Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r., IV SA/Po 947/18, oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej "SKO") z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie garażu (legalizacja), przewidzianej do realizacji na działkach nr 101/2, 101/7 położonych w P. przy ulicy L. W dniu [...] lutego 2016 r. M. S. wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. SKO na podstawie art. 123, art. 124, art. 125 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2017.1257 ze zm.; dalej k.p.a.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
M. S. złożył na to rozstrzygnięcie skargę do WSA w Poznaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 669/16 uchylił ww. postanowienie.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO zaskarżonym postanowieniem na podstawie art. 123, art. 124, art. 125 i art. 134 k.p.a. również stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skargę do WSA w Poznaniu wniósł M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniesioną skargę.
Sąd podzielił stanowisko SKO, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 11 stycznia 2016 r. ojcu skarżącego. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W odwołaniu skarżący podniósł, że przesyłka została doręczona pod inny adres, niż miejsce zamieszkania skarżącego.
Natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że doręczona ona została dorosłemu domownikowi. Decyzja organu I instancji została doręczona na adres skarżącego (ul. S.) ojcu skarżącego w dniu 11 stycznia 2016 r. W decyzji znajdowało się prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania upływał z końcem dnia 25 stycznia 2017 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 8 lutego 2016 r. Sąd zaznaczył, że każdą wcześniejszą korespondencję w przedmiotowej sprawie odbierał ojciec skarżącego i skarżący tego faktu nie kwestionował. Z tego względu WSA nie uwzględnił zarzutu, iż ojciec skarżącego nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym i nie miał prawa odebrać korespondencji.
Sąd stwierdził, że organ nie ma obowiązku przeprowadzać dowodów na okoliczność, czy ojciec skarżącego rzeczywiście był osobą, której doręczenie pisma można było uznać za mające skutek dla postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż już samo odebranie przez pełnoletniego domownika, sąsiada lub dozorcę domu przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, iż dana osoba zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Samo oświadczenie strony, że dana osoba nie była w stanie przekazać informacji o przesyłce, jest niewystarczające do podważenia skuteczności doręczania.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł M. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1. art. 58 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione (uprawdopodobnione) przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania;
- 2. art. 43 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w przedmiotowej sprawie i błędne przyjęcie, iż doręczenie przesyłki spełniało wymogi doręczenia zastępczego, podczas gdy osoba odbierająca pismo - ojciec skarżącego T. S., nie jest i nie był dorosłym domownikiem w rozumieniu ww. przepisu;
- 3. art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do jego wyjaśnienia, mimo iż organ był do tego obowiązany;
- 4. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – T. S., którego zeznania mogły mieć i mają kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Rozpatrywana sprawa toczyła się w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem te wywody skargi kasacyjnej, które dotyczyły kwestii przywrócenia terminu do złożenia odwołania, nie podlegały rozważeniu w niniejszej sprawie. Abstrahując więc od tego, że zarzut naruszenia art. 58 k.p.a nie jest prawidłowo sformułowany, bo art. 58 k.p.a. dzieli się na trzy paragrafy, a skarżący kasacyjnie nie sprecyzował, która bądź które z tych jednostek redakcyjnych w jego opinii zostały naruszone, podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie nie rozstrzygano kwestii przywrócenia terminu, a zatem nie stosowano żadnej z jednostek redakcyjnych art. 58 k.p.a. Dotyczą one bowiem problematyki przywrócenia terminu, a nie stwierdzenia uchybienia terminu. Zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. jest zatem chybiony.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 43 k.p.a. stwierdzić trzeba, iż Sąd I instancji należycie rozważył i ocenił zastosowanie tego przepisu przez SKO, słusznie stwierdzając, że unormowanie to nie zostało przez organ naruszone. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie NSA, określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. np. wyrok NSA z 16.04.2021r., I OSK 69/16, LEX nr 3171654).
W ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie (wyrok NSA z 10.03.2021r., III OSK 176/21, LEX nr 3182209). WSA słusznie przy tym zaznaczył, że uprzednio w toku postępowania administracyjnego ojciec skarżącego kasacyjnie również odbierał korespondencję kierowaną do skarżącego, który nie tylko tamtych doręczeń nie kwestionował, ale podejmował związane z tym działania (np. w dniu 29 października 2015 r. ojciec skarżącego odebrał jako dorosły domownik skierowane do M. S. zawiadomienie "z art. 10 i 36 KPA" z dnia 21 października 2015 r., a w dniu 2 listopada 2015 r. M. S. "w uzupełnieniu sprawy" sprostował złożone przez niego w dniu 28 września 2015 r. oświadczenie; w dniu 16 września 2015 r. ojciec skarżącego kasacyjnie odebrał skierowane do M. S. zawiadomienie o wszczęciu postępowania i skarżący kasacyjnie w postępowaniu tym brał udział).
Sądy administracyjne orzekają na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. WSA nie stosował zatem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a więc nie mógł ich naruszyć. Kontrolując zaś stosowanie przepisów przez organ administracyjny Sąd I instancji prawidłowo ocenił i stanowisko swoje w tym zakresie właściwie umotywował, że SKO nie naruszyło przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i to w stopniu wymagającym wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U.2020.1842) – wobec spełnienia warunków określonych w tym przepisie (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 4 marca 2022 r.) – orzekł jak w sentencji.