Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. VII SA/Wa 243/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...], w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał, że ŚWINB po przeprowadzeniu czynności kontrolnych dot. kładki położonej nad torami linii kolejowej nr [...] B.B. - C. w km [...] w S. przy ul. [...], na działce terenu zamkniętego nr [...], obręb G.B. wszczął postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego tej kładki. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia nr [...] nakazał właścicielowi ww. kładki dla pieszych tj. Polskim Kolejom Państwowym S.A. w [...] Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] (PKP S.A.), usunięcie nieprawidłowości wymienionych w zaleceniach pkt 7.1 oceny technicznej, w terminie do 30 listopada 2011 r. oraz zakazał użytkowania przedmiotowej kładki dla pieszych do czasu usunięcia tych nieprawidłowości. Zobowiązana Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji argumentując, że nie jest właścicielem ani zarządcą objętego tym rozstrzygnięciem obiektu, w związku z czym nie jest podmiotem właściwym do wykonania obowiązku. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. GINB w Warszawie utrzymał ww. decyzję w mocy.
W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji przez PKP S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2553/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując, że zarządzanie przez przedsiębiorstwo Polskie Linie Kolejowe S.A. (tj. utrzymywanie w należytym stanie) przedmiotem objętym zaskarżoną decyzją z mocy przepisów ustawy o komercjalizacji oraz ustawy o transporcie kolejowym oznacza, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie powinno być wyłącznie przedsiębiorstwo Polskie Linie Kolejowe S.A.(zwane także [...] S.A.)
Rozpatrując ponownie sprawę, ŚWINB decyzją z [...] października 2012 r., nakazał zarządcy przedmiotowej kładki dla pieszych usytuowanej przy ul. [...] w [...] tj. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., usunięcie nieprawidłowości wymienionych w zaleceniach pkt 7.1 oceny technicznej poprzez: usunięcie okładziny lastriko z powierzchni schodów, a w razie konieczności odpowiednie wzmocnienie zakotwienia balustrady oraz uzupełnienie ubytków betonu na krawędziach schodów; oczyszczenie oraz zabezpieczenie antykorozyjne balustrad; rozkucie i oczyszczenie z luźnych części oraz uzupełnienie brakującej otuliny betonowych schodów; rozkucie i na nowo zabetonowanie w deskowaniu z odpowiednim dowiązaniem do zbrojenia prowizorycznie naprawionego spocznika nr 2 oraz stopni od strony budynku dworca; wykonanie nawierzchni na schodach z żywic epoksydowych (spocznik, przednóżek, podnóżek) i zabezpieczenie powłokami malarskimi pozostałych powierzchni betonowych; uzupełnienie ubytków betonu w górnej części podpór i wykonanie zbrojonych podlewek ciosów podłożyskowych; wymianę pomostu drewnianego na nowy z zaimpregnowanego drewna klasy min.
K21, dyliny o grubości 50 mm, podłużnice z kantówek 120x120 mm w rozstawie co 40 cm; wymianę oraz zamontowanie brakujących osłon przeciwporażeniowych; zabezpieczenie antykorozyjne całej konstrukcji stalowej zestawami powłok malarskich, po uprzednim wyczyszczeniu i przygotowaniu podłoża; uzupełnienie brakujących elementów instalacji elektrycznej oświetlenia oraz oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych ww. instalacji; w terminie do 31 stycznia 2012 r. oraz zakazał użytkowania przedmiotowej kładki dla pieszych do czasu usunięcia ww. nieprawidłowości.
W odwołaniu, [...] S.A. podniosła, że nie jest właścicielem ani zarządcą objętego powyższym rozstrzygnięciem obiektu, w związku z czym nie jest podmiotem właściwym do wykonania obowiązku. Nadto wskazała, że obiekt ten nigdy nie figurował na stanie środków trwałych i nie był wniesiony aportem do odwołującej się, ani nie był przekazany w żadnej innej formie przez PKP S.A. po utworzeniu spółki. Ponadto odwołująca się, wskazała, że PKP S.A. zawarła umowę dzierżawy Nr [...], na mocy której oddała odwołującej do odpłatnego korzystania składniki majątkowe składające się na linie kolejowe oraz inne nieruchomości niezbędne do zarządzania liniami kolejowi, a zatem nie mógła i nie przekazała przejścia dla pieszych, które służy nie podróżnym, ale mieszkańcom w celu przemieszczania się z jednej części miasta na drugą.
