Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007 r., II SA/Wr 236/07, w sprawie ze skargi [...] sp.z o.o. z siedzibą w W., uchylił postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Starosty Powiatu Wrocławskiego przenoszącej na nowego inwestora R. J. decyzję w sprawie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy:
a) Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] Starosta Powiatu Wrocławskiego przeniósł uprawnienia określone decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę osiedla domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] AM-5 w S., gmina K.W. z inwestora [...] z siedzibą we Wrocławiu na R. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Warunki pozwolenia nie uległy zmianie.
b) Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], Wojewoda Dolnośląski stwierdził "niedopuszczalność wniesienia odwołania" od powyższej decyzji, złożonego przez [...], reprezentowaną przez A. S.-S. w piśmie określonym jako skarga, uzupełnionym pismami z dnia 21 listopada 2006 r. i 23 listopada 2006 r. oraz osobno w odwołaniu złożonym przez pełnomocnika adwokata R. P..
W dniu 18 grudnia 2006 r. wpłynęło oświadczenie Spółki, podpisane przez R. J. i R. M. o cofnięciu skargi oraz odwołaniu pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi R. P.. W kolejnym piśmie osoby te poinformowały o podjęciu przez zgromadzenie wspólników w dniu 13 grudnia 2006 r. uchwały o rozwiązaniu Spółki.
2. Po rozpoznaniu skargi [...] sp.z o.o., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007 r., uchylił postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2007 r. W uzasadnieniu Sąd w szczególności wypowiedział się na temat reprezentacji spółki posiadającej zarząd jednoosobowy. Zakres reprezentacji spółki przez zarząd jednoosobowy jest nieograniczony (art.204 K.s.h.). Wszelkie ograniczenia reprezentacji są bezskuteczne w stosunkach zewnętrznych spółki (art.204 § 1 K.s.h., art.1091 § 1 K.c.). Zapis w rejestrze [...] wcale nie wymagał współdziałania prokurenta samoistnego z członkiem zarządu, ani nie ograniczał zakresu reprezentacji jednoosobowego zarządu.
3. Skargę kasacyjną wniosła Agencja Reklamowa [...] sp.z o.o., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od spółki [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi postawiono dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. (1) art.28 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej "P.p.s.a. ") w związku z art.205 K.s.h. poprzez uznanie, iż złożona w sprawie skarga na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z [...] lutego 2007 r. pochodziła od osoby umocowanej do reprezentowania spółki na podstawie pełnomocnictwa udzielonego zgodnie z przyjętymi zasadami reprezentacji w spółce oraz (2) art.49 § 1 P.p.s.a. poprzez niewezwanie pełnomocnika do usunięcia braków przedstawionego pełnomocnictwa do wniesienia skargi.
Zarzut naruszenia art.28 § 1 P.p.s.a. uzasadniono tym, że adwokat R. P. wniósł skargę na mocy pełnomocnictwa udzielonego mu przez prezesa zarządu S. F., czyli niezgodnie z zasadami reprezentacji przyjętymi w [...]. Odpisy z KRS wskazują, że do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki [...] uprawnieni byli dwaj członkowie zarządu lub członek zarządu łącznie z prokurentem. W spółce [...] na dzień udzielenia pełnomocnictwa prezesem zarządu był S. F., a prokurentem J. P.. Pełnomocnictwo do wniesienia skargi w imieniu spółki powinno zatem zostać udzielone przez prezesa zarządu działającego łącznie z prokurentem. Art.205 § 3 K.s.h. pozwala na ograniczenie reprezentacji spółki przez zarząd wobec osób trzecich. Regulacja ta nie odnosi się zarówno do zarządu wieloosobowego, jak i jednoosobowego.
Sąd I instancji naruszył art.49 § 1 P.p.s.a. niewzywając adwokata R. P. do złożenia prawidłowo udzielonego pełnomocnictwa do występowania w imieniu spółki [...]. W przypadku wezwania pełnomocnika w sposób określony w art.49 § 1 P.p.s.a. prokurent mógłby odmówić udzielenia pełnomocnictwa. W takim przypadku na mocy art.58 § 1 P.p.s.a. Sąd musiałby złożoną w sprawie skargę odrzucić czyli rozstrzygnięcie sprawy byłoby zupełnie odmienne.
- 4. W piśmie złożonym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 30 sierpnia 2007 r. nazwanym "sprostowanie omyłki pisarskiej w skardze kasacyjnej z 14 sierpnia 2007 r." pełnomocnik Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona również w imieniu R. J..
