Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę G. K. na akt własności ziemi wydany przez Kierownika Wydziału Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. w Ł. z dnia [...] czerwca 1972r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że złożony przez G. K. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wniosek o stwierdzenie nieważności powołanego aktu własności ziemi podlega odrzuceniu albowiem skarżąca nie dopełniła warunku dopuszczalności skargi określonego w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", tj. nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia i wniosek został złożony bezpośrednio do sądu bez wyczerpania toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca wprawdzie wystąpiła wcześniej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. aktu własności ziemi, ale po stwierdzeniu przez ten organ postanowieniem z dnia 23 maja 2006r. (nr [...]) swojej niewłaściwości w sprawie i zwrocie pisma złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wniosek ten wycofała i postanowieniem z dnia 26 czerwca 2006r. postępowanie zostało umorzone.
Sąd uznał, że skoro skarga nie zawierała jakiegokolwiek odniesienia do tego rozstrzygnięcia to nie stanowi jego zaskarżenia, tym bardziej, że z treści skargi wynika, że intencją skarżącej było wniesienie sprawy wprost do sądu w trybie art. 156 k.p.a., co było skutkiem przeświadczenia, że to właśnie sąd jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia 14 grudnia 1972r. Tymczasem pogląd ten jest błędny, albowiem załatwienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej należy do organów administracji.
Sąd administracyjny zajmuje się jedynie kontrolą działalności administracji publicznej, która ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i nie może polegać na przejęciu sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia przez sąd.
G. K. wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 56 w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 ustawy poprzez ich nie zastosowanie pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych oraz art. 52 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy poprzez ich zastosowanie pomimo braku przesłanek ustawowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował pismo skarżącej jako skargę na decyzję nr [...] w rozumieniu art. 50 ustawy.
Dodatkowo skoro Sąd ten posiadał wiedzę, że przed dniem wniesienia skargi zostało przez skarżącą wszczęte postępowanie administracyjne zmierzające do stwierdzenia nieważności tej decyzji to zobowiązany był zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 56 w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 ustawy, które stanowią wprost, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu z urzędu. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały także okoliczności do podjęcia zawieszonego postępowania, skoro postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2006r. w sprawie umorzenia postępowania z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy doręczone zostało skarżącej dopiero w dniu 10 lipca 2006r., a zatem termin do wniesienia skargi na to postanowienie upływał dopiero w dniu 9 sierpnia 2006r.
Sąd I instancji nie był więc uprawniony do orzekania w przedmiocie odrzucenia skargi już w dniu 28 lipca 2006r. Skarżąca zresztą wniosła skargę do sądu administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2006r., a zatem nadal istnieje przeszkoda uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie.
Odnośnie zarzutu naruszenia zaskarżonym orzeczeniem art. 52 § 1 ustawy wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że jego zastosowanie nie było uzasadnione, skoro nie służyły jej środki zaskarżenia, o których mowa w tym przepisie ponieważ dowiedziała się o istnieniu tej decyzji wiele lat po uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności w administracyjnym toku instancji. Stawianie skarżącej w takiej sytuacji zarzutu, że nie skorzystała ze środków zaskarżenia nie może być uznane za prawidłowe. Oczywistym jest również, że pod pojęciem środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 ustawy nie można rozumieć środków prawnych, o których mowa w art. 56 ustawy, a jedynie z tych środków prawnych mogła skorzystać skarżąca i z nich skorzystała.
Wnosząca skargę kasacyjną domaga się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów a w razie jego braku według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Nie sposób się zgodzić z zarzutem, że Sąd I instancji niesłusznie oparł zaskarżone orzeczenie na przepisie art. 52 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy, albowiem nie zachodziły przesłanki ustawowe uzasadniające jego zastosowanie. Prawidłowo bowiem i zgodnie z brzmieniem pisma skarżącej z dnia 5 czerwca 2006r. Sąd ten wywiódł w uzasadnieniu orzeczenia, że jest ono wnioskiem o stwierdzenie nieważności (na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) powołanego aktu własności ziemi wniesionym bezpośrednio do sądu. Skoro sądy administracyjne są na podstawie art. 3 § 2 ustawy upoważnione do kontroli działalności administracji publicznej w sprawach skarg na decyzje to słusznie Sąd I instancji uznał w zaskarżonym orzeczeniu, że nie są właściwe do rozpoznawania wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji, co należy do właściwości organów administracji. Uzasadnione jest też twierdzenie Sądu, że wniosek ten nie mógł być uznany za skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2006r., skoro nie zawierał żadnego odniesienia do tego postanowienia.
Słusznie też Sąd podniósł, że nawet zakwalifikowanie wniesionego przez skarżącą pisma jako skargi na to postanowienie należałoby ją uznać za niedopuszczalną, skoro skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 ustawy. Nie można bowiem uznać, że doszło do wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skutecznie go cofnęła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 1996r., I SA/Lu 55/96, nie publ.) Nawet przy zasugerowanym w skardze kasacyjnej, a nieuprawnionym przyjęciu, że pismo G. K. z dnia 5 czerwca 2006r. zatytułowane "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji" jest skargą na powołany akt własności ziemi - ocena zaskarżonego orzeczenia nie uległaby zmianie, skoro skarżąca przed jej wniesieniem nie wyczerpała środków zaskarżenia wymienionych w art. 52 § 2 ustawy, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z jej art. 52 § 1. Powoływany w skardze kasacyjnej fakt, że skarżąca dowiedziała się o istnieniu aktu już po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego nie zmienia tej oceny wobec istnienia instytucji przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, a także trybów nadzwyczajnych umożliwiających weryfikację decyzji ostatecznej, w tym wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym taka decyzja została wydana.
Możliwość poddania sądowej kontroli decyzji ostatecznej bez wyczerpania środków zaskarżenia prowadziłaby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a pośrednio także zasady trwałości decyzji administracyjnej.
Wobec powyższego uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi słusznie orzekł o niedopuszczalności skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy.
Należy odmówić trafności także zarzutowi skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 56 w zw. z art. 124 § 1 pkt 6 ustawy poprzez nie zawieszenie postępowania wszczętego wnioskiem G. K. pomimo braku prawomocnego zakończenia postępowania, w którym została wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi umarzająca postępowanie z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prawdą jest, że przepis art. 56 ustawy przewiduje zawieszenie postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania. Sytuacja taka stanowi jednak przeszkodę do czasowego rozpoznania skargi, która została wniesiona w sposób skuteczny. Skoro więc w niniejszej sprawie, stosownie do poczynionych wyżej rozważań, wniesienie skargi jest niedopuszczalne, przeto skargi nie można uznać za skutecznie wniesioną, co uniemożliwia zastosowanie powołanego w skardze kasacyjnej art. 56 ustawy i prowadzi do jej odrzucenia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.