Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., II SA/Gd 349/08, uchylił zaskarżoną przez Prokuratora Okręgowego w Słupsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
a) Wójt Gminy C. D. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...], znak [...], ustalił dla I. R. i S. R. jednorazową opłatę w wysokości 2.141 zł z tytułu wzrostu (w rezultacie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego)wartości działki nr [...], obręb Karwno, o powierzchni 0,10 ha.
Uchwałą Rady Gminy w Czarnej Dąbrówce z dnia 9 września 2005 r., nr XXVII/223/05 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu Karwno ustalono stawkę procentową opłaty (art.36 ust.4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. nr 80, poz.717 ze zm., dalej powoływana jako "u.plan.zag.prz.") na 30% wzrostu wartości nieruchomości.
Umową darowizny z dnia [...] lipca 2007 r. I. R. i S. R. zbyli przedmiotową nieruchomość. Wzrost wartości nieruchomości obliczono jako różnicę między wartością nieruchomości przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu po uchwaleniu planu miejscowego, a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem, na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.
- b) Samorządowe Kolegium Odwoławcze Słupsku, po rozpatrzeniu odwołania I. R., decyzją z dnia [...] września 2007, nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
Jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości, tylko odpłatne zbycie nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy i uzyskanie dodatkowych korzyści (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r. OPK 16/00). Użyty w art.36 ust.3 i 4 u.plan.zag.prz. termin "zbycie" nieruchomości nie może obejmować przeniesienia własności lub prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy darowizny.
- I. R. i S. R. przenieśli własność działki w drodze darowizny na rzecz swojej córki B. D. Z., umową z dnia [...] lipca 2007 r. W tej sytuacji nie było dopuszczalne pobranie jednorazowej opłaty, a postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem.
- c) Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł Prokurator Okręgowy w Słupsku zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. poprzez błędną jego wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy, polegającą na uznaniu, że obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości nie obejmuje przeniesienia własności lub użytkowania wieczystego w formie darowizny.
- 2. Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., II SA/Gd 349/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r.
Artykuł 36 ust.4 u.plan.zag.prz. został z dniem 22 września 2004 r. zmieniony przez art.10 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz.1492) w ten sposób, że "sprzedaż" zastąpiono terminem "zbycie" bez jego sprecyzowania w ustawie. Dlatego Sąd odwołał się do definicji zbycia nieruchomości w art.4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 46, poz.543 ze zm.; dalej powoływana jako "u.gosp.nieruch.").
W ocenie Sądu ustawodawca zamierzał do objęcia jedną definicja zbycie nieruchomości zarówno na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nowelizacji art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. oraz art.4 pkt 3b u.gosp.nieruch. dokonano jednym aktem prawnym (tj. ustawą z 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami...). Według wskazanej definicji zbyciem nieruchomości jest przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Nawiązuje ona do pojęć z zakresu prawa cywilnego. W nauce prawa cywilnego przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy.
Potwierdzeniem powyższego stanowiska są zmiany art.37 u.plan.zag.prz. wprowadzone ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. Artykuł 37 ust.5 u.plan.zag.prz. w nowym brzmieniu zobowiązuje notariusza do nadesłania wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta wypisu z aktu notarialnego umowy zbycia nieruchomości, podczas gdy uprzednio na notariusza nałożony był obowiązek nadesłania wypisu z aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie Sądu przepis art.37 ust.11 u.plan.zag.prz. w aktualnym brzmieniu odsyła do przepisów ustawy o gospodarcze nieruchomościami również w zakresie definicji pojęcia "zbycie nieruchomości". Natomiast pozostawienie w art.37 ust.1 u.plan.zag.prz. regulacji, iż wysokość opłaty o której mowa w art.36 ust.4 ustala się na dzień sprzedaży, należało zdaniem Sądu uznać za niedopatrzenie ustawodawcy.
Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., OPK 16/00, stała się nieaktualna w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Pojęcie "zbycia nieruchomości" wprowadzono do polskiego systemu prawa nowelizacją z dnia 28 listopada 2003 r. Wskazana uchwała została zatem wydana w stanie prawnym, w którym brak było w przepisach prawa takiej definicji.
W konsekwencji Sąd uznał, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy darowizny stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art.36 ust.4 u.plan.zag.prz., z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
- 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w skardze kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
- - art.36 ust.4 oraz art.37 ust.11 u.plan.zag.prz. przez dokonanie jego niewłaściwej wykładni, polegającej na przyjęciu, że opłata planistyczna może być naliczona również w przypadku, gdy właściciel nieruchomości, której wartość wzrosła w wyniku uchwalenia planu miejscowego, dokonuje jej darowizny na rzecz osoby bliskiej;
- - art.37 ust.1, art.21 ust.1 u.plan.zag.prz. w zw. z art.7 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U nr 142, poz.1591 ze zm.) oraz artykułami 2, 8, 32 i 217 Konstytucji RP, poprzez ich pominięcie przy dokonywaniu wykładni art.36 ust.4 oraz art.37 ust.11 u.plan.zag.prz.
Ponadto zarzucono Sądowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art.134 § 1 w zw. z art.183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. z późn. zm. dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") poprzez niedostrzeżenie z urzędu okoliczności, która może uzasadniać wniosek o nieważności postępowania.
- 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w Słupsku wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art.36 ust.4 u.plan.zag.prz. nie obejmuje, sytuacji gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej (uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r.. II OPS 3/09). Skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany ta uchwałą na zasadzie art.269 § 1 zd.1 P.p.s.a. ["Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi."]
Stan faktyczny w niniejszej sprawie odpowiada przesłankom zwolnienia z opłaty, jakie wskazane zostały w powołanej uchwale NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. I. R. wskazała w swym odwołaniu, że wraz z mężem S. R. postanowili swą działkę przekazać córce w formie darowizny w zamian za opiekę. Sąd I. instancji nie miał też wątpliwości, że wymierzona opłata miała charakter tzw. renty planistycznej: "Zarówno w myśl przepisu art.36 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (...), jak również zgodnie z art.36 ust.4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jedną z przesłanek naliczenia tzw. renty planistycznej jest wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego."
Mając powyższe na uwadze należało skargę kasacyjną uwzględnić i uchylić zaskarżony wyrok orzekając na podstawie art.185 § 1 w związku z art.174 pkt 1 P.p.s.a.
Ponieważ Sąd I. instancji nie dopuścił się uchybień proceduralnych mających wpływ na wynik sprawy, możliwe stało się oddalenie (na podstawie art.151 w związku z art.188 P.p.s.a.) skargi Prokuratora Okręgowego w Słupsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty od wzrostu wartości nieruchomości.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust.2 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.nr 163, poz.1349 ze zm.)