzenia są to sprawy o zróżnicowanych przedmiotach.
Opisując te rozstrzygnięcia Sąd zauważył, że decyzja z [...] września 1997 r. nr [...] to decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności trzech decyzji Wojewody K. wydanych w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją w przedmiocie ustalenia nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową.
Decyzja z [...] września 1997 r. nr [...] wydana została w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, umarzającą z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.
Decyzja z [...] grudnia 1997 r. nr [...] to decyzja uchylająca decyzję tego organu w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1996 r. Nr [...], a w pozostałej części utrzymująca tę decyzję w mocy.
Sąd zauważył, że z kolei decyzja z [...] grudnia 1997 r. nr [...] uchyla decyzję Wojewody K. z [...] grudnia 1996 r. Nr [...] i umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie.
Ponadto decyzja z [...] sierpnia 1998 r. Nr [...] stanowi decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.
Natomiast decyzja z [...] lutego 1999 r. nr [...] to decyzja wydana w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie oraz ustalania, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową.
Sąd stwierdził, że zróżnicowanie przedmiotów wskazanych wyżej decyzji nie znalazło należytego odzwierciedlenia przy rozpatrywaniu sprawy, bowiem organ dokonał oceny legalności kwestionowanych decyzji zbiorczo, nie przeprowadzając szczegółowej analizy ich przedmiotu, stosując do wskazanej wyżej oceny jednolite kryteria. Podkreślił, że przyjęcie takiego sposobu procedowania można jednakże rozważać jedynie w przypadku oceny kilku decyzji administracyjnych jednolitych rodzajowo (w ścisłym znaczeniu formalnym).
W ocenie Sądu w przypadku konieczności oceny kilku decyzji o różnych przedmiotach zachodzi konieczność dokonania odrębnej oceny każdej z tych decyzji pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi z art. 156 § 1 k.p.a.
W tej sytuacji pomimo tego, że kwestionowane decyzje objęte zostały jednym wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego, celowym jest prowadzenie przez organ nadzorczy sześciu odrębnych postępowań nadzorczych, kończących się odrębnymi decyzjami administracyjnymi, nie zaś, jak to miało miejsce, prowadzenie jednego postępowania, zakończonego jedną decyzją.
Sąd podkreślił, że po wydaniu zaskarżonej decyzji Ministra z [...] grudnia 2010 r. w odniesieniu do dwóch ostatnich spośród sześciu wymienionych wyżej decyzji zaszły istotne okoliczności, które przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Ministra będą musiały być wzięte pod uwagę.
Ponadto w odniesieniu do decyzji z [...] sierpnia 1998 r. Sąd stwierdził, że jest ona przedmiotem dwóch konkurencyjnych postępowań prawnych, mających na celu ocenę jej legalności. Niezależnie bowiem od faktu, że na wniosek skarżącego w stosunku do tego orzeczenia wszczęto postępowanie nadzorcze, zakończone zaskarżoną decyzją Ministra z [...] grudnia 2010 r., to równolegle decyzja z [...] sierpnia 1998 r. jest przedmiotem odrębnej, nierozpoznanej jeszcze skargi do Sądu, zarejestrowanej pod sygnaturą IV SA/Wa 300/11. Oznacza to, że decyzja z [...] sierpnia 1998 r. ma być równocześnie przedmiotem oceny pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. (administracyjne postępowanie nadzorcze), jak i bezpośrednio przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Obie te, konkurencyjne wobec siebie procedury kontrolne, nie mogą być prowadzone jednocześnie.
Odnośnie do decyzji z [...] lutego 1999 r. Sąd stwierdził, że została ona prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Sądu z 31 stycznia 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1356/10. Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ postępowanie nadzorcze w tej części należy umorzyć.
Minister Środowiska decyzją z [...] grudnia 2012 r. znak: [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa: decyzji z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] września 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] grudnia 1997 r. znak [...], decyzji z [...] sierpnia 1998 r. znak [...].
Wskazał, że objęta wnioskiem z 7 grudnia 2001 r. decyzja z [...] lutego 1999 r. znak [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2011 r. (syg. akt IV SA/Wa 1365/10) i w następstwie tego decyzją z [...] grudnia 2011 r. znak [...] umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.