Po rozpatrzeniu odwołania GINB, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. uchylił zaskarżoną decyzję w części wyznaczającej termin wykonania nałożonych decyzją obowiązków (do dnia 31 stycznia 2013 r.) i wyznaczył nowy termin do dnia 30 maja 2013 r., a pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jednostka ew. [...], powiat [...], woj. ś., na której usytuowana jest kładka, stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym PKP S.A. w Warszawie. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2000 r., nr 84, poz. 948 z późn. zm.) dalej jako ustawa o komercjalizacji, PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna wstępuje w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi i w myśl ust. 4 ww. artykułu staje się zarządem kolei, a zgodnie z ust. 4 [...] S.A. staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 (ustawy o transporcie kolejowym).
W konsekwencji organ I instancji właściwie ustalił adresata obowiązków, tj. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. zarządzającą linią kolejową nr [...] B. B. - C., w km [...]. Nie zgodził się z twierdzeniem, że przedmiotowa kładka nie jest potrzebna dla transportu kolejowego, ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r., nr 16, poz. 94 z późn. zm.) zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na budowie i utrzymywaniu tejże infrastruktury w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, zaś w świetle § 11 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. nr 151, poz. 987), w celu zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażana w przejazdy i przejścia, których kategorie i rodzaje, dostosowane do natężenia ruchu kolejowego i drogowego, określają przepisy szczególne.
Organ wskazał, że przedmiotowa kładka, spełniająca rolę dwupoziomowego skrzyżowania, zapewnia bezkolizyjną eksploatację linii kolejowej Nr [...] B. B. - C. Ponadto wskazał, że zgodnie z umową [...] z dnia [...] września 2001 r. zawartą pomiędzy PKP S.A. a PKP [...] S.A., działka Nr [...], na której zlokalizowana jest linia kolejowa Nr [...] B. B. - C. i przedmiotowa kładka, została przekazana PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. - poz. Nr [...] załącznika do ww. umowy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.:
- 1) art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz.1623 z późn. zm.) dalej jako Prawo budowlane, w zw. z art.15 ust. 2 i ust. 4 ustawy o komercjalizacji (...), przez przyjęcie, że skarżąca jest zarządcą kładki dla pieszych położonej nad torami linii kolejowej Nr [...] B.B. - C. przy ul. [...], błędnie uznanej przez organ za infrastrukturę kolejową i w konsekwencji uznanie, że to na niej spoczywa obowiązek należytego jej utrzymania;
- 2) art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy transporcie kolejowym w związku z postanowieniami §11, § 3 ust 1, § 48 rozporządzenia przez ich zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy;
- 3) art. 20 pkt 4 z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2011 r., nr 12 poz. 59 z późn. zm.) przez jego pominięcie przy orzekaniu w niniejszej sprawie;
- 4) art. 4 pkt 2 i 13 ustawy o drogach publicznych w zw. z postanowieniami § 1 ust. 1 i 2, § 3 pkt.l i pkt. 10 b) rozporządzenia przez ich pominięcie przy orzekaniu w niniejszej sprawie;
- 5) art. 28 k.p.a. przez błędne uznanie, że skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że sporna kładka nie została jej przekazana na podstawie umowy [...] z dnia [...] września 2011 r., bowiem nie służy ona obsłudze podróżnych w rozumieniu rozporządzenia. W związku z tym skarżąca nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej kładki, ani nie wykonywała żadnych czynności naprawczych kładki. Skarżąca stwierdziła, że nie jest również zarządcą przedmiotowej kładki w aspekcie obowiązku fizycznego władania obiektem budowlanym (technicznym). Ponadto jej zdaniem kładki przebiegające nad torami nie są obiektami mieszczącymi się w definicji infrastruktury kolejowej, o których mowa w ustawie o transporcie kolejowym oraz definicji budowli kolejowej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, przywołując treść art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270j.t.) dalej powoływanej jako p.p.s.a., że przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenie określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do organów administracyjnych, a także sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Dlatego też w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Związanie to dotyczy także składu orzekającego w niniejszej sprawie, a to oznacza, że kwestii tej, Sąd nie może rozstrzygnąć inaczej niż wynika to z prawomocnego orzeczenia.
Sąd wyjaśnił również, że związanie sądu oceną prawną, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego. Sąd nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga powiela kwestie, które były przedmiotem rozpoznania w sprawie VII SA/Wa 2553/11 i co do których Sąd wypowiedział wiążący organy i Sąd w tej sprawie pogląd prawny. Stan faktyczny ustalony przez organy wyczerpuje dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 61 właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2.
Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku w sprawie VII SA/Wa 2533/11 wyrażony został wiążący pogląd prawny, iż w ustawie o komercjalizacji (...) w art. 15 ust. 2 przewidziano, że z dniem wpisu do rejestru PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna, odrębny podmiot od PKP S.A. wstępuje w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji (...) staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji, [...] S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami.
Sąd zwrócił uwagę, że wyłączenie to, obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje bowiem budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (ust. 4b).
Jednocześnie w/w wyroku Sąd przesądził, że przedmiotowa kładka dla pieszych stanowi budowlę kolejową stosownie do przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie. Zdaniem Sądu, Przedsiębiorstwo [...] S.A., z chwilą wpisu do rejestru handlowego, z mocy prawa wstąpiło w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art. 15 ustawy o komercjalizacji). Zarządzanie to dodatkowo po nowelizacji ustawy o komercjalizacji objęło też pozostałą infrastrukturę kolejową, przy czym wejście w prawa i obowiązki PKP S.A. przez [...] S.A. nie zostało uzależnione od wydania obiektów gruntów czy też przeniesienia prawa własności lub prawa wieczystego użytkowania gruntu.
Podsumowując, Sąd rozpoznający tę sprawę, stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo dostosował się do wytycznych i ocen prawnych wyrażonych przez Sąd w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r., zgodnie z normą art. 153 i 170 p.p.s.a., a stawiane przez skarżącą zarzuty stanowią niedopuszczalną polemikę z uzasadnieniem prawomocnego wyroku Sądu.
W skardze kasacyjnej, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [...], wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Sąd jest związany wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. VII SA/Wa 2553/11, w sytuacji gdy brak jest tożsamości podmiotowej stosunku prawnego, ponieważ niniejsza sprawa jest inną sprawą administracyjną, a w konsekwencji skarżąca Spółka została pozbawiona możliwości obrony swych praw przez skuteczne zgłoszenie zarzutów i rozpoznanie sprawy co do istoty.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj.:
- – art. 15 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o restrukturyzacji, komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca Spółka jest zarządcą kładki dla pieszych przy ul. [...] w S. nad torami linii kolejowej, mimo że kładka ta nigdy nie została skarżącej przekazana przez PKP S.A. w Warszawie;
- – art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym w zw. z § 3, § 11 i § 48 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie poprzez uznanie, że przedmiotowa kładka stanowi kolejowy obiekt inżynieryjny, podczas gdy w rozumieniu § 102 ww. rozporządzenia kładka jest kolejową budowlą towarzyszącą – budowlą związaną z obsługa przewozów osób i rzeczy, a kładka w S. stanowi ciąg pieszy położony poza dworcem kolejowym, służący połączeniu ul. [...] z ul. [...], na co wskazał Sąd w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. VII SA/Wa 2553/11.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji automatycznie zastosował przepis art. 153 p.p.s.a. bez zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istniejących w chwili wydania wyroku. W konsekwencji nie rozstrzygnął sprawy co do istoty. Podkreślono, że w niniejszej sprawie brak jest tożsamości adresata obowiązków. W sprawie zakończonej ww. wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r. adresatem obu uchylonych przez WSA w Warszawie decyzji była PKP S.A. w Warszawie, a nie strona skarżąca w niniejszej sprawie, czyli PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie. Nie jest to zatem ta sama sprawa administracyjna. Tożsamy jest tylko przedmiot sprawy, tj. kładka dla pieszych przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, że [...] S.A. została utworzona przez PKP S.A. w wyniku realizacji obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.
Z mocy art. 15 ust. 2 ww. ustawy, [...] S.A. wstąpiła w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, zdefiniowanymi w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o komercjalizacji (...) skarżąca Spółka jest zarządcą tylko tych budowli, które stanowią element składowy linii kolejowej, tj. przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego. Z treści art. 17 ust. 1 ww. ustawy wynika zaś, że skarżąca Spółka zarządza liniami kolejowymi i innym majątkiem przekazanym w różnych formach prawnych przez PKP S.A., niezbędnym do prowadzenia działalności statutowej. Tylko część majątku została przekazana skarżącej aportem. Pozostałą część przekazano na mocy umowy z dnia [...] września 2001 r. Na jej podstawie skarżąca Spółka przejęła do odpłatnego korzystania składniki majątkowe tworzące linie kolejowe w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym oraz inne nieruchomości niezbędne do zarządzania liniami kolejowymi.