- 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, [...] wniosła o:
- - odrzucenie skargi kasacyjnej Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o.,
- - odrzucenie skargi kasacyjnej uczestnika postępowania R. J. - jako rozszerzenia skargi kasacyjnej Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. na uczestnika postępowania R. J.,
- - zasądzenie na rzecz [...] sp.z o.o. od skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Z ostrożności procesowej [...] wniosła również o oddalenie kasacji uczestnika R. J. i Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o.
a) Pismo w sprawie "przystąpienia" do skargi kasacyjnej przez uczestnika postępowania R. J. zostało złożone w Sądzie I instancji w dniu 30 sierpnia 2007 r. czyli po upływie z dniem 27 sierpnia 2007 r. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Treść pierwotnej skargi kasacyjnej wyraźnie wskazuje, że wniesiona została tylko w imieniu Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o., a pismo z dnia 30 sierpnia 2007 r. służyło "dokooptowaniu" uczestnika R. J. do skargi. Skarga kasacyjna uczestnika R. J. została więc wniesiona po upływie terminu i dlatego winna być odrzucona.
b) Skarga kasacyjna Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. powinna być odrzucona jako niedopuszczalna, gdyż została wniesiona przez podmiot, który nie jest uczestnikiem postępowania (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2005 r., OSK 1390/04, opubl. w systemie Legalis). Stosownie do art.40 ust.3 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę może być tylko dysponent decyzji (przenoszący decyzję) oraz podmiot, na którego decyzja ta ma być przeniesiona. Oznacza to, iż na gruncie niniejszego postępowania, gdzie [...] sp.z o.o. jest stroną, uczestnikiem może być jedynie R. J..
Agencja Reklamowa [...] sp.z o.o. nie była stroną postępowania o przeniesienie pozwolenia na budowę z dnia [...] maja 2006 r. przez [...] sp. z o. o. na rzecz R. J.. Wprawdzie w korespondencji kierowanej przez Wojewodę Dolnośląskiego była wymieniana w tzw. rozdzielniku, tym niemniej nie daje to tej spółce przymiotu strony postępowania administracyjnego, zważywszy na jednoznaczne brzmienie art.40 ust.3 Prawa budowlanego. Sąd I instancji kierował korespondencję (w tym zawiadomienie o terminie rozprawy) także do Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o., to jednak przejawiała ona bezczynność i nie próbowała zgłosić, w oparciu o art.33 § 2 P.p.s.a., swego udziału w charakterze uczestnika.
c) Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej, odpowiedź spółki z o.o. [...] odwołuje się do umowy tej spółki, przewidującej jej reprezentację łączną (bądź współdziałanie z prokurentem) dla zarządu wieloosobowego. W umowie tej nie ma natomiast wymogu łącznej reprezentacji (z prokurentem) w przypadku zarządu 1-osobowego.
Zupełnie nietrafne jest stwierdzenie, że regulacja reprezentacji łącznej zawarta w art.205 §§ 1 i 3 Kodeksu spółek handlowych nie odnosi się jedynie do zarządu wieloosobowego. Jest przeciwnie, expressis verbis wskazuje na to art.205 § 1 K.s.h., a z kolei art.205 § 3, jako norma kolizyjna, wyraźnie wskazuje, że reguły reprezentacji w zarządach wieloosobowych nie wpływają na reguły ustanawiania prokury i zasad działania prokurentów.
Nietrafna jest polemika skargi kasacyjnej na temat prokury. Sąd I instancji prawidłowo bowiem wskazał, że gdyby aprobować twierdzenia skargi kasacyjnej o współdziałaniu jednoosobowego zarządu z prokurentem, to nie niemożliwe byłoby ustanowienie pierwszej prokury i funkcjonowanie spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
A. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca skargę kasacyjną R. J..
W piśmie złożonym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 30 sierpnia 2007 r. nazwanym "sprostowanie omyłki pisarskiej w skardze kasacyjnej z 14 sierpnia 2007 r." pełnomocnik Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona również w imieniu R. J..
Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu (art.51 P.p.s.a.). Gdyby więc sporządzona została skarga kasacyjna w imieniu Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. oraz w imieniu R. J. to należałoby ocenić legitymację skargową obu podmiotów przy zastosowaniu powołanej reguły z art.51 P.p.s.a.
Trafnie jednak odpowiedź na skargę kasacyjną kwestionuje dopuszczalność takiego wniosku, skoro został on złożony po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, czemu nie towarzyszy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozszerzenie podmiotowe postępowania sądowoadministracyjnego oczywiście nie jest omyłką pisarską, stawianą przez art.156 P.p.s.a. na równi z niedokładnościami, błędami pisarskimi albo rachunkowymi.