Organ stwierdził, że wniosek z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności sześciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa został wniesiony przez niektórych członków Wspólnoty [...] w S. Tymczasem, zgodnie z przepisami k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczynane jest na wniosek strony lub z urzędu. Stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zwrócił uwagę, że art. 14 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) stanowi, że osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Z przywołanego przepisu wynika, że to spółka ustanowiona do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową, a nie jej członkowie, działa w imieniu tej wspólnoty, a w szczególności może nabywać prawa lub zaciągać zobowiązania.
Organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1365/10) akcentując, że Sąd wyraził stanowisko, zgodnie z którym członkowie Spółki nie mieli i nie mają interesu prawnego do kwestionowania decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy istnieje Spółka. Tylko Spółka reprezentowana przez właściwe do tego organy ma interes prawny do występowania w takim postępowaniu jako strona.
Z tego względu organ stwierdził, że każdy środek zaskarżenia złożony przez członków Wspólnoty, tak jak w przypadku wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności sześciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, dotknięty jest wadą skutkującą brakiem możliwości rozpatrzenia takiego środka przez organ.
Organ wywodził, że istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., uzależniając jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z wymienionych konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej, a to zaś obliguje organ prowadzący postępowanie do wydania decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Organ wywodził, że postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa stało się bezprzedmiotowe, z uwagi brak jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej.
Spółka [...] w S. wystąpiła z wnioskiem z 4 stycznia 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] lutego 2013 r. znak: [...] utrzymano w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. znak: [...].
Skargę na ww. decyzję wniosła Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że wyrok z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu skargi ma zastosowanie regulacja z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W związku z powyższym kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że Sąd w wyroku z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 przesądził, że w przypadku konieczności oceny kilku decyzji o różnych przedmiotach – jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie - zachodzi konieczność dokonania odrębnej oceny każdej z tych decyzji pod kątem ewentualnego obarczenia jej kwalifikowanymi wadami prawnymi z art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 653/11 nie zróżnicował sposobu prowadzenia postępowań od ich wyniku. W tej sytuacji pomimo tego, że kwestionowane decyzje objęte zostały jednym wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego, celowym jest prowadzenie przez organ nadzorczy odrębnych postępowań nadzorczych, kończących się odrębnymi decyzjami administracyjnymi, nie zaś, jak to miało miejsce, prowadzenie jednego postępowania, zakończonego jedną decyzją.
Tymczasem zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z [...] lutego 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. umarzającą postępowanie z wniosku z 7 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, wydana w wyniku wyroku z 25 lipca 2011 r., sygn. akt 653/11 tego wymogu nie spełnia, obejmując kilka aktów prawnych.
Tym samym zdaniem Sądu organ nie wykonał wiążących go w świetle art. 153 p.p.s.a. zaleceń Sądu, co oznacza naruszenie tego przepisu.
Dodatkowo Sąd zaznaczył, że w wyroku z 25 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 653/11 Sąd – w kontekście zarzutu braku właściwości - odwołał się do wyroku z 2008 r. stwierdzając brak podstaw do uznania, że kwestionowane decyzje wydano z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, związanym z brakiem właściwości Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa do orzekania jako organ odwoławczy w sprawach o ustalanie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową i ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.
Sąd w wyroku z 25 lipca 2011 r. przypomniał, że wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku z 2008 r. swoje stanowisko we wspomnianej wyżej kwestii podkreślono, że stanowiła ona przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 i z 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01, stwierdził, że Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, a następnie Minister Środowiska był organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody K. z [...] września 1998 r. W świetle powyższego Sąd orzekający w 2008 r. stwierdził, że zgodnie z art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W konsekwencji Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skarżących podnoszący, iż właściwym w sprawach rozstrzyganych w oparciu o przepisy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zgodnie z art. 85 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Sąd przesądził, że skoro sprawa dotyczy gruntów leśnych, organem właściwym do jej rozstrzygania zgodnie z 28 ust.1 pkt 7 ustawy o działach administracji rządowej w zakresie leśnictwa jest Minister Środowiska. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. Minister Środowiska był organem właściwym do orzekania w sprawie.