Systematyka ww. umowy, a w szczególności jej załączników, świadczy o tym, że nie było wolą, ani intencją PKP S.A. przekazanie skarżącej Spółce wszystkich budowli posadowionych na gruntach będących liniami kolejowymi. Przedmiotowa kładka dla pieszych nie została przekazana na podstawie ww. umowy, ponieważ nie służy do obsługi podróżnych (kolei) w rozumieniu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...). Służy bowiem mieszkańcom S. do przemieszczania się z jednej części miasta do drugiej. Potwierdzeniem tego jest stanowisko PKP.S.A. nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. PKP S.A. na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji (...) przejęła wszelkie zobowiązania obciążające dotychczas przedsiębiorstwo państwowe PKP, a zatem również przedmiotową kładkę dla pieszych.
Uzasadniając zarzut naruszenia § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, Spółka podniosła, że w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. Sąd wskazał na drogowe przeznaczenie kładki ("kładka położona poza dworcem kolejowym, służąca połączeniu ul. [...] z ul. [...]"). Sąd nie zastosował zatem przepisów dotyczących drogowego obiektu inżynieryjnego (art. 4 pkt, 12 i 13 ustawy o drogach publicznych, § 1 ust. 1 i 2, § 3 pkt 1 i 10b rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie). Zdaniem autora skargi kasacyjnej dla ustalenia, czy chodzi o budowlę kolejową, niezbędne jest uwzględnienie przepisów dotyczących prowadzenia ruchu kolejowego, m.in. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji.
Kluczowe jest bowiem ustalenie, czy budowla wpływa na zmiany w prowadzeniu ruchu pociągów. Zdaniem skarżącej przedmiotowa kładka nie służy do prowadzenia ruchu kolejowego i nie powoduje zmian w prowadzeniu ruchu pociągów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a, zatem przy rozpoznaniu tej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzut naruszenia art.153 i 170 p.p.s.a., ponieważ od ich oceny zależy rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa materialnego
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jednakże związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, dotyczy jedynie postępowania prowadzonego w danej, tej samej sprawie. O tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej można mówić wówczas, gdy przedmiotem skargi staje się ten sam stosunek administracyjnoprawny dotyczący tego samego podmiotu wobec konkretnego organu. W wyroku z dnia 32 marca 2012r. w sprawie sygn. akt I OSK 1849/11(publ.orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na sprawę w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r. adresatem obu uchylonych przez WSA w Warszawie decyzji była PKP S.A. w Warszawie, a nie strona skarżąca w niniejszej sprawie, czyli PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie. Nie jest to zatem ta sama sprawa administracyjna. Tożsamy jest tylko przedmiot sprawy, tj. kładka dla pieszych przy ul. [...] w S. Pogląd skarżącego o braku tożsamości rozpoznawanej sprawy ze sprawą o sygn..akt VII SA/Wa 2553/11 jest trafny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VII SA/Wa 2553/11 rozpoznawał skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r. utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2011r. nakazującą PKP S.A. usunięcie wskazanych nieprawidłowości w stanie technicznym kładki dla pieszych nad torami linii kolejowej. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012r., WSA w Warszawie uchylił powyższe decyzje. Skargi kasacyjnej nie wniesiono. W uzasadnieniu tego wyroku, WSA w Warszawie wyraził m.in. pogląd, że ustawa o komercjalizacji w przepisie art. 15 ust. 2 postanowiła, iż z dniem wpisu do rejestru PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna, odrębny podmiot od PKP S.A. wstępuje w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym (s. 7 uzasadnienia).
Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji, [...] S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Sąd zwrócił uwagę, że wyłączenie to, obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje bowiem budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych.
Jednocześnie Sąd przesądził, że przedmiotowa kładka dla pieszych nad torami linii kolejowej Nr [...] B. B. - C. w km [...], usytuowana przy ulicy [...] w S., stanowi budowlę kolejową stosownie do przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151 poz. 987).