Wyrok Sądu I instancji został doręczony pełnomocnikowi adwokatowi H. M. w dniu 27 lipca 2007 r. czyli 30 dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w czwartek, 26 sierpnia 2007 r. Wspomniane pismo ("sprostowanie omyłki pisarskiej") zostało przez autora opatrzone datą 30 sierpnia 2007 r. i widnieje na nim prezentata Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2007 r., godzina 12:45.
Dlatego na podstawie art.180 w związku z art.178 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca skargę kasacyjną R. J. jako niedopuszczalną z powodu wniesienia po upływie ustawowej czynności wyznaczonej dla tej czynności.
B. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o., [...] wniosła o odrzucenie jako niedopuszczalnej skargi kasacyjnej Agencji Reklamowej [...] sp.z o.o. jako wniesionej przez podmiot, który nie jest uczestnikiem postępowania.
Stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę lub o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych są jedynie podmioty, między którymi ma być dokonane przeniesienie decyzji (art.40 ust.3 Prawa budowlanego). Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Starosta Powiatu Wrocławskiego przeniósł uprawnienia określone w pozwoleniu na budowę ze spólki z o.o. [...] na R. J.. Dlatego stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji o pozwoleniu byli: [...] i R. J..
Równocześnie jednak Naczelny Sąd Administracyjny odnotowuje, że Agencja Reklamowa [...] sp.z o.o. była traktowana jako uczestnik postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego; doręczono jej zarówno decyzję Starosty Powiatu Wrocławskiego, zaskarżone postanowienie Wojewody Dolnośląskiego, jak i zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Dlatego nie ma podstaw do odmawiania temu uczestnikowi prawa do wniesienia skargi kasacyjnej (art.173 § 2 P.p.s.a.).
C. Agencja Reklamowa [...] zarzuciła Sądowi I instancji rozpoznanie skargi wniesionej przez osobę nieuprawnioną. Naruszenie art.28 § 1 P.p.s.a. w związku z art.205 K.s.h. miało polegać na tym, że skarga została podpisana przez adwokata R. P., działającego na mocy pełnomocnictwa udzielonego mu przez prezesa zarządu S. F.. Tymczesm w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną w spółce [...] sp. z o.o. na dzień udzielenia pełnomocnictwa prezesem zarządu był S. F., natomiast powołanym w spółce prokurentem J. P.. Zgodnie z obowiązującą w spółce zasadą reprezentacji łącznej pełnomocnictwo do działania w imieniu spółki powinno zatem zostać udzielone przez prezesa zarządu działającego łącznie z prokurentem. Takie konkluzje skarga kasacyjna wyprowadziła z klauzuli zamieszczonej w umowie spółki [...], zapisanej w Rejestrze Przedsiębiorców KRS w związku z K.s.h.
Drugi zarzut skargi kasacyjnej wniesionej przez Agencję Reklamową [...] sp.z o.o. jest rozwinięciem i uzupełnieniem powyższego zarzutu. Skoro pełnomocnictwo było nieprawidłowe, to Sąd I instancji powinien był wezwać pełnomocnika do usunięcia braków tego pełnomocnictwa. Rozpoznając skargę bez usunięcia przez stronę braku, Sąd naruszył art.49 § 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje powyższych zarzutów za trafne. NSA podziela bowiem pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że S. F. będąc 1-osobowym zarządem spółki z ograniczoną odpowiedzialności mógł skutecznie i prawidłowo udzielić adwokatowi R. P. pełnomocnictwa m.in. do wniesienia skargi. W uzupełnieniu trafnych wywodów, zamieszczonych w uzasadnieniu Sądu I instancji można powołać się na komentarz Janusza Strzępki do art.205 K.s.h. (Legalis, wyd.C.H.Beck): "Przepis art.205 K.s.h odpowiada unormowaniu art.199 K.h. Z treści art.199 § 1 K.h. wynika a contrario wniosek, że jeżeli zarząd jest jednoosobowy, to wówczas osoba ta ma prawo samoistnego reprezentowania spółki, a tym samym bezskuteczne byłoby ograniczenie jej prawa w ten sposób, że obok niej powinna działać także inna osoba, np. prokurent. Zakres reprezentacji zarządu jednoosobowego spółki z o.o. reguluje bowiem art.198 § 1 i 2 K.h.
W art.198 § 2 K.h. użyto sformułowania "prawo członka zarządu do reprezentowania spółki", co istotnie może budzić pewne wątpliwości. Wszakże wtedy gdy zarząd jest jednoosobowy, trudno mówić o tej osobie jako "członku zarządu", skoro stanowi on zarząd, o którym mowa w art.198 § 1 K.h."
Skoro pełnomocnictwo było prawidłowe i skuteczne, to nie został również naruszony art.49 § 1 P.p.s.a.
D. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art.204 pkt 2 P.p.s.a.