Uzasadnienie
M. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 944/19 na w sprawie z jej skargi na uchwałę Krajowej Rady F. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia prawa wykonywania zawodu fizjoterapeuty.
Po uzupełnieniu braków formalnych i fiskalnych skargi kasacyjnej odpis jej przesłano pełnomocnikowi organu radcy prawnemu W. L. przy piśmie z dnia 8 maja 2020 r. (doręczone 20 maja 2020 r.).
W aktach sprawy przekazanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego 23 lipca 2020 r. brak jest jakiejkolwiek korespondencji od pełnomocnika Krajowej Rady F. czy też samego organu, w szczególności brak odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 1737/20 oddalił skargę kasacyjną M. K.. W wyroku tym Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego.
W piśmie z 23 lipca 2021 r. pełnomocnik Krajowej Rady F. złożył wniosek o uzupełnienie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie o kosztach postępowania i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu odpowiedniej kwoty zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że skarga kasacyjna została doręczona pełnomocnikowi organu 20 maja 2020 r. Wobec tego termin do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną upływał 3 czerwca 2020 r. Pełnomocnik podkreśla, że w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Pełnomocnik wskazuje, że odpowiedź na skargę kasacyjną została nadana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesyłką poleconą w dniu 3 czerwca 2020 r. (nr przesyłki [...]), czyli w ustawowym terminie. W tym samym dniu odpowiedź została nadana także do pełnomocnika skarżącej, a stosowne oświadczenie zostało złożone w odpowiedzi na skargę kasacyjną (nr przesyłki [...]). Następnie pełnomocnik przytoczył podstawy prawne zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz ich wysokości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "P.p.s.a."), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek taki, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu (§ 1a). Jeżeli uzupełnienie wyroku dotyczy wyłącznie kosztów, to sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym (§ 2 i § 3 a contrario P.p.s.a.).
Jednym z takich orzeczeń, które sąd zamieszcza z urzędu jest orzeczenie o kosztach postępowania. Obowiązek taki wynika z art. 209 P.p.s.a., który stanowi, że sąd ma obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, w przypadku istnienia podstaw do orzeczenia o kosztach postępowania zastosowanie miałby art. 204 pkt 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę.
Zgodnie zaś z treścią art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego osobistego stawiennictwa strony.
Należy podkreślić, że żądanie zwrotu kosztów postępowania jest ograniczone czasowo i następuje na żądanie strony domagającej się zwrotu kosztów postępowania. Wskazuje na to treść art. 210 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie (§ 1). Przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu (§ 2).
Do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, które mogą podlegać zwrotowi od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej, na podstawie art. 204 P.p.s.a. należy zaliczyć również zwrot kosztów związanych z przygotowaniem odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika.
Stosownie do art. 179 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Wobec powyższego z wnioskiem o zwrot kosztów postępowania należy wystąpić przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie. Wniosek taki strona nie wnosząca skargi kasacyjnej może zawrzeć w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną to 14 dni od doręczenia stronie odpisu skargi kasacyjnej.
Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym, z którym na zasadach ogólnych zapoznają się sąd orzekający w sprawie, jak również strony postępowania, którym to pismo zostanie doręczone.
Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o zasądzenie kosztów postępowania jest skuteczny o ile dotarł do Sądu przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. W przeciwnym razie wniosek o zasądzenie kosztów należy uznać za złożony po terminie i w związku z tym nie będzie wywoływał zamierzonych skutków.
W uchwale NSA siedmiu sędziów z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, (ONSA WSA 2013/3, poz. 38), sąd, stwierdził, że "art. 204 i art. 205 § 2–4 w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną". Zatem zasądzenie zwrotu kosztów postępowania będzie obejmowało koszt zastępstwa procesowego strony związanego ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że NSA postąpił prawidłowo nie zasądzając kosztów postępowania na rzecz organu pomimo oddalenia skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku oddalającego skargę tj. nie zastosował normy określonej w art. 204 pkt 1 P.p.s.a. Nie było tym samym podstaw do uzupełnienia na podstawie art. 157 § 1 P.p.s.a. wspomnianego powyżej wyroku NSA z 8 czerwca 2021 r. o rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu jak stanowił przedmiotowy wniosek o uzupełnienie wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do wypowiedzenia się w wyroku odnośnie do zwrotu kosztów postępowania organowi dlatego takiego rodzaju rozstrzygnięcie nie znalazło się w treści wyroku z dnia 8 czerwca 2021 r.
W aktach sprawy brak jest odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżącej nadanej jak twierdzi pełnomocnik organu 3 czerwca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Od chwili doręczenia pełnomocnikowi organu odpisu skargi kasacyjnej pismem WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2020 r. (k. 85 akt), w dniu 20 maja 2020 r. do dnia przekazania sprawy do NSA 23 lipca 2020 r. w aktach sprawy brak jakiejkolwiek korespondencji autorstwa pełnomocnika organu czy też samego organu, które należy uznać za odpowiedź na skargę kasacyjną. W tym przedziale czasowym do sprawy nie wpłynęło jakiekolwiek pismo, którejkolwiek ze stron postępowania.
NSA nie twierdzi, że odpowiedź taka nie została wysłana do WSA w Warszawie w dniu 3 czerwca 2020 r., co uprawdopodabnia pełnomocnik organu wskazując numer przesyłki poleconej [...]. Jednak z danych serwisu https://www.pocztex.pl/sledzenie-przesylek/ dla tej przesyłki nie wynika kto był jej adresatem ani jakiego rodzaju pismo przesyłka ta zawierała. Nie dysponując treścią takiego pisma NSA zobligowany był kierować się zawartością przedstawionych akt sądowych a w nich niewątpliwie brak jest odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnika organu.
Wątpliwości Sądu odnośnie do właściwego zaadresowania przesyłki zawierającej odpowiedź na skargę kasacyjną budzi także okoliczność wynikająca z doręczenia pełnomocnikowi skarżącej takiego pisma, na którą sam wskazuje pełnomocnik organu we wniosku o uzupełnienie wyroku. Ze śledzenia przesyłki o numerze [...], wskazanej jako zawierającej odpowiedź na skargę zaadresowaną do pełnomocnika skarżącej kasacyjnie wynika, że przesyłka została nadana 3 czerwca 2020 r. w Urzędzie Pocztowym Warszawa 1 (ul. Świętokrzyska 31/33) a odebrana w Punkcie Pocztowym Rudna Mała R101 (ul. Lotniskowa 15, 35-900 Głogów Małopolski) 9 czerwca 2020 r. Miejsce doręczenia tej przesyłki nie odpowiada adresowi pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, który jak wynika z akt to Al. Armii Krajowej 7, 35-307 Rzeszów. Sugerując się kodem pocztowym i nazwą miejscowości, uznać należy, że przesyłka ta prawdopodobnie nadana została na błędny adres.
W tym stanie faktycznym uznać należy, że podczas orzekania przez NSA w dniu 8 czerwca 2020 r. w aktach sprawy nie było (nadal brak) odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnika organu zawierającej wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a tym samym nie zaistniał podstawy do wydania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania. Nie zaistniała sytuacja, w której NSA podczas wydawania wyroku dysponowałby wnioskiem pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów postępowania złożonym przed zamknięciem rozprawy. NSA nie mógł zatem zastosować art. 204 pkt 1 P.p.s.a. Wydany w dniu 8 czerwca 2021 r. wyrok zawierał wszystkie elementy, które należało w nim zawrzeć stosownie do obowiązujących ten Sąd przepisów.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.