Zdaniem Sądu, Przedsiębiorstwo [...] S.A., z chwilą wpisu do rejestru handlowego, z mocy prawa wstąpiło w prawa i obowiązki PKP S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art.15 ustawy o komercjalizacji). Zarządzanie to dodatkowo po nowelizacji ustawy o komercjalizacji objęło też pozostałą infrastrukturę kolejową, przy czym wejście w prawa i obowiązki PKP S.A. przez [...] S.A. nie zostało uzależnione od wydania obiektów gruntów czy też przeniesienia prawa własności lub prawa wieczystego użytkowania gruntu.
W konkluzji swojego orzeczenia Sąd jednoznacznie stwierdził,iż zarządzanie przez [...] S.A. (tj. utrzymywanie w należytym stanie) przedmiotem objętym zaskarżoną decyzją z mocy przepisów ustawy o komercjalizacji oraz ustawy o transporcie kolejowym oznacza, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie powinno być wyłącznie przedsiębiorstwo [...] S.A.
Ponownie rozpoznając sprawę dotyczącą przedmiotowej kładki kolejowej – w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nałożyły obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym tego obiektu na przedsiębiorstwo [...] S.A., a zaskarżonym w tej sprawie wyrokiem, Sąd oddalił skargę [...] S.A.
Z powyższego wynika, że sprawa VII SA/Wa 2553/11 oraz przedmiotowa sprawa VII SA/Wa 243/13,nie są tożsame pod względem podmiotowym, adresatem obowiązków nałożonych na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego w tej pierwszej sprawie było PKP SA, natomiast w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją obowiązek ten nałożono na [...] S.A., dlatego ani organ ani Sąd w zaskarżonym wyroku nie był uprawniony do stosowania art.153 p.p.s.a.
Nie wpływa to jednak na ocenę, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji jest zgodny z prawem.
Słusznie bowiem, Sąd pierwszej instancji oddalając skargę [...] SA. powołał się na art.170 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej wyroku, która polega na związaniu orzeczeniem określonych podmiotów. Po uprawomocnieniu się wyroku zawarte w nim stanowisko jest wiążące nie tylko dla stron, ale także innych sądów. Oznacza to, co jest poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, że dana kwestia prawna kształtuje się tak jak stwierdzono to w orzeczeniu i ta kwestia nie może już być badana. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być ono ponownie badane. Związanie prawomocnym wyrokiem odnosi się do innych postępowań, w zakresie w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. Jak podkreśla się również w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji: ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. (por. wyrok NSA z dnia 24.06.2014r. sygn.akt GSK 446/13, wyrok NSA z dnia 6.03.2014r. sygn.akt II OSK 2423/12, wyrok NSA z dnia 20.02.2014r. sygn.akt I OSK 1792/12- wszystkie publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niewątpliwie taką kwestia prawną, mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, która nie może już podlegać ponownemu badaniu, jest przesądzenie w sprawie VII SA/Wa 2553/11, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art.66 ust.1 pkt 2 i ust.2 Prawa budowlanego w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowej kładki, powinno być wyłącznie przedsiębiorstwo [...] SA.
Skarżący w tej sprawie uważał, że wadliwie uznano go za adresata zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta była jednak już przedmiotem badania przez Sąd w w/w sprawie, który jak to już wcześniej podkreślono, przesądził jednoznacznie, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym kładki kolejowej, powinno być wyłącznie przedsiębiorstwo [...] S.A. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji zgodnie z normą art. 170 p.p.s.a., kontrolując zaskarżoną decyzję powołał się w motywach wyroku na w/w wiążące stanowisko Sądu. Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że skarga powiela kwestie, które były już przedmiotem rozpoznania przez Sąd w sprawie VII SA/Wa 2553/11 i co której sąd wyraził wiążący dla organów i Sądu pogląd prawny. Stad też podnoszone przez skarżącą zarzuty stanowią niedopuszczalną polemikę z uzasadnieniem prawomocnego wyroku Sądu.
W tej sytuacji za bezskuteczne należy uznać podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię t.j. art.15 ust.1, art.17 ust.1 ustawy o restrukturyzacji, art.5 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 3, § 11 i § 48 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, sprowadzające się do twierdzenia, że skarżący nie jest zobowiązanym do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym kładki. Ta kwestia została zbadana i przesądzana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 19 marca 2011r. w sprawie VII SA/Wa 2553/1.
Ponowne badanie tego zagadnienia, wbrew dyspozycji art.170 p.p.s.a., prowadziłoby do kontrolowania w tej sprawie, przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższego wyroku poza skargą kasacyjną, co jest niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.