Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 134/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę D. sp. z o.o. z siedzibą w B. na bezczynność Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w B. w przedmiocie ustalenia realnej wartości rynkowej nieruchomości rolnych.
Sąd wskazał, że postępowanie odnośnie którego zarzucono bezczynność organu prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1405; dalej powoływana jako ustawa).
Sąd wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie przebiegało w następujący sposób:
- - organ działając na wniosek spółki decyzją z dnia 13 sierpnia 2018 r., na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2c pkt 2 ustawy odmówił wyrażenia zgody na nabycie przez B. D. nieruchomości rolnych oznaczonych nr geod....,...,... o łącznej powierzchni... ha, położnych w obrębie J. K., gm. J. K., pow. B.;
- - następnie spółka wystąpiła do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z żądaniem o nabycie tej nieruchomości rolnej;
- - w odpowiedzi na powyższe organ w piśmie z dnia 28 września 2018 r. powiadomił zbywcę o równowartości pieniężnej odpowiadającej wartości rynkowej nieruchomości;
- - w odpowiedzi na powyższe spółka w piśmie z dnia 25 października 2018 r. nie wyraziła akceptacji dla zaproponowanej wysokości równowartości pieniężnej odpowiadającej wartości rynkowej nieruchomości.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że postępowanie przebiegło zgodnie z procedurą określoną w art. 2a ustawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, bezzasadne przy tym było twierdzenie spółki, że ustalenie wartości rynkowej nieruchomości powinno nastąpić w formie decyzji. Wymóg taki nie wynika z treści art. 2a ust. 7 ustawy. Mowa jest w nim o powiadomieniu. Stąd też Sąd przyjął, że wystarcza zwykła forma pisemna. Złożona w sprawie niniejszej skarga na bezczynność organu, która zdaniem strony skarżącej, polega na nie ustaleniu realnej wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości nie jest odpowiednim trybem. Zgodnie z art. 2a ust. 8 pkt 1 ustawy odpowiednim trybem kwestionowania wartości rynkowej nieruchomości ustalonej przez organ jest wystąpienie do sądu o ustalenie równowartości pieniężnej wartości rynkowej nieruchomości rolnej. Sądem właściwym jest sąd powszechny a nie sąd administracyjny.
Sąd administracyjny jako sąd kontrolujący działalność administracji publicznej nie ma instrumentów prawnych do samodzielnego ustalenia wartości rynkowej nieruchomości czy też weryfikowania wartości ustalonej przez organ. Jako, że kwestia związana z weryfikacją ceny rynkowej nieruchomości ustalonej przez organ należy do właściwości sądu powszechnego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedmiot zaskarżenia nie jest objęty zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną.
Na podstawie art. 174 punkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i odrzucenie skargi z uwagi na uznanie, że w sprawie została złożona skarga na bezczynność organu oraz, że przedmiot zaskarżenia nie jest objęty zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, podczas gdy w skardze skarżący zawarł szereg zarzutów dotyczących działalności i czynności podejmowanych przez organ w celu określenia wartości nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący w treści skargi wskazywał na nieprawidłowe działania i czynności organu zmierzające do ustalenia wartości rynkowej nieruchomości, a także na brak podejmowania wskazywanych przez skarżącego działań, czy przeprowadzenia dowodów. Zgodnie z Ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego art. 2a ust. 6 ośrodek ustala wartość nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe w ocenie skarżącej uzasadnia przeprowadzenie przez ośrodek postępowania dotyczącego ustalenia wartości nieruchomości, w którym to postępowaniu aktywnie ma prawo brać udział strona w postaci właściciela nieruchomości. W niniejszej sprawie aktywną pozycję przyjęła skarżąca, która wskazywała na błędy w przeprowadzonym postępowaniu, a także na konieczność podjęcia dodatkowych czynności, czy też przeprowadzenia dodatkowych dowodów. W związku z powyższym, zdaniem spółki, organ miał obowiązek ustosunkować się do zarzutów podnoszonych przez stronę, a skarżąca miała prawo oczekiwać rozpoznania jej twierdzeń.
Mając powyższe na uwadze spółka wywiodła, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, w tym podejmowania przez te organy działań i czynności w toku prowadzonego postępowania, w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w niniejszej sprawie powinien dokonać kontroli działalności organu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, poprzez ocenę prawidłowości podejmowanych działań w toku postępowania dotyczącego ustalenia wartości nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter wynikowy. Tworzy on podstawę do odrzucenia skargi, jeżeli podstawa ta nie mieści się w zakresie właściwości Sądu. Przepis ten nie określa jednak właściwości Sądu. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne zastosowanie. Niemniej jednak stwierdzenie wadliwości zastosowania ww. przepisu, wymaga wykazania przez skarżącą kasacyjnie, iż przedmiot skargi znajduje się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. W skardze kasacyjnej nie wykazano takiego powiązania.
Sąd pierwszej instancji obszernie uargumentował swoje stanowisko z którego wynika, że zarówno bezczynność, jak i czynności podejmowane w zakresie ustalenia realnej wartości rynkowej nieruchomości rolnych nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej wskazując na błędną kwalifikację skargi jako skargi na bezczynność i konieczność rozpoznania skargi w zakresie oceny prawidłowości podejmowanych działań w toku postępowania dotyczącego ustalenia wartości nieruchomości nie powiązał swoich twierdzeń z przepisami, które miałby w tym zakresie naruszyć Sąd pierwszej instancji lub których błędnie nie zastosował.
Już z tego względu postawiony w skardze kasacyjnej zarzut nie mógł zostać uznany za zasadny. Jednakowoż odnotować również należy, że spółka w skardze z dnia 26 listopada 2018 r. w następujący sposób określiła przedmiot zaskarżenia: "SKARGA na bezczynność postępowania KOWR OT B. w przedmiocie dokonania wyceny rynkowej nieruchomości rolnych, oznaczonych jako działki (...)", "Na zasadzie Art. 50 § 1, Art. 52 §1, Art. 53 §2b, skarżę KOWR OT B. za bezczynność w przedmiocie ustalenia realnej wartości rynkowej wskazanych wyżej nieruchomości rolnych, poprzez zaniechanie wykonania czynności obligacyjnych jasno prawem przypisanych".
Wobec takiego ujęcia przedmiotu zaskarżenia, słusznie Sąd pierwszej instancji zakwalifikował skargę spółki jako skargę na bezczynność Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w B. w przedmiocie ustalenia realnej wartości rynkowej nieruchomości rolnych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 1