Uzasadnienie
E. R. wystąpiła do Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna o wydanie kserokopii: 1) wniosków w sprawie zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, 2) zezwoleń na ich usunięcie, 3) decyzji ustalających kary pieniężne za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia w okresie od 1 stycznia 2004 r. do dnia wpływu podania.
Organ wezwał E. R. do uzupełnienia opłaty skarbowej w kwocie 3,50 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pouczając, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Podstawą wezwania, wskazaną przez organ są przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a/, art. 6 pkt 1, art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej. (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.) w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz. U. z 2000 r. Nr 110, poz. 1176).
Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa E. R. wniosła skargę do sądu administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem 14 września 2006 r. sygn. akt II SAB/Ke 22/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. R. na bezczynność Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna w przedmiocie niewydania dokumentów dotyczących ochrony środowiska zobowiązał Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna do rozpatrzenia w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wniosku E. R. z dnia 11 lipca 2005 r. o wydanie kserokopii dokumentów dotyczących usunięcia drzew i krzewów. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest podstaw do uzależnienia przez organ rozpoznania wniosku strony skarżącej od uiszczenia przez nią opłaty skarbowej.
Zgodnie z art. 3 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 153, poz. 2532 ze zm.) nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia oraz zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione. Inną opłatą o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu ww. przepisu jest bez wątpienia opłata pobierana w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 lutego 2003 r. w sprawie opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. Nr 50, poz. 435), wydane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 27 lutego 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Skoro przepisy tego rozporządzenia określają wysokość opłat za udostępnianie informacji o środowisku, to uwzględniając brzmienie art. 3 ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 24 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, brak jest uzasadnienia prawnego do dodatkowego naliczania i pobierania opłaty skarbowej w zakresie objętym wnioskiem skarżącej.
W świetle powyższych regulacji prawnych należy stwierdzić, że uzależnienie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 11 lipca 2005 r. od uzupełnienia przez nią opłaty skarbowej, nie znajduje uzasadnienia prawnego.
Prezydent Miasta Skarżysko-Kamienna wniósł od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzutach:
- 1) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. przepisu art. 52 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że do złożenia skargi nie jest konieczne wyczerpanie środków zaskarżenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 i 3 ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska oraz przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. z 2003 r. Nr 50, poz. 435) polegające na uznaniu przez Wojewódzki Sąd nieistnienia obowiązku wnoszenia przez skarżącą opłaty skarbowej od podania w sprawie wydania przez organ administracji informacji z zakresu ochrony środowiska,
- 3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami wskazanymi powyżej, polegające na uznaniu wystąpienia bezczynności organu, pomimo zachowania zgodnego z normami prawa administracyjnego.
Na tych podstawach wnosił o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi na bezczynność na podstawie art. 189 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
- 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 15 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Rozważenie zarzutu naruszenia art. 52 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga uwzględnienia rozwiązania prawnego w art. 19 i 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 127, poz. 902 ze zm.). Artykuł 19 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku przez E.R., jak i w obecnie obowiązującym brzmieniu przyjmuje jednolite rozwiązanie: obowiązku organu administracji udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, znajdujących się w ich posiadaniu (w nowych regulacjach rozszerzono o informacje przeznaczone dla organów administracji). W art. 19 ust. 2 tej ustawy wylicza się enumeratywnie rodzaje dokumentów, które podlegają udostępnieniu.
Artykuł 20 powołanej ustawy – Prawo o ochronie środowiska reguluje odmowę udzielenia informacji oraz formę odmowy udzielenia informacji. Według art. 20 ust. 4 tej ustawy "Odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji". Z zestawienia rozwiązań przyjętych w art. 19 i art. 20 ust. 4 powołanej ustawy o ochronie środowiska wynika, że udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, a odmowa wymaga formy decyzji. Przy bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o dzielenie informacji punktem wyjścia jest założenie czynności materialno-technicznej organu administracji publicznej, sąd nie może bowiem przyjąć, że bezczynność jest spowodowana podstawami do odmowy udzielenia informacji. Z tego wypływają przesłanki dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W zakresie czynności materialno-technicznej przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 50 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym).
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 i 3 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.). Artykuł 3 tej ustawy przyjmuje pojęcie "opłaty o charakterze publicznoprawnym". Tylko tego rodzaju opłata skutecznie wyłącza obowiązek poniesienia opłaty skarbowej. Opłata stanowi daninę publiczną, jeżeli jej podstawowym celem jest uzyskanie przez związek publicznoprawny odpłatności za świadczone usługi z zakresu administracji. Opłata skarbowa jest zaliczana do kategorii opłat uniwersalnych, tj. obejmujących ogół czynności (usług) świadczonych przez administrację, z wyjątkiem czynności objętych administracyjnymi opłatami specjalnymi. Pobranie opłaty specjalnej powoduje, że następuje wyłączenie z obciążenia opłatą skarbową, nie może bowiem dochodzić do obciążenia tych samych czynności lub dokumentów różnymi opłatami publicznoprawnymi. Artykuł 24 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie środowiska "Za wyszukiwanie informacji, przekształcanie informacji w formę wskazaną we wniosku o udostępnianie, sporządzanie kopii dokumentów lub danych oraz ich przesłanie organ administracji pobiera opłatę w wysokości odzwierciedlającej związane z tym uzasadnione koszty".
Szczegółowe stawki opłat reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jej ochrony oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. Nr 50, poz. 435). W zaskarżonym wyroku Sąd w sposób prawidłowy zastosował przepisy o obowiązku uiszczania opłat. Należy również podkreślić, że w skardze kasacyjnej wadliwie wywodzono co do stosowania art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skutki nieuiszczenia opłaty skarbowej od podania o wszczęcie postępowania administracyjnego reguluje art. 261 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku podanie podlega zwrotowi w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 261 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 250 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o wynagrodzeniu z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.