W związku z powyższym Sąd wskazał, że w razie uprawomocnienia się wyroku to Minister będzie właściwy do ustosunkowania się do wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej decyzji, z uwzględnieniem zaleceń sformułowanych powyżej. Powody wydania decyzji powinny być w sposób dokładny i nie nasuwający wątpliwości wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięć, tak aby zachować wymogi przewidziane przez art. 107 § 3 k.p.a.
Uznając zatem, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka [...] w S., zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie Spółka zarzuciła w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiotowej sprawie związany jest ustaleniami wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 oraz z dnia 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01 w zakresie właściwości rzeczowej Ministra Środowiska;
- - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez przeoczenie, że Minister Środowiska naruszył nie tylko przepisy o właściwości rzeczowej ale również przepisy o właściwości instancyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżąca Spółka nie podziela stanowiska Sądu I instancji odnoszącego się do właściwości rzeczowej Ministra Środowiska i właściwości instancyjnej Ministra. Sąd wskazał, że w zakresie badania zarzutu braku właściwości rzeczowej Ministra Środowiska związany jest ustaleniami wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 oraz z dnia 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01. Sąd przeoczył jednak, że oba wymienione wyroki zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w wyniku przeprowadzonych postępowań wznowieniowych. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że orzeczenie, które zostało unicestwione nie wiąże w innych sprawach, bowiem po prostu nie istnieje.
W ocenie skarżącej, Sąd winien był samodzielnie rozważyć zarzut braku właściwości rzeczowej Ministra Środowiska, zważywszy na brzmienie art. 85 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 170 p.p.s.a., należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie Spółką, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że powołane przez niego wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 1999 r. sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 i z dnia 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01 zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w wyniku przeprowadzonych postępowań wznowieniowych. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na względzie, że po wznowieniu postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1999 roku sygn. akt II SA 557/99 i 736 - 777/99 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1365/10 zmienił wyrok NSA z 6 października 1999 r. wydany w sprawie sygn. akt II SA 557/99 i 736-777/99 w ten sposób, że stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Również po wznowieniu postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 483/12 zmienił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 3345/01 w części dotyczącej punktu 2 w ten sposób, że stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Z uzasadnień obu wskazanych wyroków wynika, że nieważność zaskarżonych decyzji została stwierdzona z uwagi na wydanie ich w sytuacji gdy odwołanie nie pochodziło od strony.
Jednocześnie WSA w Warszawie w obu omawianych rozstrzygnięciach nie zakwestionował właściwości organu wydającego zaskarżone decyzje. Dlatego też, w tym konkretnym przypadku, wyeliminowanie wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt: II SA 557/99 i 736-777/99 oraz II SA 3345/01 nie oznacza, że nieaktualne jest związanie co do właściwości organu, gdyż wynika ono z wyroków wydanych w wyniku wznowienia postępowań.
Ponadto trzeba również mieć na względzie, że zarzut braku właściwości Ministra Środowiska jako organu II instancji do rozpatrywania odwołań od decyzji Wojewody K. w sprawie ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową i ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej był wielokrotnie rozpoznawany przez Sądy orzekające w niniejszej sprawie - w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1293/06, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1353/08, w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 653/11. Wyroki te pozostają w obrocie prawnym i zawierają wiążącą ocenę co do właściwości rzeczowej Ministra Środowiska. Nie bez znaczenia jest tu również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2001 r., sygn. akt II SAB 178/00 w sprawie ze skargi J. N. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody K. z dnia [...] września 1998 r., w którym to wyroku NSA zobowiązał Ministra Środowiska do rozpatrzenia odwołania, a więc uznał ten organ za właściwy w sprawie.
Mając na względzie powyższe wyroki, stwierdzić należy, że kwestia właściwości rzeczowej Ministra Środowiska została na gruncie niniejszej sprawy przesądzona, a stanowisko w nich wyrażone było wiążące dla Sądu I instancji.
Odnosząc się zaś do zarzutu braku właściwości instancyjnej Ministra, wskazać należy, że właściwość instancyjną reguluje art. 157 § 1 k.p.a., zarzut naruszenia tego przepisu nie został zaś w skardze kasacyjnej podniesiony, co czyni zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. niezasadnym.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 p.p.s.a.