Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16, oddalił skargę L. G. i E. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 roku Nr [...], uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w całości i umarzającą postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w ww. wyroku decyzją z dnia [...] października 2010 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156 poz. 1118 ze zm.) i art. 104 K.p.a., nakazał E. i L. G. rozbiórkę altany o pow. zabudowy 53,40 m2, wybudowanej bez pozwolenia na budowę, na działce nr [...], na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w [...]. Prawidłowość nakazu rozbiórki potwierdził następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. i E. G. wyrokiem z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11, utrzymanym następnie w mocy wyrokiem NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12.
W dniu [...] maja 2015 r. L. i E. G., powołując się na art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 528), zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia opisanej wyżej ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2010 r. Jednocześnie oświadczyli, że sporna altana nie przekracza 35 m2, a łączna powierzchnia tarasów, werand lub ganków nie przekracza 12 m2, wobec czego spełnione są wymagania określone w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] działając na podstawie art. 4 ust. 2 noweli Pr.bud. w zw. z art. 104, 162 § 1 ust. 1 i 3 K.p.a. stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dnia [...] października 2010 r., nr [...].
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Polski Związek Działkowców w [...] Okręgowy Zarząd w [...] wniósł odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się uchylenia decyzji organu i instancji i umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji o nakazie rozbiórki.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 104 i 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r.
Po wydaniu w sprawie wskazanego na wstępie wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną a następnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie prowadzonego na jej podstawie postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. [...] z dnia [...] października 2010 r. i w konsekwencji wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r. [...], nakazującą rozbiórkę altany zlokalizowanej na działce skarżących nr [...] na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w [...] oraz o umorzenie prowadzonego na jej podstawie postępowania egzekucyjnego, z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zdaniem skarżących zapadła w niniejszym postępowaniu decyzja o uchyleniu innej decyzji powoduje faktyczny obowiązek skarżących rozbiórki altany bądź zapłaty grzywny w celu przymuszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania wyczerpująco zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Pojęcie wykonania użyte przez ustawodawcę w art. 61 P.p.s.a. należy odnosić do wszelkich aktów i czynności poddanych kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 roku Nr [...], uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w całości i umarzająca postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r. nakazującej skarżącym rozbiórkę altany o pow. zabudowy 53,40 m2, wybudowanej bez pozwolenia na budowę, na działce nr [...], na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w [...].
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej od wyroku na tego typu decyzję można w ramach art. 61 § 3 P.p.s.a. objąć stronę skarżącą ochroną tymczasową w zakresie wykonywania aktu wydanego w postępowaniu zwyczajnym dotyczącym nakazu rozbiórki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wykonania w drodze stosowania normy art. 61 § 3 P.p.s.a. rozstrzygnięcia administracyjnego (decyzji lub postanowienia) nie jest uwarunkowane tym, aby postanowienie w zakresie udzielenia ochrony tymczasowej ograniczało się do orzeczenia organu wydanego w drugiej instancji. Brzmienie zdania trzeciego art. 61 § 3 P.p.s.a. odnoszące się do zakresu przedmiotowego udzielenia ochrony tymczasowej wzmacnia takie stanowisko, gdyż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], nakazująca rozbiórkę altany, mieści się w pojęciu "aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy".
A zatem, treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte będą zarówno akty zaskarżone jak i akty wydane w I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1114/14, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom.
Rozpoznając wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania w odniesieniu do zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], nakazującej rozbiórkę altany, należy dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem akt sprawy (akt sądowych i akt administracyjnych).
W niniejszej sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji tego organu z dnia [...] października 2010 r., nr [...], nakazującej rozbiórkę altany i o umarzeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r. wywołuje taki skutek faktyczny i prawny, że ostatnia z tych decyzji pozostaje w obrocie prawnym i może stanowić podstawę egzekucji nałożonego w niej obowiązku rozbiórki. Tym samym wstrzymanie wykonania tej decyzji może uchronić skarżących od konieczności ponoszenia kosztów związanych z wykonaniem rozbiórki do momentu kiedy ostatecznie, wobec rozpoznania skargi kasacyjnej, zostanie ustalone, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została oceniona przez Sąd I instancji prawidłowo.
Mając na uwadze podnoszone przez pełnomocnika skarżących argumenty świadczące o możliwości wyrządzenia im znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci dokonania przedmiotowej rozbiórki, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności te wypełniają znamiona przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a warunkujących wstrzymanie wykonania wskazanej we wniosku decyzji.
Z uwagi na powyższe zasadnym było uwzględnienie przedmiotowego wniosku w zakresie wstrzymania wykonania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...]. Odnośnie zaś wniosku skarżących o "umorzenie postępowania egzekucyjnego", wskazać należy, że nie jest możliwe w postępowaniu dotyczącym rozbiórki obiektu wstrzymanie czy też umorzenie prowadzonego przez organy administracji postępowania egzekucyjnego. Są to bowiem dwa odrębne postępowania administracyjne i nie ma w tej sytuacji zastosowanie brzmienie zdania trzeciego art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.